Wet verhoging pensioenleeftijd

Debat in de Tweede Kamer op 2 februari 2012

  1. Voorzitter

    Wij beginnen met de beantwoording van de minister van de vragen van gisteren, in eerste termijn. Ik stel voor om de minister in de gelegenheid te stellen om eerst een algemene inleiding te houden, en hem dus niet meteen te interrumperen. Dan volgt de beantwoording van de vragen van de Kamer, uiteraard wel met de mogelijkheid van interruptie.

    2 februari 2012 omstreeks 16:43 via Wet verhoging pensioenleeftijd - Link - Delen

  2. Henk Kamp (VVD)

    Voorzitter. Ik denk dat we kunnen vaststellen dat Nederland op een uniek omslagpunt staat voor de AOW, het onderwerp dat we vandaag behandelen. Sinds vorig jaar gaat de babyboomgeneratie met pensioen. De beroepsbevolking zal stagneren, vanaf 2020 zelfs gaan krimpen. Dat is een voor Nederland helemaal nieuwe situatie; in het verleden is in Nederland de beroepsbevolking steeds gegroeid. Het is ook een omslagpunt omdat de levensverwachting voortdurend stijgt: elke generatie leeft langer dan de vorige. Sinds de invoering van de AOW in de jaren vijftig zijn gepensioneerden vijf jaar langer blijven leven, zonder dat de AOW-leeftijd werd verhoogd. Tussen nu en 2040 zal de levensverwachting nog met ruim vijf jaar toenemen. Mensen krijgen dus steeds langer AOW, zonder dat zij daarvoor langer premie hebben betaald. De ouderen onder de leden van deze Kamer -- en ik reken mijzelf ook tot de ouderen -- zullen, natuurlijk als het even meezit en ze geluk hebben, zo ongeveer leven tussen 1950 en 2040. In die periode van 90 jaar verandert de verhouding tussen het aantal werkenden en het aantal gepensioneerden spectaculair: van 7:1 in 1950 tot 2:1 in 2040. Anders gezegd, de groep AOW-ontvangers groeit en de groep premie- en belastingbetalers krimpt.Daarnaast stijgen door de vergrijzing de kosten van de zorg spectaculair. Het Centraal Planbureau heeft onlangs berekend dat de zorgkosten tot 2040 ieder jaar met 1% zullen stijgen, alleen al als gevolg van de vergrijzing, naast andere factoren die nog een verdere stijging van de zorgkosten zullen veroorzaken. Ouderen hebben gemiddeld meer zorg nodig dan jongeren, dat begrijpt iedereen. Ook blijken de gemiddelde zorgkosten voor een 80- tot 84-jarige meer dan EUR15.000 per jaar, een 20- tot 24-jarige heeft aan zo'n EUR 2000 per jaar genoeg. Hetgeen ik net heb geschetst, levert over 30 jaar een voor werkenden onhoudbare situatie op. Wie zijn die werkenden over 30 jaar? Dat zijn meneer Klaver en een aantal anderen onder ons, en natuurlijk onze kinderen en kleinkinderen. Nu niet ingrijpen, nu niet bijsturen zou onverantwoord en onfatsoenlijk zijn; daarmee zouden we namelijk onze lasten leggen op de schouders van onze kinderen en kleinkinderen. Het kabinet en de sociale partners zijn het erover eens dat dat onacceptabel is.Mijnheer Ulenbelt ontkent dat er een probleem met de AOW is. Hij noemt het wetsvoorstel idioot. Bijna in één zin zegt hij dat de SP de volgende keer misschien leiding zal geven aan het opstellen van de rijksbegroting. Zijn stelling dat er geen AOW-probleem is, onderbouwt hij slechts met een verwijzing naar een publicatie van een SP-partijinstituut. Daarmee negeert hij volkomen dat de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid al in 1999 in de publicatie Generatiebewust beleid op het probleem van de houdbaarheid wees. Het CPB heeft zulks herhaald in publicaties in 2000, 2006 en 2010, onder andere in Ageing in the Netherlands. Het IMF heeft in 2006, maar ook bij andere gelegenheden, gepleit voor een verhoging van de AOW-leeftijd in Nederland, omdat onze overheidsfinanciën anders niet langer houdbaar zouden zijn. De interdepartementale Studiegroep begrotingsruimte gaf aan en onderbouwde, eveneens in 2006 in zijn rapport Vergrijzing en houdbaarheid, dat door de vergrijzing de kosten van de AOW en zorg uit de hand lopen. De Europese Commissie heeft in 2009 gewezen op de houdbaarheidsproblemen die het gevolg zijn van de vergrijzing en gepleit voor een aanpassing van de AOW, en heeft Nederland in 2011 zelfs een formele aanbeveling gegeven om de pensioenleeftijd te verhogen. De OESO, de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling, gaf in een rapport in 2011 aan dat het noodzakelijk is om in Nederland de pensioenleeftijd te verhogen.De WRR, het Centraal Planbureau, het CBS, de Europese Commissie, de OESO. Kennelijk ziet de heer Ulenbelt hun publicaties als betekenisloze publicaties die door de wetgever genegeerd kunnen worden en hecht hij meer waarde aan een publicatie van zijn eigen partij. In die publicatie worden twee ontwikkelingen domweg genegeerd: het opraken van de aardgasbaten en de steeds maar verder stijgende zorgkosten. Als de heer Ulenbelt zijn ogen wil sluiten voor de werkelijkheid, moet hij dat vooral zelf weten. De partijen die werkelijk verantwoordelijkheid dragen, hebben die luxe niet.Als de sociale partners twee jaar met elkaar en met twee opeenvolgende kabinetten werken aan een pensioenakkoord, en de drie partijen uiteindelijk tot overeenstemming weten te komen, dan spreekt de heer Ulenbelt namens de SP over een idioot voorstel. Ik denk dat het hem zou passen wat meer respect te tonen voor de ondernemers en de werknemers in dit land. Zij hebben veel met elkaar opgebouwd. Zij hebben voor goede arbeidsvoorzieningen gezorgd en aan hen zijn wij dank verschuldigd voor het beste pensioenstelsel in de wereld. Ondernemers en werknemers die met elkaar zorgen voor een in Europa op een enkel land na hoogste bruto binnenlands product per inwoner en de laagste werkloosheid. De heer Ulenbelt zou zich ook kunnen realiseren dat Nederland volgens een VN-publicatie hoort bij de top 3 van landen in de wereld waar je het beste kunt leven. En dit zonder dat de SP in dit land ook maar een dag regeringsverantwoordelijkheid heeft gedragen.Als de SP ooit regeringsverantwoordelijkheid krijgt, dan zal dit met een totaal andere opstelling zijn dan de heer Ulenbelt nu aan de dag legt. Met het ontkennen van feiten en het als idioot bestempelen van door anderen bereikte resultaten, kom je nooit in een regeringscoalitie.De ouderen in het land met het beste pensioenstelsel ter wereld hebben het niet slecht. Minder dan 3% van hen heeft een laag inkomen, dat is een derde van wat de rest van de bevolking aan laag inkomen heeft. De inkomensterugval bij pensionering in Nederland is vrijwel nergens in Europa of de wereld zo klein als bij ons. De AOW-uitkering is in Nederland even hoog als het minimumloon en bijna drie kwart van de ouderen heeft daar bovenop nog een aanvullend pensioen van gemiddeld EUR10.000 per huishouden. Het gemiddelde eigen vermogen van 65-plussers per huishouden bedraagt EUR250.000. De laatste jaren is de inkomenspositie van ouderen alleen maar verbeterd. In de periode tussen 2001 en 2010 hadden 65-plussers een gemiddelde reële inkomensstijging van 10% terwijl in diezelfde periode het reële inkomen van 65-minners maar met 2% steeg. Er zijn problemen, ik begon ermee, maar met dezelfde constructieve instelling en bereidheid tot samenwerking als waarmee destijds ons stelsel tot stand is gekomen, gaan we het nu gezamenlijk aanpassen. En gaan we proberen de problemen aan te pakken. Daarbij is aan de lijn van mijn voorganger Suurhoff bij de behandeling van de AOW in de Tweede Kamer vastgehouden. Ik denk dat we dat ook moeten vasthouden. Hij zei destijds: het gaat niet aan dat één partij die voor zichzelf annexeert. Het lijkt me verstandig om dat te gaan doen. De AOW is niet van een politieke partij in dit huis, maar van ons allemaal.De heer Van Hijum vroeg of ik aan wil geven wat de liberalen op dit punt hebben gepresteerd. Met enige bescheidenheid vanwege wat ik net heb gezegd, noem ik de allereerste, door de liberaal Lely voorgestelde, sociale verzekeringswet. Het hele pakketje sociale verzekeringswetten dat destijds tot stand is gekomen, is het product van een kabinet onder leiding van een liberale premier. Dit kabinet werd ook wel "het kabinet der sociale rechtvaardigheid" genoemd. Maar nogmaals, ik ben niet van plan dit naar mij toe te trekken. Deze aanpassing van het stelsel voor de oudedagsvoorziening kan alleen maar slagen als we het zien als ons gezamenlijke product.Over de manier waarop we de problemen zullen aanpakken, zijn LTO (de landbouworganisatie), het MKB (alle midden- en kleinbedrijven), VNO-NCW (de vakcentrale voor middelbaar- en hoger personeel), het CNV, de FNV, de VVD, de PvdA en het CDA het eens geworden. Het voorstel dat nu aan de orde is, is een van de twee uitvloeisels daarvan. Over het tweede wetsvoorstel, het tweede uitvloeisel, zal de Kamer in april een hoofdlijnennotitie ontvangen. Behalve steun van de VVD, de PvdA en het CDA was er gisteren in de eerste termijn van de Kamer ook een kritische benadering door D66, GroenLinks, de ChristenUnie en in zekere mate de SGP. De kritiek betrof vooral het tempo van de verhoging van de AOW-leeftijd. En toch zijn de verschillen met het voorstel van ons niet zo groot.Toepassing van het amendement van de fracties van D66 en GroenLinks leidt ertoe dat we eerder beginnen met die leeftijdsverhoging en dat deze geleidelijker gaat. We komen echter bijna tegelijkertijd op 67 jaar uit. Ik doe een beroep op de woordvoerders van deze fracties om geen afstand te nemen van het wetsvoorstel. U stelt zich constructief op en heeft zeker argumenten voor uw voorkeur, maar ik hoop dat u ook de andere kant van de medaille wilt zien. Die andere kant is dat de wetgever over de AOW gaat, maar de sociale partners over de aanvullende pensioenen. De relatie tussen de AOW en de aanvullende pensioenen is sterk. Samen vormen zij de hoofdmoot van onze oudedagsvoorziening. Er is na lang onderhandelen overeenstemming bereikt over de aanpak van het houdbaarheidsprobleem. U voelt dat ten minste zo sterk als wij. Ik vraag u, daar geen afstand van te nemen, want die overeenstemming is veel waard. Daarmee wordt het mogelijk om zowel in de wetgeving over de AOW en de aanvullende pensioenen als in de uitvoering door de pensioenfondsen snel de noodzakelijke wijzigingen door te voeren. Tijdverlies door het bereikte akkoord open te breken en de onderhandelingen te heropenen, met alle risico's die daaraan verbonden zijn, is niet verantwoord. Mijn voorganger Suurhoff benadrukte dat de AOW van ons allemaal is. Ik heb dat net al aangehaald. Daarom is het goed om deze belangrijke wijziging met z'n allen door te voeren.Om tot die overeenstemming te komen, heb ik me sterk verdiept in de opvatting van de vakbeweging en de PvdA-fractie. Ik heb mijn best gedaan om daaraan recht te doen in het uiteindelijke voorstel. Ik ben de fracties van de VVD, het CDA en de PVV dankbaar voor de ruimte die zij daarvoor hebben geboden. De PVV heeft zich zowel aan de eigen opvatting als aan de coalitieafspraken gehouden. Daar heb ik waardering voor.Dan ga ik in op de vragen en opmerkingen over het voorstel zelf. Het kabinet wil de AOW-leeftijd koppelen aan de stijging van de levensverwachting; het gaat niet alleen om de leeftijd van 66 jaar, en van 67 jaar in vermoedelijk 2025. Gelijktijdig gaan we de AOW-leeftijd flexibiliseren om aan mensen die een leven lang zwaar werk hebben verricht tegemoet te komen. Mensen kunnen ervoor kiezen, hun AOW eerder of later te laten ingaan. Hun AOW wordt dan respectievelijk lager of hoger. In lijn met de verhoging van de AOW-leeftijd wordt de aftrekbaarheid van de opbouw van het aanvullend pensioen beperkt. Voorliggend wetsvoorstel sluit aan bij het pensioenakkoord dat het kabinet met de sociale partners heeft gesloten. Daarover hebben wij op 15 september 2011 met de Kamer gesproken. Toen kwam een combinatie van het voorontwerp van het huidige wetsvoorstel en een eerste invulling van het vitaliteitspakket aan de orde. Nu ligt daarvan de uitwerking voor.Tijdens het debat bleek dat er voldoende steun was voor het voorstel, mits mensen met een laag inkomen en een lang arbeidsverleden in 2025 op de leeftijd van 65 jaar zouden kunnen stoppen met werken tegen maximaal 3% inkomenskorting. Mevrouw Hamer heeft dat gisteren toegelicht. Dit is in lijn met het voorstel dat ik na overleg met de vakbeweging al eerder deed. Volgens dat voorstel wordt het voor mensen mogelijk om in 2020 te stoppen op de leeftijd van 65 jaar tegen een inkomstenkorting van maximaal 1,5%. Het gaat daarbij om de stap die we in dat jaar maken naar 66 jaar. Bij de stap naar 66 jaar is er dus een inkomenskorting van maximaal 1,5%; bij 67 jaar bedraagt deze voor mensen met een laag inkomen en een lang arbeidsverleden maximaal 3%. Inmiddels is dat voorontwerp van wet dat we destijds naar de Kamer stuurden, uitgewerkt tot het wetsvoorstel dat vandaag aan de orde is. De korting van 3% krijgt haar invulling in het vitaliteitspakket dat we nu definitief hebben uitgewerkt. Het CPB heeft de houdbaarheidseffecten van de combinatie van het wetsvoorstel en het vitaliteitspakket berekend. Dit was mijn inleiding.

    2 februari 2012 omstreeks 16:44 via Wet verhoging pensioenleeftijd - Link - Delen

  3. Paul Ulenbelt (SP)

    Voorzitter. Ik dank de minister voor de prominente aandacht die hij in zijn inleiding schenkt aan mijn woorden in de eerste termijn. Dat gebeurt mij niet zo vaak, dus dat is een vooruitgang.Volgens mij maakt de minister echter een denkfout die qua orde van grootte vergelijkbaar is met de invoering van de euro. Die denkfout is de volgende. De minister zegt: minder jongeren, meer ouderen. Dat is een foute analyse. Er is een middengeneratie, een jonge generatie en een oude generatie. De middengeneratie zorgt voor de jonge en voor de oude generatie. Als het aantal ouderen relatief toeneemt, dan neemt het aantal jongeren relatief af. Dat zien wij ook gebeuren. De kostendaling die gerelateerd is aan de afname van de jonge generatie moet meegerekend worden.Er is nog een tweede denkfout in het verhaal van de minister. Hij houdt geen rekening met toegenomen productiviteit. Toen mijn vader samen met de boeren in de buurt het land ging leeghalen, ging oogsten, stonden zij daar met zijn dertigen. Nu doet één persoon dat, in een cabine met airco. Hij doet twee keer zoveel. Het is niet logisch dat die toename in productiviteit alleen maar benut wordt voor lonen, arbeidstijd en dergelijke. Die moet ook benut worden voor financiering van de rest.Ik kom ten slotte te spreken over de houdbaarheid. Er zijn andere keuzes mogelijk. De minister weet dat ook. Mijn partij kiest ervoor om niet de AOW-leeftijd te verhogen, maar om iets te doen aan die idiote hypotheekrenteaftrek.

    2 februari 2012 omstreeks 17:06 via Wet verhoging pensioenleeftijd - Link - Delen

  4. Henk Kamp (VVD)

    "Idiote hypotheekrenteaftrek", "idioot voorstel over de AOW", "het gore lef om ervoor te stemmen" -- dat was het verwijt aan andere fracties -- maar wat de heer Ulenbelt zelf inbrengt, is heel mager. Hij praat over productiviteit, maar het is logisch dat daarin ontwikkeling zit; er moet geconcurreerd worden op de wereldmarkt. Ik hoef ook geen jongeren, middengroep en ouderen te vergelijken. Ik vergelijk onze beroepsbevolking, de mensen die werken, met de groep die niet meer werkt. Die beroepsbevolking neemt met 1 miljoen af terwijl de groep die niet meer werkt met 2 miljoen toeneemt. Van die kleinere groep van de beroepsbevolking is 20% nodig om zorg te gaan verlenen. Dat is veel meer dan op dit moment wordt gedaan. Er komt dus een heel grote spanning op die groep te staan. In het verleden kon de groep werkenden met de premies de AOW van de gepensioneerden betalen. Op dit moment moet daar echter voor een derde deel bij uit belastinggelden, en straks moet er twee derde uit belastinggelden bij. Iedereen die zich in dit onderwerp verdiept heeft, weet dat het nodig is om wat te doen. Iedereen, behalve de SP. De SP maakt een analyse waarbij twee grote ontwikkelingen volkomen genegeerd worden. Op grond van een foutieve analyse spreekt de heer Ulenbelt grote woorden uit in de Kamer tegen het kabinet en andere fracties in de Kamer. Ik vind dat hij volledig door het ijs is gezakt.

    2 februari 2012 omstreeks 17:08 via Wet verhoging pensioenleeftijd - Link - Delen

  5. Paul Ulenbelt (SP)

    Aanstaande zondag ga ik schaatsen en dan zak ik niet door het ijs, net zomin als ik hier in het debat door het ijs ben gezakt. Deze 4 mld. bezuinigingen zijn ingegeven door de crisis. Dat argument is in 2008 gebruikt om de verhoging van de AOW-leeftijd kracht bij te zetten. De crisis is een gevolg van de euro. De minister weet dat ook. Aan de houdbaarheid is een bedrag van 4 mld. verbonden. Als wij de hypotheekrente hervormen -- de SP wil hervormen -- dan is die 4 mld. ook te halen. Ik doel dan op de villasubsidies. Dat is te berekenen. Dat is gezondverstandpolitiek. De minister zegt dat de SP de OESO niet volgt, maar de OESO zegt ook dat er iets gedaan moet worden aan de hypotheekrenteaftrek. Hoor ik nu van deze minister, die altijd zegt de OESO te volgen, dat de hypotheekrente zal worden aangepast?

    2 februari 2012 omstreeks 17:11 via Wet verhoging pensioenleeftijd - Link - Delen

  6. Henk Kamp (VVD)

    De crisis is helemaal niet de oorzaak van wat er nu aan de hand is. Ik heb rapporten vanaf 1996 aangehaald. Ik ken zelfs rapporten van het begin van de jaren negentig. In het ene rapport na het andere, van ieder gezaghebbend instituut, allemaal volkomen met elkaar in lijn, stond dat de ontwikkelingen in Nederland zodanig zijn dat er wat moet worden gedaan. U staat daar alleen tegenover, met een onvolledige analyse. U zegt nu "los het maar op met de villabelasting", maar je hebt toch een gaatje in je hoofd als je denkt dat je de AOW-problematiek kunt oplossen met de villabelasting? Waar hebt u het toch over, mijnheer Ulenbelt?

    2 februari 2012 omstreeks 17:12 via Wet verhoging pensioenleeftijd - Link - Delen

  7. Paul Ulenbelt (SP)

    De verhoging van de AOW-leeftijd is ingegeven door 4 mld. aan de houdbaarheid te besteden. Is de minister het met mij eens dat er op dat punt andere politieke keuzes mogelijk zijn die ook 4 mld. opleveren?

    2 februari 2012 omstreeks 17:13 via Wet verhoging pensioenleeftijd - Link - Delen

  8. Henk Kamp (VVD)

    Dit wetsvoorstel is ingegeven door het volgende. Wij hebben 55 jaar lang vastgehouden aan een AOW-leeftijd, terwijl in die periode de mensen vijf jaar langer zijn blijven leven na hun pensionering. In de toekomst wordt dit nog twee jaar langer. Er is gewoon geen geld meer om de AOW te blijven betalen. Daar moet wat aan gedaan worden en daar is dit wetsvoorstel voor bedoeld.

    2 februari 2012 omstreeks 17:14 via Wet verhoging pensioenleeftijd - Link - Delen

  9. Elbert Dijkgraaf (SGP)

    Ik dank de minister voor zijn inleiding. De minister zegt in feite tegen partijen die aan de andere kant zitten, partijen die zeggen dat er een stap bijgezet moet worden: respecteer dat akkoord. Dat heeft een hoop moeite gekost; daar zijn wij getuige van geweest. Betekent dit dat de minister zegt: straks bij die heronderhandelingen, als er miljarden extra bezuinigd moet worden, geldt hetzelfde argument? Dus parlement, stop maar met nadenken over het inzetten van de AOW, over een extra verhoging om extra miljarden binnen te halen?

    2 februari 2012 omstreeks 17:14 via Wet verhoging pensioenleeftijd - Link - Delen

  10. Henk Kamp (VVD)

    Het parlement moet vooral altijd over alles blijven nadenken, maar er moeten ook resultaten worden bereikt. Als wij hier niet tot overeenstemming komen of als er geen overeenstemming in de Eerste Kamer wordt bereikt, komt er geen wet en blijft het dus bij het oude. Wij moeten echt iets concreets presteren. Wij moeten, denk ik, de pensioenleeftijd koppelen aan de levensverwachting en zien dat de pensioenleeftijd in 2020 -- de heer Dijkgraaf wil het wat eerder -- naar 66 jaar gaat en in 2025 naar 67 jaar. Dat moet nu concreet gemaakt worden. Ik vind het heel interessant wat er allemaal in kranten staat, bijvoorbeeld wat er gisteren in De Telegraaf stond, maar het enige waar ik mee bezig ben en waar ik mij voor in ga zetten is om dit wetsvoorstel kracht van wet te laten krijgen. Dat doe ik hier en meteen daarna in de Eerste Kamer. Vervolgens probeer ik het zo snel mogelijk in het Staatsblad te krijgen, opdat wij verder kunnen. Wat kan ik nog meer doen, hoe kan ik mij nog duidelijker uitspreken als politicus dan door iets vast te laten leggen in een wet? Ik zou het niet weten.

    2 februari 2012 omstreeks 17:15 via Wet verhoging pensioenleeftijd - Link - Delen

  11. Elbert Dijkgraaf (SGP)

    Er is echter wel een concreet voorstel gedaan, onder anderen door de heer Koolmees In zijn amendement wordt een versnelling genoemd. Deze heeft een aantal voordelen. Je bouwt meer geld op. Dat is voor ons onder andere van belang omdat je dat geld voor een deel kunt gebruiken om de kansen op werk voor ouderen te vergroten. De minister zegt nu dat het hem spijt maar dat hij er niet aan gaat beginnen, omdat de onderhandelingen met de bonden zo veel moeite hebben gekost. Ik neem aan dat dit dan ook geldt voor toekomstige voorstellen. Wanneer houdt dat op? Wanneer is er ruimte om extra stappen te zetten?

    2 februari 2012 omstreeks 17:17 via Wet verhoging pensioenleeftijd - Link - Delen

  12. Henk Kamp (VVD)

    Met respect voor de heer Dijkgraaf, maar daarover wil ik me nu niet uitlaten. Dat heeft nu geen zin. De heer Dijkgraaf heeft gevolgd hoeveel moeite het heeft gekost om tot overeenstemming te komen binnen de vakbeweging. Ook binnen werkgeversorganisaties heeft er het nodige gespeeld. De heer Dijkgraaf heeft ook de discussies binnen de politiek kunnen volgen. We hadden allemaal onze eigen, verschillende gedachten, maar uiteindelijk is het, na twee jaar onderhandelen met twee kabinetten, gelukt om tot iets te komen. Ik denk dat het heel onverstandig is om daar een bouwsteen uit te halen. Daarmee breken we het resultaat weer op en moeten de onderhandelingen opnieuw beginnen. Je weet niet wat er dan allemaal kan gebeuren. Eén ding zal dan zeker niet gebeuren, namelijk dat deze wet in het Staatsblad wordt gepubliceerd. Dat moet echter volgens mij wel gebeuren. Met alle respect voor de alternatieve voorstellen geef ik de heer Dijkgraaf toch mee dat we een risico lopen, omdat de zaak daardoor wordt opengebroken. Als je de zaak openbreekt, begin je opnieuw te onderhandelen en is er weer onzekerheid. Het is resultaat is ook onzeker. Dat is het laatste wat we nodig hebben: tijdverlies en onzekerheid.

    2 februari 2012 omstreeks 17:18 via Wet verhoging pensioenleeftijd - Link - Delen

  13. Jesse Klaver (GroenLinks)

    De minister heeft een helder betoog. Als je eenmaal overeenstemming hebt bereikt met de sociale partners, is dat inderdaad heel wat waard. Dat voorkomt namelijk heel veel onrust op de arbeidsmarkt. Ik heb echter gisteren en ook eerder betoogd dat de drie grootste bonden van de FNV zeggen dat zij zich niets aantrekken van het akkoord dat is gesloten met hun vakcentrale. Deze bonden sluiten meer dan 80% van de cao's af. Wanneer is voor de minister de maat vol? Wanneer zegt hij: ik kan niet rekenen op de afspraken die wij hebben gemaakt met de sociale partners en dit geeft mij politiek de ruimte om verdere stappen te zetten?

    2 februari 2012 omstreeks 17:20 via Wet verhoging pensioenleeftijd - Link - Delen

  14. Henk Kamp (VVD)

    De FNV Vakcentrale heeft zelf haar eigen interne democratie bepaald. Zij zegt: als wij ergens over van mening verschillen, regelen we dat op die en die manier en uiteindelijk komt er een besluit. Het resultaat hiervan is dat zij haar handtekening onder het sociaal akkoord heeft gezet. Daaraan is de FNV Vakcentrale gebonden. Vervolgens moet je die algemene afspraak uitwerken in de sectoren. Dan is er enige ruimte om dingen te doen. Er wordt niet alleen maar met bepaalde bonden binnen de FNV onderhandeld, maar er wordt ook onderhandeld met de MHP en de CNV. De werkgevers zijn er natuurlijk ook bij. Die moeten samen tot een uitkomst zien te komen. Iedereen zal zich realiseren dat het heel belangrijk dat we iets doen met dit moeilijke onderwerp. Een bereikt akkoord, dat ook nog de steun krijgt van de Tweede en de Eerste Kamer en vervolgens in het Staatsblad komt, is een belangrijk gegeven. Dat zal van invloed zijn op de onderhandelingen.

    2 februari 2012 omstreeks 17:21 via Wet verhoging pensioenleeftijd - Link - Delen

  15. Jesse Klaver (GroenLinks)

    Ik ben daar toch iets minder positief over. Volgens mij zitten de bonden die ik zojuist noemde, er geharnast in. Zij vormen niet een klein gedeelte van de bond, maar 80%. Wat gebeurt er als deze bonden blijven volharden en niet proberen het beter te maken aan de cao-tafel? Het lijkt me namelijk heel goed om naar maatwerk te zoeken. Stel dat deze bonden structureel het akkoord ondermijnen, ontstaat er dan ruimte voor de Kamer om verder initiatief te nemen om dit een nog beter voorstel te maken?

    2 februari 2012 omstreeks 17:23 via Wet verhoging pensioenleeftijd - Link - Delen

  16. Henk Kamp (VVD)

    Ik ken de bonden niet als organisaties die iets wat belangrijk is voor het land structureel ondermijnen. Ik ken ze wel als organisaties die voor de belangen van hun leden opkomen. Dat doen ze op centraal niveau en op decentraal niveau. Dat moet uitgevochten worden met de werkgevers en daarvoor hebben ze hun eigen rituelen. Dat laat ik verder aan de bonden. Aangezien het akkoord breed wordt gesteund -- ik hoop dat dit ook het geval is in het parlement; ik verwacht het eigenlijk wel een beetje -- heb ik vertrouwen dat dit van invloed zal zijn op de uitkomsten.

    2 februari 2012 omstreeks 17:24 via Wet verhoging pensioenleeftijd - Link - Delen

  17. Wouter Koolmees (D66)

    In de eerste plaats wil ik de minister een compliment maken voor zijn inleiding. Ik vond het een heel overtuigend betoog. De minister doet een oproep aan onder andere mijn fractie om dit voorstel te steunen. Dat vind ik toch lastig. Er is namelijk heel veel onzekerheid over eventuele aanvullende bezuinigingen in 2013. De heer Klaver zei net ook al dat er veel onduidelijkheid is over de steun voor dit akkoord binnen de vakbeweging. Het is de vraag of wij een akkoord hebben en of dit op die manier wordt uitgewerkt. Ik heb gisteren voorgesteld te wachten met het stemmen over de amendementen die ik samen met de heer Klaver heb ingediend tot er daarover meer duidelijkheid is. Ik kan me voorstellen dat er ook voor de vakbonden een keuzemoment komt.Gaan wij verder korten op sociale regelingen, op uitkeringen, op lonen, of gaan wij toch langer doorwerken? Op die keuze krijg ik graag een reactie van de minister. Met het pistool op de borst wordt de wereld immers toch een stuk vloeibaarder.

    2 februari 2012 omstreeks 17:25 via Wet verhoging pensioenleeftijd - Link - Delen

  18. Henk Kamp (VVD)

    Ik vind dit een redelijke opstelling van de heer Koolmees. Aan uitstel zijn echter bezwaren verbonden. Sommige zaken waarvan je je kunt afvragen wat de invloed ervan zal zijn, zijn namelijk in ontwikkeling. Je denkt wellicht dat ze misschien eind februari of begin maart spelen, maar dan blijkt dat het maart en april wordt. Vervolgens komt er misschien iets uit wat je zou kunnen zien als een tussenoplossing. Daarmee is iets wat ook nog van invloed is, vooruitgeschoven. Voor je het weet, is het alweer het eind van het jaar. Dat kunnen wij ons hiermee niet permitteren. Ik vind dat wij al laat zijn. Het pensioenakkoord hebben wij moeizaam uitonderhandeld. Er is een kabinetswisseling tussendoor gekomen. De ChristenUnie en de Partij van de Arbeid zijn van de coalitie naar de oppositie gegaan. Ook in de Kamer is er dus veel discussie geweest, die eveneens vertraging met zich heeft meegebracht. De zaken nog verder vooruitschuiven kan naar mijn mening dus niet. Ik voel mij een beetje met gebonden handen tegenover de heer Koolmees staan. Hij stelt zich redelijk op, en toch houd ik zijn amendementen af. Ik voel mij namelijk niet vrij om hier te proberen om met hem tot overeenstemming te komen, omdat ik aan het eind van zo'n lang proces zit. Als ik iets lostrek, weet ik niet wat ik daarmee allemaal veroorzaak. Voor je het weet, dondert het kaartenhuis in elkaar en begint alles weer opnieuw. Dan zitten wij over anderhalf jaar nog te praten.

    2 februari 2012 omstreeks 17:27 via Wet verhoging pensioenleeftijd - Link - Delen

  19. Voorzitter

    Tot slot, mijnheer Koolmees.

    2 februari 2012 omstreeks 17:29 via Wet verhoging pensioenleeftijd - Link - Delen

  20. Wouter Koolmees (D66)

    Dat begrijp ik. Ik vind het jammer, maar ik begrijp het wel. Vanmiddag hebben wij een gesprek gehad met Commissaris Olli Rehn. Hij gaf aan dat het Nederlandse kabinet rond half april, eind april, duidelijk moet maken hoe in 2013 de begroting op orde wordt gemaakt. Naar mijn overtuiging ligt er echt een andere keuze op tafel, namelijk een bestendige verhoging van de AOW-leeftijd als alternatief voor nog verdergaande kaasschaafbezuinigingen op de sociale zekerheid, op uitkeringen en op lonen. Die optie wil ik zeker in stand houden. Dat is mijn opvatting in dit debat.

    2 februari 2012 omstreeks 17:29 via Wet verhoging pensioenleeftijd - Link - Delen

Over dit debat

Bericht van de makers

“Ehm... waar zat dat knopje om een bonnetje uit te printen nou ook al weer?”

Wolq helpt om software en het web gebruiks-vriendelijker te maken, zodat uw klanten nooit meer hoeven te zoeken naar een bepaalde funtie. Ook bedenken wij innovatieve oplossingen, zoals Publitiek, voor complexe vraagstukken.

Benieuwd wat wij voor u kunnen betekenen?

Lees meer over onze diensten op Wolq.nl