Publitiek

U bent hier

Publitiek » Debatten » Rapport commissie-Scheltema

1. Debatitem

   Ik heet de heer Scheltema, voorzitter van de Commissie onderzoek DSB Bank, van harte welkom. Ook de medewerker Thomas van der Sanden die de commissie heeft ondersteund, heet ik hartelijk welkom. Fijn dat u bij dit debat aanwezig bent.
   
   Ik heet natuurlijk ook de minister van Financiën welkom.
   
   Wij hebben vandaag ook drie maidenspeeches. De felicitaties -- ik zie de heer Wilders al verlangend kijken -- gaan wij een voor een doen. Als eerste is het woord aan de heer Weekers namens de VVD-fractie.

   1 juli 2010 omstreeks 10:15 via Rapport commissie-Scheltema - Link - Delen

2. Debatitem

   Frans Weekers (VVD)
   

   Voorzitter. Nog voordat DSB definitief omviel, heeft de Kamer gevraagd de onderste steen boven te halen. Hoe heeft het zo ver kunnen komen? Dit om de waarheid boven tafel krijgen voor de vele gedupeerden en om lessen te trekken uit het verleden teneinde dergelijke drama's in de toekomst te voorkomen. De instelling, de opdracht, noch het verloop van het onderzoek ging van een leien dakje. Wij hebben vele Kamerdebatten moeten voeren om de onafhankelijkheid te borgen, om de onderzoeksopdracht compleet te krijgen en censuur te voorkomen. De oplevering is diverse malen uitgesteld, maar sinds dinsdag ligt het er: het rapport van de commissie-Scheltema. Het resultaat mag er zijn. Alle lof voor professor Scheltema en zijn team. Hieruit kunnen en zullen lessen getrokken moeten worden, want de conclusies zijn niet mals. Dat geldt in de eerste plaats voor de eigenaar, bestuurders en commissarissen van DSB. Ook de conclusies ten aanzien van toezichthouder de Nederlandsche Bank zijn hard en niet mis te verstaan. Ook lof voor minister De Jager voor de maximale openbaarheid die is betracht en de snelle reactie met een stevig pakket aan maatregelen dat steun verdient.
   
   Vanaf het begin dat DSB in de problemen kwam, werden er naast natuurlijk de primaire verantwoordelijkheid van de bank zelf vraagtekens gezet bij de rol van de toezichthouders. Dat heeft er samen met de eerdere ontwikkelingen rond bijvoorbeeld ABN AMRO en Icesave aan bijgedragen dat het vertrouwen in en het gezag van de financiële toezichthouder is aangetast. Ik zie in de rapporten over Icesave, het parlementair onderzoek naar de financiële crisis en het rapport inzake DSB bij de Nederlandsche Bank steeds weer hetzelfde terugkerende patroon. Veel weten, maar niet ingrijpen. Een toezichthouder die zijn tanden niet laat zien. Dit patroon zit ingebakken in de cultuur. Die is ontstaan vanuit een tijd dat de toezichthouder misschien nog kon vertrouwen op de blauwe ogen van een bankier, of misschien is deze ontstaan vanuit de vrees voor claims. Geen van beiden is goed. Er zal dus een cultuuromslag moeten plaatsvinden.
   
   Herstel van het vertrouwen in en van het gezag van het toezicht begint bij het inzicht wat er allemaal is misgegaan. Dat inzicht ligt er nu met het rapport van de commissie-Scheltema.
   
   De tweede stap is de volledige erkenning van de fouten die zijn blootgelegd door het onderzoek. Wij moesten het gisteravond tijdens de hoorzitting met de president van de Nederlandsche Bank echt eruit trekken, maar uiteindelijk onderschreef bankpresident Wellink alle conclusies van Scheltema. Het zou hem sieren -- dan druk ik mij nog licht uit -- dat hij dat ook gaat doen ten aanzien van de conclusies van de commissie-De Wit inzake ABN AMRO en Icesave.
   
   Door deze erkenning kan vervolgens de volgende stap worden gezet: een plan van aanpak dat voor de broodnodige cultuuromslag bij DNB moet zorgen. Naar de mening van de VVD-fractie moet dit plan zeer overtuigend zijn qua aanpak en begeleiding. Wij weten namelijk allemaal dat niets zo moeilijk is als een cultuurverandering. Ik nodig de minister uit om aan te geven waarop hij nu reeds het volste vertrouwen baseert dat de directie van de Nederlandsche Bank in staat zal zijn het roer daadwerkelijk om te gooien. Ik ben in elk geval geneigd daartoe eerst dat plan van aanpak af te wachten.
   
   Een cultuuromslag alleen is natuurlijk niet genoeg. Een verbetering van de inzichten van het toezicht is ook noodzakelijk. Wat de VVD betreft, betekent dit in elk geval meer transparantie en ook meer assertiviteit. Niet alleen bij financiële instellingen moet de positie van de commissarissen beter, ook bij de Nederlandsche Bank zelf moet dat gebeuren. Dat betekent inderdaad het verbreden van de taak van de raad van commissarissen. Het betekent ook iets voor de bemensing daarvan. Vorig jaar heb ik al gewezen op de kwetsbaarheid van bijvoorbeeld de positie van de kroonprins in die raad. Ook moet de vraag worden gesteld of de benoemingsprocedure voor de president en het onbeperkt aantal herbenoemingen niet moeten worden heroverwogen. Ik had hierop graag een reactie van de minister.

   1 juli 2010 omstreeks 10:16 via Rapport commissie-Scheltema - Link - Delen

3. Debatitem

   Arie Slob (ChristenUnie)
   

   Ik heb de heer Weekers gisteren -- ik hoor het hem nu weer zeggen -- horen aangeven dat hij eerst dat plan van aanpak wil afwachten, ook om een definitief oordeel te kunnen geven of dit de goede richting is. Waar gaat u dat plan dan aan ijken? Wat zijn dan de punten die u naar de mening van de VVD-fractie echt in dat plan terug wilt zien?

   1 juli 2010 omstreeks 10:23 via Rapport commissie-Scheltema - Link - Delen

4. Debatitem

   Frans Weekers (VVD)
   

   Ik wil dat in elk geval ijken aan de vraag: gaat die cultuuromslag er ook echt komen? Niet voor niets heb ik aangegeven dat het erg moeilijk is. U hebt gisteren ook die vraag gesteld rondom de cultuuromslag. Wat mij betreft, krijg je die cultuuromslag niet door de Boston Consulting Group een praatje te laten houden over een aantal kernwaarden; dat is echt veel te weinig. Het begint bij de volledige erkenning van datgene wat in de diverse rapporten staat, niet alleen in het rapport-Scheltema, maar ook in het rapport van de parlementaire onderzoekscommissie. Vervolgens moet je zelf aangeven wat er in de toekomst anders moet. Ik ga dat natuurlijk niet schrijven.

   1 juli 2010 omstreeks 10:23 via Rapport commissie-Scheltema - Link - Delen

5. Debatitem

   Arie Slob (ChristenUnie)
   

   Dat is dan nog maar papier. Ik ben het met u eens: cultuur en cultuurverandering is vaak heel erg vaag. Maar ik hoor het u hier nu zeggen. U vindt dat de conclusies die in de verschillende rapporten staan volledig erkend moeten worden en dat uit het plan van aanpak moet blijken dat men op basis van die conclusies heel concreet aan de slag gaat. Kan ik u zo verstaan?

   1 juli 2010 omstreeks 10:24 via Rapport commissie-Scheltema - Link - Delen

6. Debatitem

   Frans Weekers (VVD)
   

   Ja, zo kunt u mij goed verstaan. Ik denk ook dat de bankpresident, die gisteren heeft aangegeven dat hij erg gemotiveerd is om zelf die cultuuromslag te leiden, in dat plan van aanpak zeer nadrukkelijk zal moeten aangeven wat zijn motivatie is en ook waarom hij de juiste persoon is om die omslag te bewerkstelligen. Wat dat betreft, zijn de verwachtingen rondom dat plan van aanpak zeer hooggespannen.

   1 juli 2010 omstreeks 10:25 via Rapport commissie-Scheltema - Link - Delen

7. Debatitem

   Voorzitter
   

   Ik zeg het in het algemeen, maar de laatste paar dagen dreigt het spreken via de voorzitter, behalve dat ik regelmatig "voorzitter" genoemd word, uit het zicht te verdwijnen. Met zoveel nieuwe leden in de zaal wil ik deze opmerking toch maken, want zij hebben er zo op geoefend. Dan wil ik zo graag dat u het ook allemaal doet. Dat betekent dat u in de derde persoon over elkaar spreekt en elkaar niet rechtstreeks aanspreekt met "u", maar met "hij" of "zij". Het is een beetje ingewikkeld, maar het helpt om de debatten zakelijk te houden. Daar wil ik toch mee doorgaan in deze periode. Ik zal dat gesprek ook met uw fractievoorzitters hebben, want zij hebben het er ook moeilijk mee.
   
   Het woord is aan de heer Irrgang.

   1 juli 2010 omstreeks 10:26 via Rapport commissie-Scheltema - Link - Delen

8. Debatitem

   Ewout Irrgang (SP)
   

   Ik heb toch nog een vraag aan de heer Weekers, aansluitend op de vraag die de heer Slob stelde en het antwoord dat de heer Weekers daarop gaf over de diverse rapporten. Het gaat niet alleen over DSB Bank. De heer Weekers constateerde terecht dat wij de heer Wellink bijna over het bureau moesten trekken om die conclusies, vooral over de bankvergunning, zonder nadere voorwaardelijkheid te accepteren.
   
   De conclusies van het parlementair onderzoek van de commissie-De Wit aangaande het tekortschietend toezicht op Icesave en op ABN AMRO bij de vergunningsverlening voor de overname heeft de heer Wellink ook op heel korte termijn van tafel geveegd. Ik geloof dat dit binnen 24 uur was. Vindt de heer Weekers dat de Nederlandsche Bank om het vertrouwen te herstellen ook die conclusies van het parlementair onderzoek over ABN AMRO en Icesave moet accepteren, in plaats van ze van tafel te vegen?

   1 juli 2010 omstreeks 10:27 via Rapport commissie-Scheltema - Link - Delen

9. Debatitem

   Frans Weekers (VVD)
   

   Dat heeft de heer Irrgang goed gehoord. Dat was inderdaad de strekking van mijn betoog. We hebben niet voor niets een parlementair onderzoek laten uitvoeren naar de financiële crisis. We hebben als vaste commissie voor Financiën ook niet voor niets vorig jaar naar aanleiding van het eerdere rapport over Icesave besloten om dit nadrukkelijk verder te laten onderzoeken door de commissie-De Wit. Bij de kwestie-ABN AMRO hadden we een aantal vragen over het afgeven van een verklaring van geen bezwaar onder bepaalde voorwaarden; die kwestie hebben we ook niet voor niets bij die commissie neergelegd.
   
   De commissie-De Wit was ook hard in haar conclusies. Die conclusies mogen niet door de Nederlandsche Bank worden gerelativeerd. Zoals ik mijn verhaal heb gezegd: dit is een patroon dat ik steeds tegenkom. Ik kom het tegen bij Icesave en bij ABN AMRO. Dit patroon was al in eerdere rapporten aan de oppervlakte gekomen, maar het is nog eens nadrukkelijk benoemd door de commissie-De Wit. Het zal dus erkend moeten worden, want hoe kun je de noodzakelijke cultuurverandering tot stand brengen als dat niet gebeurt?

   1 juli 2010 omstreeks 10:29 via Rapport commissie-Scheltema - Link - Delen

10. Debatitem

    Ewout Irrgang (SP)
    

    De heer Weekers zei dat de conclusies van de commissie-De Wit inzake ABN AMRO en Icesave zijn gerelativeerd. Volgens mij zijn ze niet gerelativeerd, maar van tafel geveegd door de president-directeur van de Nederlandsche Bank. Dat is publiekelijk gebeurd. Ik neem aan dat de heer Weekers bedoelt dat daar dus ook publiekelijk op zal moeten worden teruggekomen, ook door de Nederlandsche Bank. Zou dat voor de heer Weekers een voorwaarde zijn om zijn vertrouwen te herstellen?

    1 juli 2010 omstreeks 10:30 via Rapport commissie-Scheltema - Link - Delen

11. Debatitem

    Frans Weekers (VVD)
    

    Dat zal een onderdeel van het plan van aanpak moeten zijn. Ik heb me er vreselijk aan gestoord dat de inkt van het rapport-De Wit nog niet droog was, of president Wellink van DNB zat de conclusies al in elke tv-uitzending van relativerende opmerkingen te voorzien. Daarom heb ik -- naar ik meen met de geachte afgevaardigde Irrgang -- de bankpresident via de minister gevraagd om zijn kritiek op papier te zetten, zodat we die zouden kunnen doorgeleiden naar de commissie-De Wit. Deze commissie zou de kritiek dan van een antwoord kunnen voorzien, zodat we er een Kamerdebat over konden voeren. We hebben op dat verzoek slechts een heel korte reactie gehad. De bankpresident gaf aan dat hij graag een moment in de Kamer komt om zijn visie te geven. De Kamer heeft echter nog niet van hem gehoord wat hij nu precies van dat rapport-De Wit vindt. De minister moet daarover heel indringend met de bankpresident spreken. Deze elementen moeten ook terugkomen in dat plan van aanpak.

    1 juli 2010 omstreeks 10:31 via Rapport commissie-Scheltema - Link - Delen

12. Debatitem

    Roland van Vliet (PVV)
    

    De heer Weekers heeft dit debat aangevraagd. Hij wilde het per se voor het zomerreces voeren. Ik las vanochtend in chocoladeletters in de krant dat de heer Wellink een tweede kans krijgt van de VVD. Als het plan van aanpak achteraf niet bevredigend blijkt naar de mening van de VVD, is de heer Weekers dan ook bereid om de heer Wellink de laan uit te sturen?

    1 juli 2010 omstreeks 10:33 via Rapport commissie-Scheltema - Link - Delen

13. Debatitem

    Frans Weekers (VVD)
    

    De geachte afgevaardigde zal weten dat het parlement niet in staat is om een bankpresident de laan uit te sturen. Dat is maar goed ook, want het is een groot goed dat bankpresidenten volstrekt onafhankelijk zijn en geen speelbal kunnen worden van de politieke waan van de dag. In de Bankwet staat heel nauwkeurig omschreven wanneer een minister van Financiën een bankpresident de laan kan uitsturen. De criteria daarvoor zijn bijzonder zwaar. Ik betwijfel of aan die criteria wordt voldaan.
    
    Toch zou het wel goed zijn als de directie van de Nederlandsche Bank, met president Wellink voorop, bij zichzelf te rade ging. De heer Wellink moet zich afvragen of hij de cultuuromslag die van hem wordt gevraagd, goed kan bewerkstelligen na alles wat er inmiddels is gezegd over de Nederlandsche Bank. Hij moet die vraag zelf beantwoorden. Hij zal met een overtuigend verhaal moeten komen. Daarna zullen wij wel verder zien. De Kamer kan de minister van Financiën slechts aanspreken op diens verantwoordelijk om ervoor te zorgen dat we in Nederland een toezichthouder hebben die over voldoende gezag en vertrouwen beschikt. Meer kan de Kamer niet doen.

    1 juli 2010 omstreeks 10:33 via Rapport commissie-Scheltema - Link - Delen

14. Debatitem

    Roland van Vliet (PVV)
    

    Als dat plan van aanpak over de cultuuromslag naar de mening van de VVD niet bevredigend is, kan ik dan in de krant lezen dat de VVD de heer Wellink geen tweede kans geeft?

    1 juli 2010 omstreeks 10:35 via Rapport commissie-Scheltema - Link - Delen

15. Debatitem

    Frans Weekers (VVD)
    

    Het gaat niet om een tweede of derde kans geven, het gaat erom dat het roer om moet bij DNB. Wij willen een toezichthouder die zijn tanden laat zien, maar die zo nodig ook bereid is om door te bijten. Dat is een totaal andere aanpak dan we in de afgelopen jaren hebben gezien, en dat wil ik teruglezen in het plan van aanpak. Als wij dat er niet in teruglezen, zitten we met een probleem dat we met deze minister moeten bespreken, want dan deugt ons toezicht niet.

    1 juli 2010 omstreeks 10:36 via Rapport commissie-Scheltema - Link - Delen

16. Debatitem

    Jolande Sap (GroenLinks)
    

    Mag ik uit de woorden van de heer Weekers opmaken dat de VVD-fractie het verstandig vindt dat de president van DNB zich op zijn positie gaat beraden?

    1 juli 2010 omstreeks 10:37 via Rapport commissie-Scheltema - Link - Delen

17. Debatitem

    Frans Weekers (VVD)
    

    Welke lading geef je aan "het zich beraden op zijn positie"? Ik neem aan dat hij sowieso in de afgelopen dagen en wellicht ook weken zich op zijn positie heeft beraden, want anders was hij gisterenavond niet naar de Kamer gekomen om te vertellen dat hij dat plan van aanpak wil schrijven, en een cultuuromslag wil bereiken. Als hij straks het plan van aanpak schrijft, moet hij zich wel afvragen of hij daarvoor de juiste persoon is? Als hij vindt dat dat het geval is, en zijn directieteam vindt dat ook, wil ik dat graag teruglezen, inclusief de motivatie waarom hij de meest aangewezen persoon daarvoor is. Dan hoop ik dat ik vol vertrouwen de toekomst in kan gaan.

    1 juli 2010 omstreeks 10:37 via Rapport commissie-Scheltema - Link - Delen

18. Debatitem

    Jolande Sap (GroenLinks)
    

    Betekent dit dat de heer Weekers op dit moment niet het volle vertrouwen heeft dat de president van DNB de juiste persoon is? Moet hij daarvan overtuigd worden?

    1 juli 2010 omstreeks 10:38 via Rapport commissie-Scheltema - Link - Delen

19. Debatitem

    Frans Weekers (VVD)
    

    Dat klopt. Niet voor niets heb ik aan de minister gevraagd waarop hij het volste vertrouwen baseert dat de directie van DNB in staat zal zijn het roer om te gooien. Dat heeft de minister in zijn brief naar aanleiding van het rapport-Scheltema geschreven. Ik heb gisterenavond die overtuiging nog niet gekregen. Wel heb ik gisterenavond gezien dat de eerste stap is gezet, zij het dat dat wel moeizaam gebeurde. We moesten er nog een punt van orde van maken om hem bepaalde uitspraken te laten doen. We moeten nu de ruimte bieden om dat plan van aanpak goed op te stellen en de motivatie verder kenbaar te laten maken.

    1 juli 2010 omstreeks 10:38 via Rapport commissie-Scheltema - Link - Delen

20. Debatitem

    Jolande Sap (GroenLinks)
    

    De VVD-fractie zegt dus eigenlijk: wij gaan op basis van het plan van aanpak dat er over een maand ligt bekijken of wij er vertrouwen in hebben dat deze president en deze directie de cultuuromslag kunnen maken. Steunt de heer Weekers me dan in mijn verzoek om het plan van aanpak naar de Kamer te krijgen, en om daarover snel een debat te voeren? Het kan natuurlijk niet zo zijn dat de president van DNB de hele zomer eigenlijk een beetje blijft bungelen. Dat is eigenlijk wel wat de heer Weekers doet.

    1 juli 2010 omstreeks 10:39 via Rapport commissie-Scheltema - Link - Delen