Uniformering loonbegrip

Debat in de Tweede Kamer op 7 april 2011

  1. Voorzitter

    Ik zie dat minister Kamp nog in gesprek is met een van de leden. Mijnheer de minister, ik heb de vergadering niet geschorst! Het VAO hebben wij afgerond, maar ik wil nu meteen verder met het volgende onderwerp.

    Ik heet de staatssecretaris van Financiën van harte welkom. Ik zie dat nog niet alle woordvoerders aanwezig zijn. De heer Van Vliet is er wel, dus dan zal ik hem eerst het woord geven. Bij deze commissie kan ik de uitdrukking "tijd is geld" toch rustig gebruiken, of niet soms? Inmiddels is mevrouw Neppérus er ook, dus ik geef haar meteen het woord.

    De algemene beraadslaging wordt geopend.

    7 april 2011 omstreeks 17:33 via Uniformering loonbegrip - Link - Delen

  2. Helma Neppérus (VVD)

    Voorzitter. Wij spreken vanmiddag over een wetsvoorstel waarmee wordt beoogd, een aantal versimpelingen aan te brengen in de loonbelasting en de werknemersverzekeringen. Dat heet met een duur woord "uniformering loonbegrip". Een aantal jaren geleden is het loonbegrip voor de loonbelasting en de werknemersverzekeringen op een heleboel punten al gelijkgetrokken, maar er lag nog een aantal punten open met betrekking tot de vraag wat loon is en wat niet. De VVD vindt het belangrijk dat dit wordt aangepakt, want wij moeten zo veel mogelijk over hetzelfde loon spreken; dat is wel zo praktisch. Wij hebben al vrij snel gezegd: het is heel goed, want het leidt ook tot een lastenverlichting voor het bedrijfsleven. Maar is het allemaal op de genoemde termijn uitvoerbaar? Wij hebben ervaring met de Belastingdienst rond de invoering van de huurtoeslag en de zorgtoeslag. Het klonk allemaal heel mooi en goed, maar het kostte moeite. De eerste fase van uniformering, de operatie-Walvis, heeft veel mensen bij veel organisaties heel veel hoofdpijn bezorgd. Laat ik het daar maar op houden.

    De VVD-fractie vindt het belangrijk dat het voorliggende wetsvoorstel er nu is. Het moet gewoon gebeuren, laat ik daar helder in zijn. Wij zitten wel met de vraag hoe het in de praktijk gaat werken. Nadat er signalen waren gekomen dat de uitvoering wel eens lastig zou kunnen worden, heeft de staatssecretaris gelukkig gezegd: laten wij de oorspronkelijke datum dan maar gewoon iets opschuiven. Wij gaan nu niet uit van 1 januari 2012, maar van 1 januari 2013. Dat lijkt mij een verstandige keuze, want ik heb liever dat het wat langer duur voordat het wordt ingevoerd, dan dat wij iets holderdebolder te snel doen. Daar is niemand bij gebaat: de Belastingdienst niet en de mensen in het land die ermee te maken krijgen, ook niet. Daarom gaan wij akkoord met het uitstel. Wel moet de Tweede Kamer vandaag duidelijk maken welke richting wij op willen, want dat moeten wij duidelijk maken aan de mensen in het land en aan de Belastingdienst.

    In de stukken staat dat het wetsvoorstel tot en enorme lastenverlichting voor het bedrijfsleven leidt, van wel honderden miljoenen. Dat klinkt heel mooi, maar ik vraag mij wel af hoe hard dat bedrag is. De verwachting is dat werkgevers nu allemaal zelf hun loonadministratie gaan doen. Nu ben ik in mijn hoedanigheid van Kamerlid ook penningmeester en hoofd personeel van de medewerkers bij de VVD-fractie, maar ik heb zitten denken: zou ik nu echt de loonadministratie zelf willen gaan doen? Ik kan daarop zeggen: ik ben dat niet van plan en ik denk dat dit ook voor de medewerkers heel goed is. Met alle werkgevers en ondernemers in het land vraag ik mij echt af of het reëel is om hiervan uit te gaan. Hoe hard is dit bedrag?

    Voorzitter. Dan de vraag of er lastenverzwaringen optreden. Mij hebben signalen bereikt, ook vanuit het bedrijfsleven, dat het uniformeren van het loonbegrip vooral in verband met de zorgtoeslag en de zorgverzekering tot een lastenverzwaring zou leiden. De staatssecretaris heeft in eerste aanleg geantwoord dat dit niet het geval is, maar ik ben daar nog niet helemaal van overtuigd. Het lastige met inkomenseffecten is dat we met modellen werken. Die effecten rollen uit modellen. Toen de Wet inkomstenbelasting 2001 werd ingevoerd, hebben we modellen ingezet en daarna is toch maar afgewacht wat de loonstrookjes echt zouden aantonen. Wat betekent een en ander concreet voor het loon dat wordt uitbetaald? Dan kun je immers pas echt iets zien. Ik blijf dat lastig vinden. Natuurlijk kun je spreken over effecten voor werknemers. Dat zullen anderen ook doen. Maar wat betekent een en ander nu precies? Ik wil toch graag een bepaalde periode nadat het wetsvoorstel in werking is getreden -- ik wil de staatssecretaris best wat ruimte geven -- weten wat een en ander in de praktijk betekent. Ik kan daar van alles over denken, gokken en gissen, maar van gissen worden we hier niet wijzer. Dat moeten we niet doen.

    Tot slot. Ik zei al dat ik blij ben met het feit dat er enige uitstel is gekomen voor de inwerkingtreding. Er gaat nu een hele periode in. Ik denk dat het goed is als we toch op de hoogte worden gehouden van hoe het gaat werken en hoe het zich verder ontwikkelt. Het is vandaag 7 april 2011. We hebben het straks over 1 januari 2013. Het lijkt mij goed als wij op een gegeven moment een tussenstand ontvangen. Hoe staat het ermee? Ik vraag dit ook kijkend naar de samenloop met de toeslagen, waar zich ook ontwikkelingen voordoen. Is de staatssecretaris bereid, dat toe te zeggen?

    7 april 2011 omstreeks 17:34 via Uniformering loonbegrip - Link - Delen

  3. Farshad Bashir (SP)

    Voorzitter. Mevrouw Neppérus vroeg net aan de staatssecretaris of er lastenverzwaringen zullen optreden bij het bedrijfsleven door dit wetsvoorstel. De staatssecretaris heeft al bevestigd dat alleenstaanden met een minimumloon, alleenstaanden met kinderen en een minimumloon, maar ook sociale minima met kinderen erop achteruit zullen gaan. Nu mevrouw Neppérus die feiten kent, wat gaat zij daaraan doen?

    7 april 2011 omstreeks 17:41 via Uniformering loonbegrip - Link - Delen

  4. Helma Neppérus (VVD)

    Ik stel voor dat u dat gewoon vraagt en dan wacht ik het antwoord daarop af. Straks zal de heer Van Vliet op dat punt mede namens mij ingaan. Wij willen ook daarvan weten wat het allemaal gaat betekenen. Ik ga echter niet bij voorbaat al in op allerlei verhalen. Ik wil de werkelijkheid weten, juist ook voor de sectoren die ik net genoemd heb.

    7 april 2011 omstreeks 17:42 via Uniformering loonbegrip - Link - Delen

  5. Roland van Vliet (PVV)

    Voorzitter. Misschien is het niet gebruikelijk, maar ik wil toch beginnen met een compliment aan de staatssecretaris. Ik vind dat deze staatssecretaris wel degelijk feeling heeft voor het niet-sexy vak der fiscaliteit en dat kom je maar zelden tegen in vak-K.

    We hebben heel wat fiscale zaken op de agenda staan, waaronder de roemruchte Startnota, waar ik uitermate nieuwsgierig naar ben en een heleboel andere zaken, zoals het fiscale verdragsbeleid enzovoorts. Nu praten we over de uniformering van het loonbegrip. Te zien aan de zaal en aan de publieke tribune is dat een zeer aansprekend thema, dus kan de politiek weer scoren. Dat zal ik dan ook zeker proberen te doen.

    Mijn fractie heeft het van begin af aan een goed plan gevonden dat we het loonbegrip gaan uniformeren in Nederland. Dat leidt namelijk niet alleen tot een administratieve lastenverlichting voor werkgevers, maar -- en dat vindt mijn fractie minstens zo belangrijk -- maakt hopelijk het loonstrookje ook beter begrijpelijk voor Henk en Ingrid. Vindt de staatssecretaris dat ook belangrijk? Kan hij nogmaals bevestigen dat het loonstrookje er wat simpeler en overzichtelijker gaat uitzien? Naar mijn bescheiden mening zou dat een grote sprong voorwaarts zijn in het ingewikkelde Nederlandse fiscale oerwoud.

    Ik heb een vraag aan de staatssecretaris over de vereenvoudiging die dit wetsvoorstel beoogt te bereiken. Wat de levensloopregeling betreft, heb ik begrepen dat er geen premieheffing plaatsvindt over de opname als een werknemer van 61 jaar of ouder zijn tegoed opneemt. Volgens mij is dat dan een resterende ongelijkheid in het geheel van de uniformering, en dat op een redelijk klein detail. Ik had graag van de staatssecretaris een toelichting of hij geen mogelijkheden ziet om ook deze uitzondering alsnog mee te nemen in de uniformering.

    Een groot onderdeel van deze uniformeringsoperatie is de inkomensafhankelijke bijdrage Zorgverzekeringswet. Mevrouw Neppérusrefereerde daar al even aan naar aanleiding van vragen van de heer Bashir. In principe gaat het systeem op de schop in die zin dat het werkgeversdeel dat in het loon zit, wegvalt en wordt vervangen door een premie, die vervolgens buiten de belastingheffing valt. Daardoor treedt belastingderving op bij het Rijk. Dat heeft als gevolg dat de staatssecretaris bij deze uniformering is overgegaan tot het nemen van flankerende maatregelen. Dat zijn er nogal wat. Ik heb dan ook de volgende vraag aan de staatssecretaris. Als het veranderen van de inkomensafhankelijke bijdrage Zorgverzekeringswet zo'n belangrijk onderdeel is van deze wet en als je tegelijkertijd constateert dat je via de achterdeur 25 flankerende maatregelen moet nemen, is er dan op dit punt nog wel sprake van een vereenvoudiging? Ik hoop dat de staatssecretaris bereid is om in de toekomst de Kamer te informeren over de effecten van de uniformeringsoperatie op dit punt.

    Wij zijn akkoord gegaan met een uitstel van de invoering van de Wet uniformering loonbegrip tot 1 januari 2013. Mijn fractie staat natuurlijk nog steeds achter dat standpunt. Kan de staatssecretaris garanties geven dat 1 januari 2013 echt haalbaar is? Ik citeer uit een brief van de staatssecretaris van 25 maart 2011 aan de Kamer. Hij schrijft in die brief: "Daarbij weegt voor mij zwaar dat invoering per 1 januari 2012 in potentie tot veel extra ongemak voor burgers zou leiden, terwijl bij invoering per 1 januari 2013 naar alle waarschijnlijkheid een oplossing voorhanden is, waarmee dat ongemak voor een aanzienlijk deel kan worden weggenomen". Is "naar alle waarschijnlijkheid"niet te vrijblijvend? Kan de staatssecretaris een harde toezegging doen dat 1 januari 2013 echt haalbaar is en dat wij dan kunnen overgaan tot de invoering van deze uniformering, waarvan wij voorstander zijn?

    Ik heb tot slot een vraag aan de staatssecretaris over de inkomenseffecten. Ik heb opgevangen dat voor 88% van de werknemers de inkomenseffecten zich bewegen tussen de -1,5% en +1,5%. Wat gebeurt er met de resterende 12% van de werknemers?

    7 april 2011 omstreeks 17:42 via Uniformering loonbegrip - Link - Delen

  6. Bruno Braakhuis (GroenLinks)

    Voorzitter. De GroenLinks-fractie staat achter het doel van het wetsvoorstel om een grote vereenvoudiging te realiseren in de loonheffingen en de loonstrookjes. Het zou fijn zijn als meer werkgevers in staat zijn om het loonstrookje uit te leggen aan hun werknemers. Ook betekent dit wetsvoorstel voor werkgevers, de Belastingdienst en het UWV een grote vereenvoudiging die potentieel kan leiden tot forse kostenbesparingen. Feit is wel dat er voor dit wetsvoorstel een budgettaire verschuiving nodig is van 6,9 mld. Daarmee is het wetsvoorstel niet alleen technisch van aard, maar heeft het ook grote beleidsmatige consequenties.

    Ik vind de negatieve effecten van dit wetsvoorstel op de werkgelegenheid voor lageropgeleiden ontoelaatbaar. Vereenvoudiging mag niet ten koste gaan van de toekomst van kwetsbare groepen op de arbeidsmarkt. Laagopgeleiden verdienen juist een steuntje in de rug.

    Het neveneffect van het wetsvoorstel is dat het duurder wordt voor werkgevers om werknemers in dienst te nemen met een inkomen tot EUR20.000 per jaar, een effect van +0,8% tenslotte. Dit gaat vooral ten koste van veel ondernemers in het mkb. Tegelijkertijd houden werknemers op het minimum minder besteedbaar loon over. Een werkende alleenstaande ouder met een inkomen op het minimum gaat er maar liefst 0,75% op achteruit als gevolg van deze vereenvoudiging. Dit betekent dat het een alleenstaande ouder geld kost om te gaan werken. Het kabinet stuurt alleenstaande ouders op deze manier echt terug naar het aanrecht. Voor werknemers met een laag inkomen loont het niet langer om te gaan werken en voor werkgevers wordt het duurder om iemand aan te nemen.

    Het CPB heeft becijferd dat hierdoor de werkgelegenheid onder laagopgeleiden afneemt met 0,1%.

    Deze maatregel staat niet op zich, maar volgt op een reeks van maatregelen die ten koste gaan van de kwetsbare groepen op de arbeidsmarkt. Zo gelden fiscale kortingen voor werkende alleenstaande ouders vanaf 2012 niet meer voor alleenstaande ouders met kinderen vanaf twaalf jaar. Daarnaast bezuinigt dit kabinet 2,1 mld. op re-integratie, inburgering, de WSW en de Wajong. Dit voorstel past in een stapeling van maatregelen waarmee consistent juist de onderkant van de arbeidsmarkt continu wordt getroffen. Dat is niet acceptabel.

    Het is niet acceptabel dat dit vereenvoudigingsvoorstel ertoe leidt dat deze mensen buiten de maatschappij worden geplaatst. Daarom heb ik een amendement opgesteld dat ertoe leidt dat de negatieve werkgelegenheidseffecten van het wetsvoorstel worden omgebogen in positieve effecten. Mijn amendement stelt de toekomst van mensen centraal. Het wordt niet duurder om werknemers met een laag inkomen aan te nemen, maar goedkoper. Ook kwetsbare groepen verdienen een gelijkwaardige plek in onze maatschappij. Daarom heb ik het amendement "de banenbonus" gedoopt. De banenbonus betekent dat er een extra stimulans voor de banenmotor van onze economie ontstaat.

    Uit onderzoek van het mkb blijkt dat een ondernemer hoge kosten moet maken voor het in dienst nemen van een eerste werknemer. Daarom compenseert de banenbonus de administratieve kosten voor het in dienst nemen van een eerste werknemer. Ik wil geen rem meer op het benutten van ons arbeidspotentieel. Met de banenbonus gooi ik die los en krijgen kleine zelfstandigen de ruimte om te groeien. De banenbonus geeft een extra zetje aan de banenmotor van onze economie.

    De banenbonus is bovendien lastenneutraal. Feitelijk wordt een beperkt deel van de lastenschuif van het wetsvoorstel teruggedraaid, zodat de loonkosten voor lageropgeleiden niet worden verhoogd. De premies voor de werkloosheidsfondsen en de arbeidsongeschiktheidsfondsen moeten hierdoor theoretisch gezien met 0,19% omhoog. Deze verhoging kan worden weggestreept tegen de hogere premieopbrengsten als gevolg van de premieheffing over de auto van de zaak en de afschaffing van de premieteruggave boven het premiemaximum. Daarnaast leidt de grondslagverbreding ertoe dat de premie voor het Algemeen Werkloosheidsfonds met 2,5% naar beneden gaat en de inkomensafhankelijke bijdrage voor de zorg met 0,7%. Feitelijk wordt met het amendement een beperkt deel van de oorspronkelijke lastenverschuiving als gevolg van het wetsvoorstel ongedaan gemaakt.

    Ik geef toe dat het amendement inzake de banenbonus leidt tot een beperkte verhoging van de administratieve lasten, terwijl wetsvoorstel juist een verlaging hiervan beoogt. Om deze effecten zo beperkt mogelijk te houden, heb ik met het amendement zo veel mogelijk aansluiting gezocht bij de bestaande systematiek voor premiekortingen voor arbeidsgehandicapten en ouderen. De betreffende gegevens zijn beschikbaar in de loonadministratie van de werkgever en kunnen automatisch meelopen in de loonaangifte. Desalniettemin leidt het amendement tot iets hogere administratieve lasten. Ter compensatie hiervan, wil ik enkele suggesties doen voor verdere vereenvoudigingen die niet ten koste gaan van deze kwetsbare groepen op de arbeidsmarkt.

    De belangrijkste kans is om de huidige uniformering van het begrippenkader niet alleen toe te passen binnen de fiscaliteit en de sociale verzekeringen, maar om deze uit te breiden naar de pensioenen. Als voor pensioenen dezelfde definitie van loon zou worden gehanteerd, hoeven werkgevers nog maar één begrippenkader te hanteren binnen hun loonadministratie. De eerste stap is wat ons betreft het in beeld brengen van de mogelijke kostenbesparingen van een echte uniformering van alle loonbegrippen.

    7 april 2011 omstreeks 17:48 via Uniformering loonbegrip - Link - Delen

  7. Pieter Omtzigt (CDA)

    Suggereert de fractie van GroenLinks dat nu het verzamelinkomen met 7% naar beneden gaat, de pensioenopbouw ook met 7% naar beneden gaat voor de gemiddelde werknemer?

    7 april 2011 omstreeks 17:57 via Uniformering loonbegrip - Link - Delen

  8. Bruno Braakhuis (GroenLinks)

    Nee. Dat wordt hiermee niet gesuggereerd.

    7 april 2011 omstreeks 17:57 via Uniformering loonbegrip - Link - Delen

  9. Pieter Omtzigt (CDA)

    Als het nieuwe verzamelinkomen wordt gehanteerd, het Witteveenkader niet wordt aangepast en de Zvw eruit wordt gegooid, gaat het pensioengevend salaris in één keer met 7% naar beneden en daarmee ook de pensioenen. Is dat wat de fractie van GroenLinks wil? Dat is een beetje in tegenspraak met wat de fractie hier normaalgesproken beweert.

    7 april 2011 omstreeks 17:58 via Uniformering loonbegrip - Link - Delen

  10. Bruno Braakhuis (GroenLinks)

    Ik heb een motie op dit punt voorbereid. De heer Omtzigt heeft er gelijk in dat het Witteveenkader moet worden aangepast. Als u het mij toestaat voorzitter, dan pak ik die motie er even bij. Die ben ik namelijk vergeten mee te nemen.

    7 april 2011 omstreeks 17:58 via Uniformering loonbegrip - Link - Delen

  11. Voorzitter

    Die motie gaat u toch in tweede termijn indienen?

    7 april 2011 omstreeks 17:58 via Uniformering loonbegrip - Link - Delen

  12. Bruno Braakhuis (GroenLinks)

    Ja, dat weet ik. Als ik de motie heb, kan ik in elk geval uitleggen wat ik hiermee bedoel. Maar goed. De heer Omtzigt heeft wel gelijk.

    7 april 2011 omstreeks 17:58 via Uniformering loonbegrip - Link - Delen

  13. Pieter Omtzigt (CDA)

    Misschien kan de heer Braakhuis dit aan de staatssecretaris vragen. Daarmee wordt wellicht de motie overbodig. Een aanpassing van het Witteveenkader moet middels een amendement, niet via een motie. Die zou in deze wetsbehandeling moeten zitten, dunkt mij.

    7 april 2011 omstreeks 17:59 via Uniformering loonbegrip - Link - Delen

  14. Bruno Braakhuis (GroenLinks)

    Ik leg dat bij dezen aan de staatssecretaris voor. Dit voorstel heeft natuurlijk gevolgen voor het Witteveenkader. Dat zal inderdaad naar ongeveer 1,5% moeten om dit te compenseren. Mijn vraag aan de staatssecretaris is of hij bereid is om dit in zijn overwegingen mee te nemen.

    7 april 2011 omstreeks 17:59 via Uniformering loonbegrip - Link - Delen

  15. Helma Neppérus (VVD)

    Ik geloof direct dat de heer Braakhuis hiermee een sympathieke bedoeling heeft. Vervolgens zie ik echter dat daardoor extra lasten ontstaan, waarna er van alles en nog wat moet worden veranderd om de administratieve lasten weer recht te trekken. Ik kan dat echt niet meer volgen. Door de motie werd mij dit ook niet helder. De heer Braakhuis zegt dat iets leidt tot meer lasten, waarna hij van alles en nog wat gaat veranderen. Hiep, hoi, we gaan nog meer veranderen in dit land. De heer Braakhuis kan dit toch niet menen?

    7 april 2011 omstreeks 18:00 via Uniformering loonbegrip - Link - Delen

  16. Bruno Braakhuis (GroenLinks)

    Ik begrijp niet goed wat mevrouw Neppérus bedoelt.

    7 april 2011 omstreeks 18:00 via Uniformering loonbegrip - Link - Delen

  17. Helma Neppérus (VVD)

    De heer Braakhuis meldt dat dit tot extra administratieve lasten leidt. Vervolgens stelt hij allerlei aanpassingen voor om die lastenverhoging weer ongedaan te maken. Ik vraag mij dan af: waar is hij mee bezig?

    7 april 2011 omstreeks 18:00 via Uniformering loonbegrip - Link - Delen

  18. Bruno Braakhuis (GroenLinks)

    Nee, dat is helemaal niet het geval. Ik heb al gezegd dat mijn fractie voor het wetsvoorstel is. Met een amendement willen wij ervoor zorgen dat de laagste inkomensgroepen door de invoering van deze wet niet worden getroffen. Ik kan niet wegnemen dat dit leidt tot een kleine beperking van het verminderen van de administratievelastendruk. Tegelijkertijd ziet mijn fractie nog veel kansen om tot verdere vereenvoudiging te komen en de administratievelastendruk verder te verlagen. Dit zijn kansen die nog niet door de staatssecretaris zijn benut.

    7 april 2011 omstreeks 18:01 via Uniformering loonbegrip - Link - Delen

  19. Helma Neppérus (VVD)

    Ik concludeer toch dat de fractie van GroenLinks vanuit haar politieke kleur hierbij een doel heeft. Het realiseren daarvan leidt tot een lastenverzwaring ten opzichte van wat voorligt. Daarvoor rekent de heer Braakhuis toekomstige zaken al naar zich toe. Hij put alvast uit een potje voor verdere vereenvoudiging. Dat is helder.

    7 april 2011 omstreeks 18:02 via Uniformering loonbegrip - Link - Delen

  20. Bruno Braakhuis (GroenLinks)

    Dat is de interpretatie van mevrouw Neppérus van wat ik voorstel. Mijn fractie heeft de moed om het op te nemen voor de lagere inkomensgroepen. Ik neem die interpretatie van mevrouw Neppérus voor mijn rekening.

    7 april 2011 omstreeks 18:02 via Uniformering loonbegrip - Link - Delen

Over dit debat

Bericht van de makers

“Onze medewerkers moeten eerst op training voordat ze ons intranet begrijpen. Dat moet toch beter kunnen!”

Wolq helpt om software en het web gebruiks-vriendelijker te maken. Zo bespaart u veel geld op trainingen. Ook bedenken wij innovatieve oplossingen, zoals Publitiek, voor complexe vraagstukken.

Benieuwd wat wij voor u kunnen betekenen?

Lees meer over onze diensten op Wolq.nl