Uitlatingen premier Turkije

Debat in de Tweede Kamer op 18 januari 2012

  1. Raymond de Roon (PVV)

    Voorzitter. De "geen problemen met de buren"-politiek van Turkije is in een paar jaar tijd omgeslagen in een agressief streven om een regionale grootmacht te worden. Er zijn problemen met Irak, Cyprus en Israël. Koerden worden gebombardeerd. Laten we wel wezen: als Turkije geen lid van de NAVO was en zich daar nu voor zou aanmelden, zou het geen schijn van kans maken op het lidmaatschap. Het Europese droombeeld van Turkije als brug naar de islamitische wereld ligt in duigen. Turkije is niet meer de betrouwbare partner uit de tijd van de Koude Oorlog; Turkije is onze concurrent. Turkije heeft ook geen ideologische binding meer met het Westen, maar oriënteert zich op de islamitische wereld. Dat proces voltrekt zich binnen Turkije en de Turkse samenleving. De islamitische mentaliteit wordt daar versterkt en doordringt steeds meer alle facetten van de samenleving.Het komt vooral ook tot uiting in het aanhalen van de Turkse band met Hamas en een steeds agressievere houding tegenover onder andere Israël. Erdogan heeft ontdekt dat er geen makkelijkere manier is om in de Arabische wereld populair te worden dan door Israël te bashen. Hij probeert de Turkse invloed te vergroten door met een hetze tegen Israël in te spelen op de Arabische obsessie met dat land. Dat is een gevaarlijk spel. Dat geldt ook voor het door Turkije aanhalen van de banden met de terroristische organisatie Hamas, waarbij gemene zaak wordt gemaakt tegen Israël. Er is bijvoorbeeld met Haniyeh gesproken over de manieren waarop de verjoodsing van Jeruzalem kan worden tegengegaan. Ik noem verder het warm ontvangen van vrijgelaten Palestijnse veroordeelde terroristen door Erdogan.Hoe beoordeelt de minister het dat onze Turkse NAVO-partner een warme relatie met Hamas en veroordeelde terroristen onderhoudt? Waarom spreekt hij geen keiharde veroordeling uit over het feit dat Turkije deze terroristische islamitische organisatie, die tot doel heeft de staat Israël te vernietigen, daardoor legitimeert? Waarom veroordeelt hij dat niet keihard? Tijdens het vragenuur op 13 september jongstleden heeft de minister gezegd dat Turkije ook in NAVO-verband hierop zal worden aangesproken omdat dreigende taal jegens Israël niet op zijn plaats is. Is dit ook gebeurd? Wat was de Turkse reactie? Graag een toelichting van de minister. De minister zei toen ook dat hij zou bezien of het de moeite waard is om het onderwerp van de agressieve Turkse houding in de algemene vergadering van de VN aan te kaarten. Als ik mij niet vergis, is dat niet gebeurd. Waarom niet?Bij een gewapend Turks-Israëlisch conflict zal Nederland, naar mijn mening, op ideologische gronden de zijde van Israël moeten kiezen. Hoe verhoudt zich dit met onze NAVO-verplichtingen jegens Turkije? Is er een opt-outmogelijkheid in geval van een Turks-Israëlisch conflict? Zo nee, wil de minister zich daar dan voor inzetten?

    18 januari 2012 omstreeks 19:51 via Uitlatingen premier Turkije - Link - Delen

  2. Alexander Pechtold (D66)

    Ik vermoed dat collega De Roon nu aan het einde van zijn bijdrage is gekomen. Dat lijkt mij een goed moment om hem te vragen wat hij nu eigenlijk met dit spoeddebat beoogt.

    18 januari 2012 omstreeks 19:56 via Uitlatingen premier Turkije - Link - Delen

  3. Raymond de Roon (PVV)

    Dit is geen spoeddebat, maar een dertigledendebat. Ik beoog helder te krijgen hoe de Nederlandse regering verder denkt om te gaan met deze agressieve Turkse houding tegenover Israël. Dat moeten wij helder krijgen. Vervolgens kunnen wij daar onze mening over geven. Ik zal dat dan ook graag doen nadat de minister heeft gereageerd.

    18 januari 2012 omstreeks 19:57 via Uitlatingen premier Turkije - Link - Delen

  4. Alexander Pechtold (D66)

    Daarvoor is het nodig om een evenwichtig beeld van de Turkse acties van de afgelopen maanden te schetsen. Was het niet Turkije dat als eerste Mubarak opriep om af te treden? Is het niet Turkije dat de oppositie in Syrië ruimte geeft voor gesprekken, dat vluchtelingenkampen inricht en dat scherpe taal uitspreekt tegen het regime-Assad?

    18 januari 2012 omstreeks 19:57 via Uitlatingen premier Turkije - Link - Delen

  5. Raymond de Roon (PVV)

    Ik taxeer dit zo dat Turkije in landen als Egypte en Syrië kantelende situaties waarneemt en daar zo behendig mogelijk op inspeelt.Dat is natuurlijk een ander verhaal dan wat Turkije doet ten aanzien van Israël, namelijk de boel ophitsen en opstoken en de spanning verhogen.

    18 januari 2012 omstreeks 19:58 via Uitlatingen premier Turkije - Link - Delen

  6. Voorzitter

    Mijnheer Pechtold, tot slot.

    18 januari 2012 omstreeks 19:58 via Uitlatingen premier Turkije - Link - Delen

  7. Alexander Pechtold (D66)

    Tot slot heb ik dan toch de volgende vraag. Ik ben van de PVV gewend dat men zelf ook een mening heeft, zeker als men de aanvrager van dit debat is. Ik neem aan dat men niet alleen aan de minister vraagt wat hij gaat doen. Er zijn inmiddels vele weken verstreken sinds de aanvraag van dit debat. Ik zou graag van de PVV weten wat zij ten aanzien van Turkije wil. Het standpunt van de PVV over Europa ken ik. Maar moet Turkije uit de NAVO? Moest ik dat door de drie minuten heen begrijpen?

    18 januari 2012 omstreeks 19:58 via Uitlatingen premier Turkije - Link - Delen

  8. Raymond de Roon (PVV)

    Ik heb geprobeerd aan te geven dat de betrouwbaarheid van Turkije als NAVO-partner wat ons betreft op losse schroeven staat en dat wij daar vraagtekens bij plaatsen. Die betrouwbaarheid staat op ideologische gronden op losse schroeven. Turkije is niet meer de NAVO-partner uit de tijd van de Koude Oorlog. Het regime in Turkije is veranderd; het is een islamitisch regime geworden. Dat betekent dat de situatie nu geheel anders is. Ik wil graag dat van de kant van de NAVO-partners, dus ook van de kant van Nederland, alles op alles wordt gezet om in ieder geval de spanningen tussen Turkije en Israël, en trouwens ook tussen Turkije en Cyprus, te verminderen. Daar gaat het mij om en daar is dit debat op gericht. Ik hoop dat wij daar met elkaar een stukje verder in kunnen komen.

    18 januari 2012 omstreeks 19:59 via Uitlatingen premier Turkije - Link - Delen

  9. Henk Jan Ormel (CDA)

    Voorzitter. De verslechterende relatie tussen Turkije en Israël baart het CDA grote zorgen. Beide landen zijn bondgenoten van Nederland. Beide landen zijn daarnaast van cruciaal belang voor de stabiliteit in een regio die op dit moment wordt gekenmerkt door een grote instabiliteit. Een escalatie van de verslechterde relatie tussen Israël en Turkije zal rampzalige gevolgen hebben voor het Midden-Oosten, en zeker ook voor Israël en Turkije zelf. Het zal rampzalige gevolgen hebben voor de NAVO en de gehele wereldstabiliteit. Daarom is het in het belang van beide landen en van de internationale gemeenschap dat de verkrampte diplomatieke relaties tussen Israël en Turkije weer gaan ontspannen. Er zijn al meer dan genoeg destabiliserende factoren in deze regio.Dat laat onverlet dat het CDA grote moeite heeft met de uitspraak van de Turkse premier Erdogan dat Turkije aanvallen op Israël niet langer uitsluit. Nederland kan een dergelijke oorlogszuchtige taal tegen Israël niet tolereren en moet dat dan ook direct kenbaar maken aan Turkije. Dat heeft deze minister dan ook gedaan. Bovendien zijn er diverse malen vragen gesteld. Op 11 oktober jongstleden heb ik samen met collega Knops vragen gesteld. Ook andere partijen hebben gevraagd om zorgen te uiten in de richting van Turkije, niet alleen bilateraal maar vooral ook in EU-verband. Dat is ook gebeurd.De dreigende uitlatingen van Turkije moeten ook worden geduid als zijnde bestemd voor binnenlandse consumptie. Turkije is een belangrijke en een trouwe NAVO-partner. De CDA-fractie vindt dat de regering er alles aan moet doen om ervoor te zorgen dat Turkije zich niet afwendt van de NAVO of de Europese Unie. Hiermee zijn het Nederlandse belang en het Israëlische belang het beste gediend. Turkije is nog altijd een uitzondering in de Arabische wereld, met een sterke democratie en een succesvolle vrijemarkteconomie. Het land was in 2011 voor Israël in grootte de derde exportbestemming. Turkije heeft als NAVO-bondgenoot radarsystemen op zijn grondgebied ter bescherming van Tel Aviv, Amsterdam en Washington tegen Iraanse raketten. Daarnaast heeft Turkije de omwentelingen in Egypte en Libië ondersteund en speelt het op dit moment een zeer belangrijke rol bij het ondersteunen van de oppositie tegen het regime van Assad in Syrië.Ik roep de minister op om in navolging van de Amerikaanse minister van Defensie Panetta bij Israël aan te dringen op een inzet om de banden met de omliggende Arabische landen te verbeteren -- premier Netanyahu is op dit moment in ons land -- en Turkije te laten zien dat het in het belang van Turkije is om dit soort retoriek niet te bezigen wil Turkije een belangrijke NAVO-partner en een belangrijk kandidaat-EU-lid zijn. Nogmaals, premier Netanyahu is op dit moment in ons land en de Turkse president komt volgende maand op staatsbezoek. Wat zou er mooier zijn om deze minister van Buitenlandse Zaken als een bemiddelaar tussen beide landen te laten zorgen voor een dooi in de relaties?

    18 januari 2012 omstreeks 20:01 via Uitlatingen premier Turkije - Link - Delen

  10. Alexander Pechtold (D66)

    Dat laatste zijn woorden naar mijn hart, maar in het begin van de bijdrage van het CDA leek het er even op alsof nu alleen de Turkse regering moet worden aangesproken op het incident, dat begon met het door Israëlische commando's doden van Turkse activisten. Zo begon het. De heer Ormel heeft zelf aangegeven dat wij niet nog een conflict in het Midden-Oosten erbij moeten hebben, dat er twee kanten aan deze medaille zitten en dat de uitlatingen misschien vooral zijn gedaan voor "homeland consumption" in Turkije. Vindt de heer Ormel niet dat beide kanten moeten worden aangesproken, ook Israël? En dat kan morgen.

    18 januari 2012 omstreeks 20:06 via Uitlatingen premier Turkije - Link - Delen

  11. Henk Jan Ormel (CDA)

    Dat ben ik het volledig eens met de heer Pechtold.

    18 januari 2012 omstreeks 20:07 via Uitlatingen premier Turkije - Link - Delen

  12. Alexander Pechtold (D66)

    Voorzitter. Gisteravond noemde een presidentskandidaat van de republikeinen in de Verenigde Staten, Rick Perry, de Turkse regering "islamitische terroristen". En dit in een periode waarin de relatie tussen het Westen en Turkije onder grote druk staat. Na het incident met het Turkse hulpkonvooi in mei 2010 bevroor Turkije de relatie met Israël. De Israëlische ambassadeur werd uitgewezen en de Turkse ambassadeur werd teruggeroepen. In december werd in Frankrijk een wet aangenomen die het ontkennen van de Armeense massamoord in 1915 als genocide strafbaar stelde. Daarop verbrak Turkije alle politieke, economische en militaire contacten met Frankrijk. Wij zien dat fundamentele vrijheden in Turkije onder druk staan. Turkse mensenrechtenverdedigers waarschuwen voor intimidatie en arrestatie van journalisten. Het Europese Hof voor de Rechten van de Mens kreeg in 2011 bijna 9000 klachten over Turkije binnen. In 2009 waren het nog maar 6500.Tegelijkertijd zien wij een positieve en prominente rol van Turkije in de Arabische Lente. Premier Erdogan sprak zich vóór vele Westerse leiders uit voor het aftreden van Mubarak. Turkije was een van de negen NAVO-landen die meededen aan de missie boven Libië. Turkije heeft zich niet alleen scherp uitgesproken tegen het geweld van Assad, maar heeft ontmoetingen met de Syrische oppositie in Istanbul mogelijk gemaakt en opvangkampen aan de grens ingericht voor Syrische vluchtelingen.Deze positieve ontwikkelingen moeten wij aanmoedigen. Bij de negatieve ontwikkelingen moeten wij Turkije aanspreken. Nederland kan in de EU een belangrijke rol spelen. De handel tussen Nederland en Turkije is de afgelopen tien jaar verdubbeld. Er is steeds meer uitwisseling op cultureel en maatschappelijk terrein. Wij zijn verbonden door de bijna 400.000 Nederlanders van Turkse afkomst. Voor de fractie van D66 is het cruciaal dat Turkije een stabiele rol blijft spelen in de regio en dat wij de banden, bilateraal en in EU-verband, warm houden. Wij kunnen Turkije niet als bondgenoot verliezen.Na het incident met het flottielje heeft Turkije dreigende taal geuit richting Israël. Dat was zeer onwenselijk. Op zijn beurt suggereerde de Israëlische minister van Buitenlandse Zaken dat Israël Turkije kon dwarsbomen door de Koerdische terroristische organisatie PKK te steunen. Premier Netanyahu is vandaag in Nederland. Wij vieren in 2012 400 jaar Nederlands-Turkse betrekkingen.Hoe zet het kabinet zich in voor de verbetering van deze relatie? Is het deze week ook onderdeel van de gesprekken? Deelt de minister de mening dat een voortgaand Turks-Israëlisch conflict een zeer onwenselijke ontwikkeling is in het instabiele Midden-Oosten? Het rapport van de Verenigde Naties over het incident met het hulpkonvooi biedt mogelijkheden. Het rapport noemt de Israëlische zeeblokkade legitiem, maar signaleert excessief en onredelijk geweld van de Israëlische commando's. Werkt de internationale gemeenschap nog steeds aan een compromis, aan een tekst waar beide landen zich in zouden kunnen vinden, waardoor we het ook achter ons kunnen laten? Welke rol speelt de EU daarin? Turkije heeft zich in het onderhandelingsraamwerk met de EU verplicht, zich geleidelijk aan te passen aan gemeenschappelijk buitenlands beleid van de EU. Hoe wordt de inzet van dit kabinet?

    18 januari 2012 omstreeks 20:07 via Uitlatingen premier Turkije - Link - Delen

  13. Mariko Peters (GroenLinks)

    Voorzitter. De PVV wil een debat over het buitenlandse beleid van Turkije. Nou, dan is het goed dat er volgend jaar, anders dan de PVV wil, op staatshoofdniveau betrekkingen met Turkije worden gevierd. Dat vergemakkelijkt de dialoog over en weer, en daar kom je misschien verder mee als je tot een gemeenschappelijke visie wilt proberen te komen, dan elkaar voor islamitische aap uit te maken. Aanleiding was de Turkse reactie op hoge poten op de weigering van Israel, excuses aan te bieden voor de dood van de negen Turkse opvarenden van een flottielje naar Gaza. De relatie met Israel is rap verslechterd, zoals geschetst. Niet in de laatste plaats door de opruiende taal vanuit Turkije; eens met de kritiek van de regering daarop. Maar die kritiek is te eenzijdig. Onderliggende oorzaak van de problematische relaties van Israel met de buitenwereld is de vernederende behandeling van de Palestijnen door Israel, in strijd met internationaal recht, en de excessieve reactie van Israel op het flottielje. Dat is waar de Turken zich begrijpelijk aan ergeren.Nederland zet zich evenwel nu in voor de verbetering van de betrekkingen tussen Israel en Turkije, schrijft de minister. Dat kan vandaag en morgen heel goed, met de komst van premier Netanyahu, door de meesterlijke agendering van de voorzitter van dat bezoek, nu met dit debat samen. Wat heeft de minister vandaag met de premier besproken, en wat wil hij morgen met hem bespreken? Komt daarbij ook aan de orde de relatie met Turkije en de intensivering van de bilaterale betrekkingen van Nederland met Israel. Heeft de minister ook nagedacht of zulk een intensivering de relatie met Turkije mogelijk weer complexer kan maken?Eind vorig jaar legde de minister uit dat steun van Nederland aan de Arabische regio voorwaardelijk is verbonden aan respect voor mensenrechten. Stelt de minister deze eisen ook aan Israel? De minister heeft verscheidene malen besluiten tot uitbreiding van de illegale nederzettingen veroordeeld, en gevraagd deze terug te draaien. Vraagt hij dat ook nu weer? Wat voor effect hebben deze oproepen, want de Israëlische regering heeft het afgelopen jaar maar liefst goedkeuring gegeven aan uitbreiding van meer dan 12.500 nederzettingen. Wat voor gevolgen verbindt de minister aan zijn oproepen, in zijn gesprekken met Netanyahu? Ik neem aan dat het toch geen gratuite oproepen zijn. Een recent via The Independent uitgelekt intern EU-rapport beschrijft de Israëlische nederzettingenpraktijk als opzettelijk afbraak van Palestijnse huizen, als omstandigheden die de kansen op een tweestatenoplossing sneller dan ooit zullen doen verdampen. Heeft de minister dit rapport met de premier besproken, of gaat hij dat doen? Kloppen de geruchten dat Israel Nederland zal vragen, weer aan "damage control" te doen, als dit rapport volgende week door de EU-ministers wordt besproken? Het is bijzonder dat deze algemeen bekende desastreuze gevolgen van het Israëlische beleid op de Westoever nu ook door de EU zelf is opgeschreven. Nu de media erover beschikken, vraag ik de minister het rapport ook aan het parlement te sturen, zodat ook wij erover met de minister van gedachten kunnen wisselen.De strijd tegen de PKK lijkt te verharden, en veel burgers worden daarvan het slachtoffer, zoals ook bij het tragische ongeluk met de jonge smokkelbende. Er zitten duizenden politieke gevangenen van Koerdische afkomst in Turkse cellen, ook politici en vreedzame activisten. Wij veroordelen het geweld van de PKK, maar net zo goed de overgemilitariseerde aanpak van de Koerdische kwestie door Turkije. Is de minister dat met ons eens? Is hij bereid om in zijn relaties met Turkije ervoor te pleiten dat de Turken ook de culturele autonomie van de Koerden en die van hun taal, de dialoog met de Koerdische beweging en de integratie van hun strijders zal bewerkstelligen?Dan helemaal ten slotte Syrië.

    18 januari 2012 omstreeks 20:13 via Uitlatingen premier Turkije - Link - Delen

  14. Voorzitter

    U moet nu echt gaan afronden, mevrouw Peters.

    18 januari 2012 omstreeks 20:20 via Uitlatingen premier Turkije - Link - Delen

  15. Mariko Peters (GroenLinks)

    Ik rond af, voorzitter.Turkije heeft nog veel invloed in Syrië, ondanks de harde veroordeling, terecht, van het Assad-regime. Ziet de regering mogelijkheden om de Turkse facilitering van de Syrische oppositie te steunen?

    18 januari 2012 omstreeks 20:20 via Uitlatingen premier Turkije - Link - Delen

  16. Klaas Dijkhoff (VVD)

    Voorzitter. Dat Turkije en Israël niet meer militair samenwerken en dat die relatie verhardt, baart de VVD zorgen. Dat premier Erdogan steeds fermere taal uit tegen Israël in een toch al instabiele regio, is nog zorgwekkender. De premier van Turkije doet daarbij uitspraken waar wij makkelijk zonder kunnen. Ze klinken stoer en groot, maar ze vormen geen oplossing voor welk probleem dan ook. Ze dragen kortom niets bij. Het is dreigend geblaf dat wij betreuren. Als verantwoordelijk staatsman zou het hem sieren om het vuur te blussen en er geen olie op te gooien. Wij herkennen ons dan ook in de duidelijke en kritische reacties die minister Rosenthal al gegeven heeft op deze uitlatingen van de heer Erdogan waar wij nu over debatteren.De minister neemt er direct afstand van en de VVD-fractie ook. Dat de aanvrager van het debat, de PVV, niet staat te juichen bij deze ontwikkelingen is natuurlijk een goede zaak, maar dat de PVV dan alsnog een debat aanvraagt en oproept de Turkse toenadering tot Europa maar te stoppen en ze eventueel maar langzaam richting uitgang bij de NAVO te dwingen, is geen goede zaak. Wij kunnen ook makkelijk zonder dat soort uitspraken. Ze klinken stoer en groot, maar ze vormen geen oplossing voor welk probleem dan ook. Ze dragen kortom niets bij. Als verantwoordelijke partij in een land als Nederland moet je ook op hetzelfde vuur geen olie gooien, maar meehelpen blussen. Als je verbolgen bent, en terecht, over een bepaalde houding van een ander, is het niet logisch om er eenzelfde soort houding tegenover te zetten. In een spel van provocatie verlies je als je hapt. En als je stopt met praten met bondgenoten, dan weet je zeker dat ze niet meer naar je luisteren. Wat wij wel kunnen doen, en wat volgens de VVD ook moet gebeuren, is Turkije erop blijven wijzen dat dit een dwaalspoor is. Volgens ons doet de minister dit al veelvuldig. Wij zouden hem dan ook willen vragen, dit te blijven doen en dit ook in NAVO-kringen te blijven doen. Hij moet ook de onderlinge goede relatie tussen Nederland en Turkije gebruiken om dit te blijven agenderen en aan te geven dat dit niet de goede weg is.Wij verzoeken de minister ook om in Europees verband de Hoge Vertegenwoordiger Ashton en Eurocommissaris Fühle, die over de toenaderingen gaat, aan te sporen om namens de EU dezelfde houding aan te nemen. Die toon van reageren is volgens de VVD constructiever en effectiever en past ook beter bij de houding van het lijdend voorwerp als het gaat om de specifieke uitspraken van premier Erdogan, in dit geval Israël zelf. Kort na die absurde uitspraken van de Turkse premier werden 600 Turken het slachtoffer van een aardbeving en was Israël als een van de eerste bereid om hulp te verlenen. Voor de VVD is dat een teken van goede wil en gezond verstand. De mensen die vaker Israël volgen, zouden wij willen aanbevelen ook dit voorbeeld te volgen.

    18 januari 2012 omstreeks 20:20 via Uitlatingen premier Turkije - Link - Delen

  17. Sjoera Dikkers (PvdA)

    Voorzitter. De Partij van de Arbeid betreurt het dat de relatie tussen Israël en Turkije de afgelopen jaren zo verslechterd is. Een belangrijke oorzaak hiervoor is het optreden van de Israëlische militairen tegen het hulpkonvooi voor Gaza, waarbij een aantal Turkse staatsburgers is omgekomen en anderen gewond zijn geraakt. Deze zaak is tussen beide landen nooit tot een bevredigende oplossing gekomen.De Turkse rol in een grotere regio, met name in de Arabische regio en in de directe omgeving, neemt almaar toe en zal het komende decennium alleen maar blijven groeien. Turkije zit ieder jaar op 8 tot 10% economische groei, met gezonde staatsfinanciën en gezonde banken en blaakt dus van zelfvertrouwen. Zoveel is wel duidelijk. President Erdogan heeft strategisch snel en voortvarend geopereerd in de Arabische wereld en dat heeft hem en Turkije veel krediet opgeleverd. De kritische houding van Turkije ten opzicht van de Syrische regering heeft ook vanuit de internationale gemeenschap veel krediet opgeleverd. Ook de Turkse rol in Centraal Azië neemt weer toe, ten koste van de Russische. Ondanks deze rol is mijn fractie wel van mening dat de uitlatingen van de Turkse premier Erdogan richting Israël wel wat fors zijn, met name de insinuatie van gewapend optreden is zeer slecht gevallen. Inmiddels zijn ook in Turkije de gemoederen enigszins tot bedaren gekomen, al blijven de relaties slecht. Dat geeft echter niet het recht om dreigende taal uit te slaan jegens Israël. We zullen elke verwijzing naar wapengeweld altijd van de hand wijzen en scherp weerspreken. Dat laatste geldt ook als Israël dergelijke taal uit jegens de vredesactivisten, die deels van Turkse afkomst zijn, op een actieschip voor de kust van de Gazastrook.

    18 januari 2012 omstreeks 20:25 via Uitlatingen premier Turkije - Link - Delen

  18. Harry van Bommel (SP)

    Voorzitter. De minister heeft op 16 januari een brief gestuurd over de Turkse rol in het Midden-Oosten. Het kabinet stelt terecht dat Turkije zich meer richt op de Arabische regio. Er is sprake van een verwijdering tussen Turkije en Israël als gevolg van het buitensporige, gewelddadige optreden van Israël tegen Turkse opvarenden van een hulpkonvooi voor Gaza. Turkije spreekt dreigende taal tegen Israël en Cyprus. De SP-fractie maakt zich daar grote zorgen over. We hebben daar de volgende vragen over.Hoe serieus neemt de minister de dreigende taal van Turkije tegen Israël? Is hier sprake van een reële oorlogsdreiging of zijn dit praatjes voor de bühne, bestemd voor binnenlandse consumptie? Wordt dit vraagstuk van regionale stabiliteit ook binnen de NAVO besproken? Wat zijn daarvan de conclusies? Turkije is een NAVO-partner. De NAVO rekent op Turkije. Wanneer dit soort dreigende taal wordt gesproken, kan dat consequenties hebben voor het hele bondgenootschap, inclusief Nederland. Turkije spreekt dreigende taal tegen Israël en Cyprus en zet militair geweld in tegen de Koerden. Kan Turkije nog wel worden gezien als een gewone NAVO-partner waaraan zonder restricties wapens worden geleverd? Nederland levert onderdelen van F-16's aan Turkije. Wordt het niet tijd om de wapenexport naar Turkije te onderwerpen aan de wapenexportcriteria voor niet-NAVO-landen? Daar is in het verleden ook wel eens sprake van geweest. Ik herinner de minister daaraan, omdat we met Turkije naar een andere situatie toe gaan wat betreft de stabiliteit in de regio en de rol van de NAVO.De Turkse rol in de regio is de laatste jaren veranderd. Welke conclusie verbindt de minister daaraan? Het lijkt alsof Turkije met de rug naar de EU gaat staan en niet meer in een lidmaatschap van de Unie is geïnteresseerd. Wat is het oordeel van de minister hierover?Ook over de situatie in Turkije zelf maakt de SP zich zorgen. Ik noemde al de situatie van de Koerden. Zolang de economische ontwikkeling van het Koerdische deel van Turkije stelselmatig achterblijft en de identiteit van de Koerden wordt ontkend, zal het daar onrustig blijven. Is de minister op de hoogte van de aanhoudende berichten dat Turkije chemische wapens inzet in de strijd tegen Koerdische opstandelingen? Deelt de minister de opvatting dat de Turkse autoriteiten onafhankelijk onderzoek moeten toestaan naar meldingen van de inzet van chemische wapens in het conflict met de Koerden? En deelt de minister de opvatting dat het naleven van de conventie over chemische wapens een bindende voorwaarde moet zijn voor het openen van nieuwe hoofdstukken in het proces van toetreding tot de EU?Morgen is het vijf jaar geleden dat de journalist Rhant Dink werd vermoord. Dink werd vermoord om zijn mening, die in Turkije niet vrij is. Een 17-jarige jongen werd voor de moord veroordeeld, maar het netwerk achter die moord bleef altijd buiten schot. Dat toont aan dat Turkije in zijn ontwikkeling naar rechtsstaat en democratie nog een lange weg heeft af te leggen.

    18 januari 2012 omstreeks 20:28 via Uitlatingen premier Turkije - Link - Delen

  19. Kees van der Staaij (SGP)

    Mevrouw de voorzitter. Dreigende taal in de richting van Israël was de aanleiding voor dit debat. Deze zorgelijke uitlatingen van de Turkse premier stonden niet op zichzelf. Als je breder kijkt naar de Turkse politiek van de afgelopen tijd, zie je op buitenlands gebied ook dreigementen jegens Cyprus vanwege olie en gas, geen bereidheid tot enige verzoening met de Koerden en geen neiging om mee te werken aan scherpe sancties jegens het Iraanse regime. Zo zijn nog wel meer zorgen op te sommen over de ontwikkelingen in dit grote land, terwijl wij het wel hebben over een NAVO-partner en een kanditaat-EU-lid. De SGP begrijpt dat wij Turkije niet nodeloos op de stang moeten jagen, dat de betrekkingen met Turkije niet lichtvaardig op het spel gezet moeten worden en dat Turkije een belangrijke strategische partner is, onder meer in de strijd tegen het internationale terrorisme. Turkije is ook een belangrijke bondgenoot in Afghanistan, juist vanuit de islamitische wereld. Ook voor sancties jegens Iran is Turkije relevant, maar wat kan er worden gedaan en wat wordt er nu gedaan om Turkije in een rustiger en constructiever vaarwater te krijgen?In de brief die wij recent hebben ontvangen van de minister brengt hij keurig en uitgebreid de zorgen in beeld, in het bijzonder waar het gaat om de grote risico's in de ontwikkelingen rond het vredesproces in het Midden-Oosten. Welke consequenties verbindt de minister hieraan? In de brief lezen wij daar weinig of niets over. Op welke wijze kan de druk, ook op Turkije, worden opgevoerd? Wat kunnen wij tegemoet zien? Wordt de VS, die allerlei banden met Turkije onderhoudt, hier actief bij betrokken? In hoeverre wordt vanuit Europa eenduidig en eensluidend uitgesproken in de richting van Turkije dat geen enkele agressie tegen Israël zal worden getolereerd?

    18 januari 2012 omstreeks 20:34 via Uitlatingen premier Turkije - Link - Delen

  20. Uri Rosenthal (VVD)

    Voorzitter. Ik dank de woordvoerders voor hun inbreng. Ik zal beginnen met een paar algemene opmerkingen. Daarna zal ik zo concreet en specifiek mogelijk ingaan op de verschillende vragen die zijn gesteld.Ik begin met de positie van Turkije. Sommige woordvoerders hebben breed ingezet op de positie van Turkije ten opzichte van aan de ene kant het Westen en aan de andere kant de Arabische regio. De relatie van Turkije met de Atlantische gemeenschap, de NAVO -- dan hebben wij ook te maken met de toetredingsonderhandelingen met Turkije -- is en blijft van wezenlijk belang. Het is echter ook van groot belang dat Turkije een relevante rol speelt in de ontwikkelingen in de Arabische regio. Daar moeten allerlei positieve elementen, maar soms ook negatieve elementen bij worden betrokken. Daar moeten wij onze ogen niet voor sluiten.In de brede inzet op de problematiek ben ik het met de constatering van de heer De Roon eens dat de zogeheten "zero problem neighbourhood policy" van Turkije niet het succes heeft dat de Turken zelf een paar jaar geleden nog voor ogen hadden, ook zij zelf dus. Met een aantal landen is de relatie niet zoals wij die zouden wensen.Turkije is een belangrijke en betrouwbare NAVO-bondgenoot. Dat durf ik voor mijn kap te nemen. Ik wijs erop dat Turkije bijvoorbeeld een expliciete inspanning levert met betrekking tot het antiraketschild in het zuidoosten van het land in het kader van het nieuwe strategische concept van de NAVO. Dat is niet gering in de internationaal-politieke verhoudingen waarin wij zitten. Een aantal woordvoerders heeft al nadrukkelijk gewezen -- ik zal dat nog even herhalen, voor alle duidelijkheid -- op de wijze waarop Turkije reageerde op de ontwikkelingen in Egypte. Er is gerefereerd aan de manier waarop Turkije in NAVO-verband in Libië heeft geopereerd. Daarnaast speelt Turkije een belangrijke rol in de problematiek in Syrië. Turkije doet voor een belangrijk gedeelte wat wij als westerse gemeenschap graag zien. Turkije heeft ontzettend te lijden van alle druk die er vanaf Noord-Syrië op Turks grondgebied plaatsvindt en vangt die op zijn manier op.Ik heb van collega Davuto?lu gehoord hoeveel inspanningen hij in de afgelopen maanden heeft gepleegd om in Damascus het regime van Bashar al-Assad zover te krijgen dat het afziet van het gruwelijke geweld dat daar wordt gepleegd. Dat heeft Davutoglu op een bepaald moment een sessie van meer dan zeven uur met Bashar al-Assad gekost, een sessie waar hij zeer teleurgesteld vandaan kwam. Het is in genen dele zo dat de Turkse autoriteiten op de een of andere manier vergoelijkend zijn met betrekking tot problemen die er in de Arabische regio bestaan. Dat is alleen maar te prijzen.Tegelijkertijd moeten wij niet onder stoelen of banken steken dat Turkije, in de taal die gesproken wordt, op een aantal punten niet datgene verkondigt wat wij graag zouden zien. Op een dieper liggend niveau spelen op dat punt natuurlijk de spanningen die tussen Turkije en Israël zijn ontstaan naar aanleiding van de Mavi Marmara. Met betrekking tot de relatie tussen Turkije en Cyprus speelt de al zo lang durende spanning die er überhaupt tussen Turkije en Cyprus aan de orde is, een spanning waarvan de problematiek van de Cypriotische gasboringen een exponent is.Laat ik toch een aantal opmerkingen plaatsen over de relatie tussen Turkije en Israël die, naar ik heb begrepen, de eerste aanleiding tot het vragen van dit dertigledendebat vormde. De eerste is deze: ik heb de Turkse regering herhaalde malen, wanneer ik contact had met mijn ambtgenoot en toen ik in februari-maart van vorig jaar behalve met mijn ambtgenoot Davuto?lu ook met president Gül sprak, opgeroepen tot het naar elkaar toe praten van Turkije en Israël op het punt van dat vermaledijde dossier van de Mavi Marmara. Laat ik dat gezegd hebben; ik kom er zo nog even op terug.Ten tweede: de relaties tussen Turkije en Israël moeten verbeteren omdat ze cruciaal zijn voor de regionale stabiliteit, zeker nu, met alle ontwikkelingen die in de Arabische wereld gaande zijn. Tussen Israël en Turkije bestaat bijvoorbeeld ongetwijfeld een gedeelde visie met betrekking tot bepaalde dreigingen in de Arabische regio, niet in de laatste plaats van de kant van Iran. Het gedeelde belang van Turkije en Israël in relatie tot bijvoorbeeld Syrië moge ook duidelijk zijn. Hetzelfde geldt meer in het algemeen voor de materie van de Arabische transitie. Dan is dreigende taal in niemands belang. Dat heb ik ook in antwoord op Kamervragen die tot twee keer toe zijn gesteld, in alle duidelijkheid gezegd, en het is in alle duidelijkheid aan de Turkse autoriteiten overgebracht. De verwijdering die is ontstaan tussen Turkije en Israël betreur ik, maar ik blijf Turkije en Israël aanmoedigen om naar elkaar toe te komen. Ik voeg eraan toe dat dit ook, op de wijze die daarbij past, is en wordt opgebracht in de besprekingen die wij vandaag en morgen met premier Netanyahu hebben. Houd me ten goede dat ik niet ga etaleren wat er zou moeten gebeuren om die twee partijen echt naar elkaar toe te brengen op dit ogenblik.Daarnaast zal ik minister van Buitenlandse Zaken Davuto?lu meteen maandag, wanneer hij gast is bij de Raad van Ministers van Buitenlandse Zaken van de Europese Unie, ongetwijfeld en marge aanspreken op dit punt, zo niet tijdens de bijeenkomst zelf die wij met hem zullen hebben. Ik vraag de leden echter om mij ten goede te houden dat ik het precieuze koester dat er in dit soort zaken zit.Onder anderen de heer Pechtold heeft gevraagd naar het VN-rapport van Palmer. In eerdere discussies met de Kamer heb ik dit al een evenwichtig rapport genoemd. Wat de kern van de zaak betreft, is het rapport ook niet voor discussie vatbaar. Er staat aan de ene kant in dat er rechtmatigheid zit in het optreden van Israël, voor zover het gaat om het proberen te breken van de blokkade. Er staat aan de andere kant in dat er sprake is van buitensporig optreden door Israëlische mariniers op zee. Misschien moeten we ten behoeve van de toenadering van de twee landen proberen om over het verleden heen te stappen en naar de toekomst te kijken. Daarop zouden we de partijen zo veel mogelijk moeten binden.De Nederlandse regering brengt in alle arena's en in de bilaterale contacten met Israël en Turkije de problematiek op en benadrukt dat we die problematiek moeten zien op te lossen. De Nederlandse regering speelt daarbij ongetwijfeld een rol, als het maar enigszins nodig en mogelijk is.

    18 januari 2012 omstreeks 20:37 via Uitlatingen premier Turkije - Link - Delen

Over dit debat

Bericht van de makers

“Zou er een manier zijn om onze webwinkel nog vernieuwender te maken?”

Wolq helpt om software en het web gebruiks-vriendelijker te maken. Bijvoorbeeld om uw klanten een nog betere winkelervaring te bieden. Ook bedenken wij innovatieve oplossingen, zoals Publitiek, voor complexe vraagstukken.

Benieuwd wat wij voor u kunnen betekenen?

Lees meer over onze diensten op Wolq.nl