Publitiek

U bent hier

Publitiek » Debatten » Kabinetsformatie 2010

1. Debatitem

   In dat verslag kunt u ook lezen -- en u weet het en mevrouw Halsema weet het ook -- dat ik die ochtend heb gezegd dat die drie partijen gaan praten. Toen is ook genoemd dat het wel eens zo zou kunnen lopen, alhoewel ze gaan praten met het doel om een meerderheidskabinet te gaan maken, conform wat u gewild zou hebben en wat ook ik gewild zou hebben, dat een dergelijk gesprek ook zou kunnen leiden -- die mogelijkheid was er althans -- tot een minderheidskabinet. Dan beslis ik, en dat is inderdaad mijn verantwoordelijkheid, om dat te doen. Ik wijs u er alleen op dat ik bij het nemen van die beslissing niet denk dat niemand er iets mee te maken heeft en dat het binnenskamers gebeurt. Nee, ik breng het naar buiten, in alle helderheid. Als partijen dan zelf zeggen dat dit absoluut niet kan, met de stelligheid die nu gesuggereerd wordt, dan zeg ik dat dan het moment is om naar mij terug te komen of naar de Kamervoorzitter om erover te praten en niet na een week terug te komen en te zeggen: o, maar het is anders afgelopen dan we gedacht hadden en nu hebben we een probleem.

   4 augustus 2010 omstreeks 14:54 via Kabinetsformatie 2010 - Link - Delen

2. Debatitem

   Job Cohen (PvdA)
   

   Maar dan constateer ik inderdaad dat u expres dat bericht naar buiten hebt gebracht, omdat u de spelregels ging veranderen.

   4 augustus 2010 omstreeks 14:55 via Kabinetsformatie 2010 - Link - Delen

3. Debatitem

   Niet omdat ik de spelregels ging veranderen, maar omdat ik vond dat iedereen moest weten wat er aan de hand was. Ik hoopte, zoals ik ook in het verslag heb gezet, dat de heer Rutte, die ik dezer dagen een matchmaker heb genoemd, net zo lang zou praten tot hij een meerderheidskabinet had, maar ik zag al dat er mogelijk een andere uitkomst zou komen. Ik zet er dan in: kom mij binnen een week rapport uitbrengen, dan kan ik kijken wat ik kan doen. Zo is het ook gegaan. Daarom komt er nu een nieuwe informateur, die zich gaat afvragen of dit steun heeft voor vruchtbare samenwerking met het parlement. Ik verwacht dat precies dezelfde formule gebruikt kan worden, wat met terugwerkende kracht het bewijs is dat ik niet zo dom ben geweest.

   4 augustus 2010 omstreeks 14:55 via Kabinetsformatie 2010 - Link - Delen

4. Debatitem

   Emile Roemer (SP)
   

   Voorzitter. Ik deel de analyse van de informateur. Ik voelde mij en voel mij nog steeds niet geschoffeerd met de wijze waarop dat naar buiten is gebracht. Daar is in het gesprek direct melding van gemaakt. Als een duidelijke meerderheid van de Kamer iets wil, gaat dat ook gebeuren, dat is namelijk democratie. Dat ik er niet blij mee ben, is iets anders, en ik ben er niet blij mee. Ik ben dan ook met de heer Lubbers teleurgesteld dat hij een andere variant, namelijk mijn variant, niet heeft kunnen onderzoeken. Ik ben ook blij dat hij dat zo verwoordt, want daar lees ik uit dat hij dat graag had willen doen. Daar ben ik heel blij mee, vandaar mijn volgende vraag. Ik zoek nog iemand die op het CDA-congres deze variant als voorstel wil indienen. Nu bent u dadelijk klaar als informateur, bent u daartoe bereid?
   
   (gelach)

   4 augustus 2010 omstreeks 14:56 via Kabinetsformatie 2010 - Link - Delen

5. Debatitem

   Nu mevrouw Halsema mij genoemd heeft als zijnde van CDA-huize, kan ik niet ontkennen dat ik dat ook ben. Ik denk dat ik er toch goed aan doe, gezien de ernst waarmee ik mijn opdracht teruggeef aan de Koningin en overdraag aan de heer Opstelten, om eerst te bekijken met welke bevindingen de heer Opstelten komt. Dan komt er een gewetensvolle afweging van de drie of het wel of niet gaat lukken en dan ben ik weer een vrij mens.
   
   (gelach)

   4 augustus 2010 omstreeks 14:58 via Kabinetsformatie 2010 - Link - Delen

6. Debatitem

   Emile Roemer (SP)
   

   Voor vandaag neem ik hier genoegen mee, mevrouw de voorzitter.

   4 augustus 2010 omstreeks 14:58 via Kabinetsformatie 2010 - Link - Delen

7. Debatitem

   Voorzitter
   

   Dank u wel.

   4 augustus 2010 omstreeks 14:58 via Kabinetsformatie 2010 - Link - Delen

8. Debatitem

   Femke Halsema (GroenLinks)
   

   Ik heb toch nog een vraag over de beslissing die u nam voorafgaand aan het doen uitgaan van de verklaring, na overleg met als eerste de heer Verhagen en daarna de andere twee fractievoorzitters. Waarom hebt u niet, toen u zelf zo in dubio verkeerde, een uitnodiging doen uitgaan naar de fractievoorzitters van de vijf partijen uit het brede midden, om met elkaar aan tafel te gaan zitten?

   4 augustus 2010 omstreeks 14:58 via Kabinetsformatie 2010 - Link - Delen

9. Debatitem

   Ja, ik moet naar waarheid antwoorden. Omdat ik die avond, de beelden zijn nog te zien, daar wat moe vandaan kom. De mensen zeggen: hoe is het gegaan. Ik antwoord: ik ben moe, ik ga thuis met mijn vrouw een borrel drinken. Ik schrijf op wat er dan gebeurt. Ik overwoog: dit is toch om moedeloos van te worden, men wil niet praten over varianten, er is alleen dit, huppelakee. Dus daarom is dat gebeurd. Zo simpel is het.

   4 augustus 2010 omstreeks 14:59 via Kabinetsformatie 2010 - Link - Delen

10. Debatitem

    Femke Halsema (GroenLinks)
    

    Voorzitter. Het blijft mij toch aanzienlijk verbazen. Als je bijvoorbeeld kijkt naar de citaten van mij die zijn opgenomen in het verslag, dan lees je dat ik nog steeds hoop op Paars-plus, dat zal niet verbazen, dat ik de Roemervariant serieus neem en dat dit ook geldt voor de brede variant van het midden. De vraag is natuurlijk wie er zou hebben geblokkeerd als de heer Lubbers vijf voorzitters aan tafel had gezet. Hij weet dat voor mijn fractie geldt dat wij niets blokkeren. Hij heeft er welbewust voor gekozen om die stap niet te zetten.

    4 augustus 2010 omstreeks 14:59 via Kabinetsformatie 2010 - Link - Delen

11. Debatitem

    Dat is een stelling en geen verzoek om een inlichting.

    4 augustus 2010 omstreeks 15:00 via Kabinetsformatie 2010 - Link - Delen

12. Debatitem

    Voorzitter
    

    Ik kan niet ontkennen dat u bijna een nieuwe opdracht had van de heer Roemer en dat u gelijk hebt als u zegt dat dit een stelling was.
    
    Wij hebben de antwoorden van de informateur goed kunnen beluisteren. Ik vraag de leden of er nog behoefte is aan een tweede termijn. De heer Pechtold heeft dit al aangekondigd.
    
    Ik dank de informateur voor de antwoorden in eerste termijn.

    4 augustus 2010 omstreeks 15:00 via Kabinetsformatie 2010 - Link - Delen

13. Debatitem

    Alexander Pechtold (D66)
    

    Voorzitter. Ik sluit mij aan bij uw dank aan de heer Lubbers voor zijn komst naar de Kamer. Ik heb mij tijdens dit debat de vraag gesteld wat er zou zijn gebeurd als wij dit debat niet hadden aangevraagd, want het was naar mijn mening zeer zinvol dat wij met de informateur hebben kunnen praten. Dit past voor mij ook in onze democratie, waarin 76 leden weliswaar een meerderheid vormen, maar de minderheid kansen krijgt om uitgebreid de transparantie te vergroten en de informatie te verkrijgen die nodig is. Ik vind het nog steeds jammer dat de collega's van horen, zien en zwijgen op een enkele prikkeling na, de microfoon niet hebben gevonden, al heb ik begrepen dat collega Verhagen uitgebreid de tijd had om zojuist wel NOVA te woord te staan. Hulde daarvoor.
    
    Ik heb toch nog een aantal vragen voor de informateur. Ik stel vast dat wij het niet eens zijn over het feit dat vruchtbare samenwerking de afgelopen tijd het zoeken naar een meerderheid was en vanaf nu ook het zoeken naar een minderheid is. De heer Lubbers heeft op die vrijdagochtend gezegd en geschreven dat hij op zoek was naar meerderheidsvarianten. Ik houd vol dat hij dus terug had moeten gaan naar het Staatshoofd om zijn mandaat te verbreden of daadwerkelijk aanwezig had moeten blijven om te kunnen concluderen of deze samenwerking vruchtbaar was. Die conclusie kan hij eigenlijk niet trekken, want hij was er zelf niet bij. Hij heeft in die periode ook de Kamer een kans ontnomen om die helderheid te verkrijgen.
    
    In die zin past niet het verwijt aan andere partijen dat zij dan die vrijdag maar aan de bel hadden moeten trekken. Toen de heer Cohen zojuist aan de heer Lubbers vroeg wat er dan had moeten gebeuren, antwoordde de laatste: dan hadden jullie op die vrijdag bezwaar moeten maken. Kan hij bevestigen dat ik, toen die verklaring om 11.05 uur naar buiten kwam, per direct contact met hem heb gezocht via de RVD, want ik stond gepland voor één uur? Kan hij bevestigen dat ik hem uitgebreid heb gesproken, hem heb verteld over mijn ongenoegen over de procedure en het project van minderheidsgedoogvarianten en dat ik heb gevraagd of het überhaupt nog zin had dat ik om één uur vragen kwam beantwoorden of dat ik ze alleen nog kon komen stellen? Wij zijn toen samen tot de conclusie gekomen dat ik toch welkom was om één uur en ik hoop dat de heer Lubbers dat kan bevestigen.
    
    En daar heb ik wederom, voor de tweede maal, klip-en-klaar duidelijk gemaakt dat ik met deze procedure niet kon leven, zwaar ertegen bezwaar maakte en vond dat u die gedoogvariant niet zo verder kon laten uitwerken. Er is dus wel degelijk bezwaar gemaakt door andere partijen op die vrijdagochtend. Dat had u de kans geboden om collega's Cohen, Halsema en anderen terug te roepen, een nieuwe ronde te maken en te vragen naar varianten: meerderheidsvarianten, meerderheidsvarianten waarvoor je niet nodig bent, minderheidsvarianten, extraparlementair. Dan was de procedure goed verlopen. Dit ondersteunt voor mij dat de informateur hier vandaag zei dat hij het wel heeft afgestemd -- met Verhagen wat ruimer en met de anderen met een soort instemming -- maar de andere partijen dus niet de kans heeft gegeven om op een gelijk speelveld te opereren.
    
    Nog twee andere vragen tot slot. In een verklaring, na een gesprek met de informateur, reppen de drie partijen over de islam als religie of ideologie, met "politieke" daarvóór tussen haakjes. Kan de informateur, op basis van de gesprekken, aangeven wat we daaronder moeten verstaan, of dit binnen de zogenaamde "randvoorwaarden" van het CDA valt en of we daarmee een eind hebben gemaakt aan de vrijheid van godsdienst, omdat niet alle godsdiensten volgens deze verklaring gelijk zijn? Tot slot vraag ik de heer Lubbers, in zijn rol als informateur maar misschien ook als minister van staat: dat verschil tussen een regeerakkoord en een gedoogakkoord, bestaat dat nog wanneer alle drie partijen over allebei de akkoorden overleggen en consensus bereiken, of moeten we niet gewoon zeggen dat het ene document ons welgevallig is en we in dat andere een beetje onze vuile was hangen? Nogmaals dank en graag antwoord op mijn vragen.

    4 augustus 2010 omstreeks 15:01 via Kabinetsformatie 2010 - Link - Delen

14. Debatitem

    Job Cohen (PvdA)
    

    Voorzitter. Uit het betoog van de informateur begrijp ik dat we opnieuw zullen moeten gaan nadenken over de betekenis van het begrip "vruchtbare samenwerking". Ik denk dat we ook weer zullen moeten nadenken over de begrippen "minderheid" en "meerderheid", want uit de woorden van de heer Lubbers heb ik opgetekend dat de hechte politieke samenwerking van 76 leden een minderheidskabinet oplevert. Dat betekent echt dat we weer zullen moeten nadenken over wat "minderheid" en "meerderheid" betekenen.
    
    Ten slotte: we kunnen in politieke zin constateren dat de zwijgende meerderheid van vandaag nu aan zet is om haar best te gaan doen om tot dat kabinet te komen. Ik heb daarover het nodige gezegd, we zullen afwachten of dit lukt. Ik heb eerder gezegd dat de Partij van de Arbeid beschikbaar is om toe te treden en om te overleggen over andere meerderheidskabinetten.

    4 augustus 2010 omstreeks 15:06 via Kabinetsformatie 2010 - Link - Delen

15. Debatitem

    Voorzitter. Allereerst de cluster van vragen van de heer Pechtold. Hij herinnert zich verschillende elementen, mijn antwoord luidt: ja. Met betrekking tot de islam roep ik in herinnering datgene wat ik citeerde uit het verslag. Ik heb naar die mededeling gekeken en dacht daarbij zelf al dat het een hele uitdaging zou zijn om met die vragen om te gaan. Daarom heb ik die verklaring aandachtig gelezen. Ik zag deze als een aanwijzing van de ferme wil van de drie fractievoorzitters om het met elkaar eens te worden, maar heb me daarover toch van een opvatting onthouden. Ik vond dat ik daarop niet kon en mocht ingaan, omdat er een nieuwe informateur zou komen.
    
    Ik lees de tekst niet helemaal meer voor, maar ik denk dat het, juist inzake deze materie, in onze samenleving zo belangrijk is dat er helderheid is. Ik doel dan niet op helderheid over begrippen zoals "wij respecteren" of "wij doen dit" of "de vrijheid van meningsuiting". Dat zijn prachtige begrippen die heel belangrijk zijn, maar je moet gewoon naar onderwerpen kijken. Aan de vruchten kent men de boom. Je ziet dan wat wel gepraktiseerd zal worden door deze politieke samenwerking -- laat ik het zo maar noemen -- en wat niet. Dat staat ook opgeschreven, dus ik moet het daarbij laten. Ik hoop dat het gaat gebeuren.
    
    De derde dimensie waren vragen over het regeerakkoord dan wel gedoogakkoord. Ik neem dit punt samen met het punt van de heer Cohen. Voor iedereen, dus ook voor mij, is het een nieuwe situatie. Ik zei net volmondig in antwoord op een vraag van de heer Slob dat deze informateur er niet in is geslaagd om een meerderheidskabinet te bevorderen. Ik zal dat niet allemaal herhalen. Tegelijkertijd is hij al werkende weg gekomen tot wat hem is aangereikt -- ik heb dit niet verzonnen -- namelijk een mogelijkheid die wellicht kan leiden tot -- een essentieel punt -- vruchtbare samenwerking met de Kamer. De heer Cohen heeft helemaal gelijk dat het even tijd kost om dat aan je kinderen uit te leggen. Hoe kan dat eigenlijk, een vruchtbare samenwerking van de Kamer en een minderheidskabinet? Ik zal dan moeten uitleggen dat dit komt doordat een minderheidskabinet vroeger betekende dat alleen de fracties werden gemeten die met elkaar een regeerakkoord sloten. In 2010 kwam echter ineens deze combinatie, deze mogelijkheid, naar voren. Sindsdien is het misschien anders gaan lopen, maar ik zou zeggen: het is te vroeg. Wacht het onderzoek van Opstelten af, dan ga je beter zien wat ze doen en wat ze willen doen. Dan komt de vraag of het kan rekenen op vruchtbare samenwerking aan de orde. Ik vertrouw u en anderen toe om dan te zeggen dat de begrippen moeten worden herijkt of dat dit juist niet moet gebeuren. Dat is dan aan de orde; ik denk dat dit voldoende is.

    4 augustus 2010 omstreeks 15:08 via Kabinetsformatie 2010 - Link - Delen

16. Debatitem

    Voorzitter
    

    Namens u allen dank ik de informateur zeer hartelijk voor de inlichtingen die hij ons heeft gegeven.
    
    De beraadslaging wordt gesloten.

    4 augustus 2010 omstreeks 15:12 via Kabinetsformatie 2010 - Link - Delen