Wet op de vaste boekenprijs

Debat in de Tweede Kamer op 8 december 2011

  1. Voorzitter

    Ik mis de heer Van der Ham, die als eerste op de sprekerslijst staat. Ik vraag de heer De Liefde om als eerste het woord te voeren.

    8 december 2011 omstreeks 10:15 via Wet op de vaste boekenprijs - Link - Delen

  2. Bart de Liefde (VVD)

    Voorzitter. Elk kind op de wereld weet dankzij Harry Potter hoe het bij perron 9 3/4 moet komen, maar waarom moet een Nederlands kind daar EUR19,50 voor betalen en een Engels kind maar EUR11? Het gebruik van het woord "marktwerking" is voor sommige partijen in deze Kamer als vloeken in de kerk en dat zou niet zo moeten zijn. Een woord als "prijsafspraken" zou veel meer weerstand moeten oproepen. Waarin verschilt de boekenmarkt van de telecommarkt of de muziekbranche? Daar zijn wij toch ook tegen prijsafspraken?De Nederlandse boekenmarkt wordt verstoord door de wet op de onnodig dure boeken. Is de Nederlandse markt nu zoveel beter of gezonder dan de Amerikaanse, waar geen vaste boekenprijs is? Nee, in Nederland werden vorig jaar tien nieuwe titels per 10.000 inwoners uitgebracht. In Amerika, dat geen vaste boekenprijs kent, waren dat er negen. De VVD stelt vandaag, net als in 2004, de vraag of de boekensector gebaat is bij de handhaving van een vaste boekenprijs of bij marktwerking, die wij nu zo node moeten missen. De VVD staat voor een gezond ondernemersklimaat en eerlijke prijzen voor consumenten. Dat bereik je niet met verkapte subsidies en verticale prijsbinding, zoals de Wet op de vaste boekenprijs nu realiseert.

    8 december 2011 omstreeks 10:15 via Wet op de vaste boekenprijs - Link - Delen

  3. Boris van der Ham (D66)

    Excuses dat ik wat later binnenkwam. Ik zal straks een briefje halen.Wij hebben het over de vaste boekenprijs voor het Nederlands taalgebied. De heer De Liefde maakt een vergelijking met Amerika, onderdeel van een enorm groot Engels taalgebied. Dat is geen goede vergelijking.

    8 december 2011 omstreeks 10:17 via Wet op de vaste boekenprijs - Link - Delen

  4. Bart de Liefde (VVD)

    Ik heb het gerelateerd aan het aantal inwoners. Ik heb gekeken naar de titels die in het land zelf worden uitgebracht. Ook België, Duitsland en Frankrijk scoren negen, tien of elf nieuwe titels per jaar per 10.000 inwoners. Er is dus niet zo gek veel verschil tussen grote en kleine landen en wel of geen vaste boekenprijs.

    8 december 2011 omstreeks 10:17 via Wet op de vaste boekenprijs - Link - Delen

  5. Boris van der Ham (D66)

    België is voor een deel Vlaams. Die mensen hebben ook voordeel bij de hoeveelheid boeken die in Nederland uitkomt. Omgekeerd is dat ook het geval. Als het aan de heer Bosma ligt, hoort straks het Zuid-Afrikaans erbij. Ook hartstikke goed, maar de Engelse, Duitse en Franse taalgebieden zijn groot. Ik lees nog wel eens een Engels boek, maar heel veel Amerikanen lezen niet een Nederlands boek in het Nederlands. Dat is toch een groot verschil?

    8 december 2011 omstreeks 10:18 via Wet op de vaste boekenprijs - Link - Delen

  6. Bart de Liefde (VVD)

    Het gaat er uiteindelijk om of een boek in de Nederlandse of Friese taal wordt vertaald of niet. Ik heb begrepen dat er ook aardig wat Nederlandse boeken naar het Engels, Duits, Frans, Italiaans en zelfs Amerikaans worden vertaald. Ik heb geprobeerd een zo neutraal mogelijke vergelijking te maken tussen landen met een vaste boekenprijs en landen zonder een vaste boekenprijs. En daarin zie ik geen noemenswaardig verschil. Waarom hebben wij dan die vaste boekenprijs nodig?

    8 december 2011 omstreeks 10:19 via Wet op de vaste boekenprijs - Link - Delen

  7. Boris van der Ham (D66)

    De heer De Liefde maakt een vergelijking met landen met een groot taalgebied, namelijk Frankrijk, Duitsland en Amerika. Dat is niet te vergelijken met Nederland.De heer De Liefde zal toch moeten erkennen dat of het nu over boeken of over films gaat, je als Nederlands taalgebied een andere positie hebt dan die gebieden die een veel grotere afzetmarkt hebben? Dus wat dat betreft gaat de vergelijking die hij maakt mank. De heer De Liefde zou veel meer een punt hebben als hij het met andere kleine taalgebieden zou vergelijken. En dan zie je dat het lastiger is.

    8 december 2011 omstreeks 10:20 via Wet op de vaste boekenprijs - Link - Delen

  8. Bart de Liefde (VVD)

    Ik denk dat de redenering van de heer Van der Ham mank gaat. We hebben gewoon gekeken naar het aantal nieuwe uitgaven per 10.000 inwoners van het land waarin die uitgave plaatsvindt. En dat is nagenoeg gelijk.

    8 december 2011 omstreeks 10:21 via Wet op de vaste boekenprijs - Link - Delen

  9. Marieke van der Werf (CDA)

    Wat betreft de vergelijking met kleine taalgebieden heb ik de volgende vraag. Ik heb ook eens even gekeken. In België zijn de afgelopen 30 jaar het aantal boekhandels gedaald van 750 naar 250 en is er nu sprake van een boekhandel op 25.000 inwoners, waar Nederland een boekhandel op 10.000 inwoners heeft. Het CDA denkt toch dat dit te maken heeft met het loslaten van de vaste boekenprijs. Hoe kijkt de VVD daartegen aan?

    8 december 2011 omstreeks 10:21 via Wet op de vaste boekenprijs - Link - Delen

  10. Bart de Liefde (VVD)

    Ik zie geen rechtstreeks verband tussen het aantal boekhandels en de hoeveelheid verkochte boeken in Nederland. Ik ken de situatie in België niet. U hebt zich daarin verdiept. Dus ik hoor graag in uw termijn welke conclusie u daaraan verbindt, maar de vergelijking tussen België en Nederland qua aantal boekhandels per hoofd van de bevolking vind ik minder relevant.

    8 december 2011 omstreeks 10:22 via Wet op de vaste boekenprijs - Link - Delen

  11. Marieke van der Werf (CDA)

    Als de heer De Liefde het heeft over een vergelijking met kleine taalgebieden, is dit daarvan ook onderdeel, maar ik zal er straks zelf op terugkomen.

    8 december 2011 omstreeks 10:22 via Wet op de vaste boekenprijs - Link - Delen

  12. Bart de Liefde (VVD)

    De heer Van der Ham maakte de vergelijking met andere kleine taalgebieden, ik niet.Voorzitter. De VVD stemde daarom, niet verrassend, in 2004 als enige tegen de Wet op de vaste boekenprijs en de VVD ziet in 2011 nog steeds graag de vaste boekenprijs verdwijnen. Dat komt iedereen ten goede, schrijvers, lezers en zelfs de uitgevers en boekhandels. De cultuurpolitieke doeleinden van een vaste boekenprijs, namelijk een breed geografisch verspreid en pluriform aanbod, zijn niet meer van deze tijd. Dat waren ze in 2004 al niet en nu al helemaal niet. De voorstanders van de wet op de onnodig dure boeken strooien ons zand in de ogen. In de huidige situatie hoeven marktpartijen, als je al over een echte markt kunt spreken, nauwelijks op prijs te concurreren. Boekhandels zouden door de hoge winstmarges meer debutanten in de etalages leggen dan in een vrije markt, zo is het argument. Maar zoals eerder gezegd, landen zonder vaste boekenprijs brengen evenveel nieuwe titels uit.Het aantal onlineverkopen van boeken groeit nog steeds en dat vinden wij een positieve ontwikkeling die we, net als de uitvinding van de boekdrukkunst, moeten omarmen. Ook toen werd gevreesd voor het lot van het boek. De boekdrukkunst zou nooit het handgeschreven boek kunnen vervangen, was toen het argument. Dat is achteraf reuze meegevallen, weten we nu.

    8 december 2011 omstreeks 10:23 via Wet op de vaste boekenprijs - Link - Delen

  13. Jetta Klijnsma (PvdA)

    Mooi dat de heer De Liefde zo in het verleden spit en dat hij nadenkt over de boekdrukkunst. Inderdaad, er is een parallel, want we hebben nu ook de e-boeken. Ik kom naar voren omdat de heer De Liefde zo-even zei dat je de stimulans met betrekking tot debutanten ook op een heel andere manier kan vormgeven. Nou is het grote debat in kunst- en cultuurland dat talentontwikkeling ongelofelijk wezenlijk is. Ik zou nu graag van de heer De Liefde willen horen hoe hij dan die jonge, prille schrijvers een steun in de rug wil geven. Ik moet namelijk constateren dat als het gaat om de letteren wij niet bepaald enorm scheutig zijn met subsidies of zo.

    8 december 2011 omstreeks 10:25 via Wet op de vaste boekenprijs - Link - Delen

  14. Bart de Liefde (VVD)

    Dat tekent wel weer het verschil in ideologie tussen de PvdA en de VVD. Subsidies zijn niet de oplossing voor allerlei veronderstelde problemen. Ik kom verderop in mijn betoog nog terug op de debutanten en hoe ik denk dat een andere markt ze zal helpen.

    8 december 2011 omstreeks 10:26 via Wet op de vaste boekenprijs - Link - Delen

  15. Jetta Klijnsma (PvdA)

    Voorzitter. Daar ben ik dan heel benieuwd naar. Dan spoed ik me waarschijnlijk weer hier naartoe.

    8 december 2011 omstreeks 10:27 via Wet op de vaste boekenprijs - Link - Delen

  16. Bart de Liefde (VVD)

    Wie weet!Ik wil iedereen hier graag ook herinneren aan de uitspraak van GroenLinks in 2004. Mevrouw Azough zei toen namens GroenLinks in het debat over de Wet op de vaste boekenprijs: ik heb nog nooit iemand ontmoet die via internet een boek heeft gelezen. Dat was in 2004. Ook GroenLinks ziet inmiddels ongetwijfeld in dat internet veel goeds kan betekenen, ook voor het boekenvak. In 2004 sprak de VVD uit, niet bang te zijn voor verschraling van het aanbod. De VVD staat voor een creatief en vrij ondernemersklimaat. In dat licht is er een initiatief dat ik hier niet ongenoemd wil laten. Dat is TenPages.com, een website waar een beginnend auteur publiek zoekt en het publiek de nieuwe aanwinst wel of niet kan steunen. Het is een goed voorbeeld van ondernemerschap en, belangrijker nog, van meegaan met de tijd, van ontwikkeling.Een ander argument van de voorstanders van de vaste boekenprijs is dat de prijzen omlaag zullen gaan. Daardoor zullen boekhandels failliet gaan en zullen er minder debutanten zijn. Dat is een redenering waar de VVD vraagtekens bij zet. Als de prijs van een boek daalt door onderlinge concurrentie, wordt weliswaar de winstmarge per boek kleiner, maar worden naar alle waarschijnlijkheid meer boeken verkocht. Een boek dat je wel aardig vindt maar dat niet echt hoog op je verlanglijstje staat, neem je makkelijker mee voor EUR5 dan voor EUR15. Zo simpel is het volgens mij.Uitgevers, boekhandels en schrijvers kunnen met andere verkoopmanieren ook hun omzet- en winstcijfers halen. De moeilijk verkoopbare producten, de jonge veelbelovende dichters en de onbekende debutant hebben op een vrije markt net zo veel kans om te publiceren als nu. Daar is de VVD van overtuigd. Cultuur en ondernemersklimaat gaan in de praktijk hand in hand. Zoals eerder gezegd, in Nederland werden in 2010 17.500 nieuwe titels uitgegeven. Dat zijn tien titels per 10.000 inwoners. In 2009 waren dat er in Amerika negen. In Engeland waren het er zelfs rond de twintig. Beide landen kennen geen vaste boekenprijs. Dus hoezo leidt een vaste boekenprijs tot meer diversiteit?Het was wel moeilijk om al deze cijfers boven tafel te krijgen, zeg ik in de richting van de staatssecretaris. Het blijkt dat niet alleen de Nederlandse markt maar ook de internationale boekenmarkt slecht wordt gemonitord. Cijfers van UNESCO zijn niet compleet of actueel en binnen de EU is het een drama om vergelijkingen te maken. Daarom vraag ik aan de staatssecretaris of hij zich kan inzetten voor betrouwbare onafhankelijke cijfers in Nederland en de EU. Mocht hij ooit nog een keertje met de UNESCO spreken, dan kan hij dat bij die gelegenheid wellicht ook bepleiten.

    8 december 2011 omstreeks 10:27 via Wet op de vaste boekenprijs - Link - Delen

  17. Jetta Klijnsma (PvdA)

    Ik denk dat de heer De Liefde zijn betoog op het punt van de debutanten heeft afgerond. Dat blijft toch wel echt een groot punt van aandacht. Het is ook één van de leidmotieven van deze wet. Uit de evaluatie van de wet en ook uit gesprekken met uitgeverijen blijkt dat juist door deze wet uitgevers veel meer de mogelijkheid hebben om beginnende schrijvers perspectief te bieden. Dat onderschrijven zij allemaal. Hoe kijkt de heer De Liefde daartegen aan?

    8 december 2011 omstreeks 10:31 via Wet op de vaste boekenprijs - Link - Delen

  18. Bart de Liefde (VVD)

    Uit de artikelen die ik in de afgelopen periode heb gelezen, komt een ander beeld naar voren dan mevrouw Klijnsma zojuist schetst. Ik heb het beeld dat boekhandels steeds minder titels inkopen, en van die titels steeds minder exemplaren. Men concentreert zich dus voornamelijk op de gemakkelijk te verkopen boeken. Dat is een ontwikkeling die zich voordoet, ook al hebben we de vaste boekenprijs. Ik zie het beeld dat mevrouw Klijnsma schetst, dus niet zozeer. Ik weet wel dat dat de doelstelling van de wet is, maar de praktijk blijkt wat weerbarstiger. De boekhandels hebben namelijk gelukkig een grote eigen vrijheid om te bepalen welke boeken ze in- en verkopen. Dat hoort ook bij het ondernemen.

    8 december 2011 omstreeks 10:32 via Wet op de vaste boekenprijs - Link - Delen

  19. Jetta Klijnsma (PvdA)

    Mijn vraag was, hoe de heer De Liefde aankijkt tegen talentontwikkeling. Ik heb het dan over de jonge schrijvers, van wie de uitgeverijen nu nog van zeggen: oké, omdat er een vaste boekenprijs is, kunnen we jullie een kans geven. Dat zeggen de uitgevers klip-en-klaar. Daar wil ik graag een antwoord op horen.

    8 december 2011 omstreeks 10:33 via Wet op de vaste boekenprijs - Link - Delen

  20. Bart de Liefde (VVD)

    Er worden per jaar 17.500 nieuwe titels uitgegeven; dat was althans in 2010 het geval. Dat zijn 48 boeken, 48 nieuwe titels, per dag. Gemiddeld worden van een boek 134 exemplaren verkocht. Dat is niet veel. Dat verdisconteert de kaskrakers én de debutant die wellicht maar een of twee exemplaren verkoopt. Dit is een gemiddelde. Dan moet je je afvragen wat een pluriform aanbod, een van de doelstellingen van de wet, inhoudt. Is 17.500 een ondergrens? Als er 10.000 nieuwe titels zouden zijn, zijn wij dan nog steeds pluriform, of niet? Dat is echt een wezenlijke vraag die ik hier, ook bij de PvdA-fractie en bij de andere fracties, wil neerleggen. Denk goed na over wat wel of niet "pluriform" is. De huidige situatie in stand houden, is wat mij betreft niet de doelstelling van de wet.

    8 december 2011 omstreeks 10:34 via Wet op de vaste boekenprijs - Link - Delen

Over dit debat

Bericht van de makers

“Zou er een manier zijn om onze webwinkel nog vernieuwender te maken?”

Wolq helpt om software en het web gebruiks-vriendelijker te maken. Bijvoorbeeld om uw klanten een nog betere winkelervaring te bieden. Ook bedenken wij innovatieve oplossingen, zoals Publitiek, voor complexe vraagstukken.

Benieuwd wat wij voor u kunnen betekenen?

Lees meer over onze diensten op Wolq.nl