Hbo

Debat in de Tweede Kamer op 24 mei 2011

  1. Voorzitter

    Ik heet de staatssecretaris van harte welkom. De spreektijd per woordvoerder bedraagt vier minuten. Als achtste spreker spreekt mevrouw Schouten, die haar maidenspeech zal houden.

    24 mei 2011 omstreeks 18:56 via Hbo - Link - Delen

  2. Jesse Klaver (GroenLinks)

    Voorzitter. Hbo-fraude, misleidende opleidingsnamen, spookvakken, alternatieve afstudeertrajecten beloond met hbo-onwaardige diploma's: al deze schandalen werden de afgelopen tien jaar gebagatelliseerd en weggewuifd. Ik heb geen vertrouwen meer in hbo-besturen en in de HBO-raad. Tijdens de hoorzitting vorige week is mijn vertrouwen alleen maar minder geworden. Ik heb toen vergeefs gevraagd of de verantwoordelijke bestuurders hun excuses wilden maken. Deze week herhaal ik dat verzoek.

    De wensdroom van bestuurders van steeds grotere conglomeraten heeft de hogescholen tot onderwijsfabrieken gedegradeerd. Grotere studentenaantallen leiden immers tot grotere bestuurskamers. Deze ontwikkeling heeft de onderwijskwaliteit gedegradeerd tot ondergeschoven kindje. Studenten zijn hiervan de dupe geworden. GroenLinks wil het onderwijs teruggeven aan de studenten en aan de docenten. Zij moeten weer centraal staan. Hierin schieten de huidige situatie en de aanpak van de staatssecretaris nog tekort. Ik was erg blij met de beleidsreactie van de staatssecretaris, omdat deze in ieder geval laat zien dat de politiek het initiatief wil pakken en dat de staatssecretaris niet meer uitsluitend vertrouwt op de bestuurders of in zelfregulering gelooft.

    In een reactie zegt de staatssecretaris dat de Wet versterking besturing van september 2010 een impuls heeft gegeven aan de medezeggenschap van studenten. Kan de staatssecretaris mij vertellen hoe het daarmee in de praktijk staat? Is de kwaliteit van de medezeggenschap echt verbeterd of zijn alleen de procedures beter geworden?

    Graag zien wij een examencommissie met beslissingsbevoegdheid over toelating, toetsing en examinering, waarin docerend personeel domineert. Kan de staatssecretaris mij vertellen hoe hij dit voor zich ziet? Wat moet volgens hem het minimumaantal docenten in een examencommissie zijn? Ziet de staatssecretaris in de wijze waarop hij nu spreekt over de examencommissies het gevaar dat stafafdelingen en managementlagen alsnog de overhand houden in die examencommissies?

    In de plannen van de staatssecretaris speelt de NVAO een grote rol. Ik heb daar moeite mee. De zeer zwakke opleidingen tonen aan dat de accreditatie door de NVAO geen enkele garantie biedt. Sterker nog, de accreditatie blijkt een dure poppenkast. Opleidingen krijgen ten onrechte een voldoende en kritische docenten en studenten worden weggehouden van de visiterende panels, aldus een artikel in de Volkskrant van gisteren. Ik ben er erg van geschrokken. Dure externe bureaus worden ingehuurd om over de accreditatie te adviseren. Wat mij betreft moet het accreditatiesysteem grondig worden herzien. Daarbij hoort ook dat de ministers de teugels over de accreditatie strakker in handen nemen. Wil de staatssecretaris ervoor zorgen dat de hogescholen niet langer commerciële bureaus kunnen inhuren om de visitaties en de beoordelingen te doen en wil hij ervoor zorgen dat de NVAO dit zelf ter hand gaat nemen?

    De staatssecretaris gaat terecht in op de onderwijscultuur binnen het hbo. De maatregelen die hij ten aanzien van dit onderwerp noemt, zijn enkele stappen in de goede richting, die op termijn impact zullen hebben. Ik denk dat we verder moeten gaan met het verbeteren van de kwaliteitscultuur. Daarbij moeten vooral studenten en docenten een rol krijgen. We moeten hen in staat stellen om verbeteringen voor te stellen. Daarom wil ik graag dat de Kamer opdracht geeft tot een onderzoek naar de kwaliteitscultuur binnen instellingen, vanuit het perspectief van studenten en docenten. Ik zie deze beleidsreactie als een startdocument. Ik hoop dat de staatssecretaris wil toezeggen dat hij openstaat voor goed onderbouwde aanbevelingen voor zijn vervolgstappen van studenten en docenten.

    In mijn ideale stelsel zijn autonome, deskundige docenten in staat om hun opleiding in te richten naar hun vakinhoudelijke en didactische inzichten. Op dit moment is zo'n stelsel nog niet binnen handbereik. Het vertrouwen moet na de schok weer opkrabbelen. De staatssecretaris zegt dat docenten hogeropgeleid moeten zijn. Dat vind ik een heel goede stap.

    Hij geeft aan dat op termijn iedereen een master moet hebben. Ik hoor graag van de staatssecretaris wanneer hij wil dat 100% van de docenten een master heeft.

    Ik kom tot een slotsom. Het vertrouwen moet hersteld worden. Daarom is extra toezicht van de inspectie noodzakelijk, totdat wij het hbo met een gerust hart kunnen toevertrouwen aan de professionals. De opleidingsprofielen en de kennisbasis kunnen hierbij een rol spelen.

    Wat mij betreft is de tijd van zelfregulering door besturen voorgoed voorbij en komt het primaat voor het onderwijs weer bij docent en student te liggen.

    24 mei 2011 omstreeks 18:56 via Hbo - Link - Delen

  3. Jasper van Dijk (SP)

    Ik ben het eens met de heer Klaver dat je een commissie kunt instellen van docenten en studenten. Volgens mij moet je daar wel het parlement dan het laatste woord in geven. Het gaat erom dat wij daar lessen uit trekken. Het zou dus een vorm van een parlementair onderzoek kunnen zijn. Misschien wil de heer Klaver daarop reageren. Mijn vraag gaat echter over de schaalvergroting. De heer Klaver begon zijn inbreng met "leerfabrieken". In de media heb ik hem ook horen zeggen dat de schaalvergroting een oorzaak is van de huidige problemen. Kan ik dan ditmaal op zijn steun rekenen als ik een voorstel doe voor schaalverkleining?

    24 mei 2011 omstreeks 19:02 via Hbo - Link - Delen

  4. Jesse Klaver (GroenLinks)

    De heer Van Dijk brengt twee punten naar voren. Ik denk dat het goed is als het parlement een commissie zou instellen van studenten en docenten. Mijn vraag aan de staatssecretaris was of hij open staat voor wat er uit komt, ook weer vanuit het parlement, en of hij in ieder geval wil wachten tot de resultaten er zijn voor die verdere kwaliteitslag als het gaat om de kwaliteitscultuur. Dan het tweede punt: ik vind inderdaad dat het grote lesfabrieken zijn geworden. Ik vind echter nog steeds dat ik niet vanuit Den Haag kan opleggen wat de ideale maat is voor een instelling. Als de heer Van Dijk met een concreet voorstel zou komen voor het opknippen van een specifieke opleiding, ben ik daar niet voor omdat ik net zo min als een bestuurder in staat ben om te beoordelen wat de ideale schaalgrootte is. Wat ik wil, is dat alle prikkels die in het systeem zitten en die ertoe hebben geleid dat er van die enorme leerfabrieken zijn ontstaan, eruit worden gehaald. Als de heer Van Dijk dat voorstelt, sta ik geheel aan zijn zijde.

    24 mei 2011 omstreeks 19:03 via Hbo - Link - Delen

  5. Jasper van Dijk (SP)

    Het probleem met die stelling is dat we dan te laat zijn. Natuurlijk wil ik alle prikkels weghalen die tot schaalvergroting leiden. Ik denk dat daar Kamerbreed overeenstemming over is. We hebben een fusietoets ingesteld, hartstikke goed. Nieuwe fusies zijn daardoor een stuk zwaarder geworden. Maar het punt is dat de schaalvergroting op dit moment is doorgeslagen. U bent blij dat de staatssecretaris wat meer regie heeft genomen over het onderwijs. Volgens mij is het wel degelijk een taak van ons. We hoeven het niet helemaal puntsgewijs hier neer te zetten, maar het is wel een taak van ons om te zeggen dat het hoger beroepsonderwijs in kleinschalige instellingen moet. Kan ik op uw steun rekenen?

    24 mei 2011 omstreeks 19:05 via Hbo - Link - Delen

  6. Jesse Klaver (GroenLinks)

    Dat is volgens mij exact wat ik zeg. Het onderwijs kan veel kleinschaliger georganiseerd worden. Het moet veel kleiner. Maar ik kan niet, en ik wil dat ook niet, vanuit Den Haag een voorstel steunen dat een hogeschool moet worden opgeknipt. Ik kan niet bepalen wat de ideale grootte is.

    24 mei 2011 omstreeks 19:06 via Hbo - Link - Delen

  7. Anne-Wil Lucas (VVD)

    De heer Klaver zegt dat de tijd van zelfbesturing voorbij is. Dat klinkt prachtig, maar wat bedoelt hij daar precies mee? De autonomie van het onderwijs is een groot goed in Nederland. Wat gaan wij doen? Het ging toch niet om te veel vrijheid? Het ging volgens mij om een gebrek aan verantwoordelijkheid.

    24 mei 2011 omstreeks 19:06 via Hbo - Link - Delen

  8. Jesse Klaver (GroenLinks)

    Misschien heb ik mij verkeerd uitgedrukt. Ik bedoelde in ieder geval zelfregulering. Ik bedoel daar het volgende mee. Ik begon mijn betoog met de hbo-fraude, de misleidende opleidingsnamen, spookvakken. Op al die momenten hebben wij gezegd: laat de sector deze problemen zelf maar oplossen. We zien nu dat ze daar niet in zijn geslaagd. Daarom zouden we de regie meer naar ons toe moeten trekken. Dat is nog wat anders dan dat ze zichzelf niet meer zouden mogen besturen.

    24 mei 2011 omstreeks 19:07 via Hbo - Link - Delen

  9. Anne-Wil Lucas (VVD)

    Bedoelt u daar dan mee dat we vanuit Den Haag het aantal contacturen moeten gaan voorschrijven? Moeten wij gaan voorschrijven hoe en door wie les gegeven wordt?

    24 mei 2011 omstreeks 19:07 via Hbo - Link - Delen

  10. Jesse Klaver (GroenLinks)

    Nee, dat lijkt mij zeer onwenselijk.

    24 mei 2011 omstreeks 19:08 via Hbo - Link - Delen

  11. Harm Jan Beertema (PVV)

    Ik begrijp dat de heer Klaver de heer Van Dijk van de SP enigszins tegemoet wil komen als het gaat om de schaalgrootte, maar net niet die laatste stap wil maken, omdat hij er kennelijk niet van overtuigd is dat er een bepaalde kritische massa zou bestaan. Maar dan zou hij toch op z'n minst kunnen aangeven dat hij voorstander is van een gedegen onderzoek daarnaar? Laten we met z'n allen vaststellen wat de ideale grootte is.

    24 mei 2011 omstreeks 19:08 via Hbo - Link - Delen

  12. Jesse Klaver (GroenLinks)

    Ik vind dat een heel interessante suggestie van de heer Beertema om dat te onderzoeken. Ik vraag mij wel af of je één grootte zou kunnen bepalen voor zo'n school.

    24 mei 2011 omstreeks 19:08 via Hbo - Link - Delen

  13. Sander de Rouwe (CDA)

    De heer Klaver stelt docenten centraal. Maar wat vindt hij van het initiatief van een aantal docenten dat in 't geweer komt tegen de grote woorden van onder meer de GroenLinks- en SP-fractie, omdat deze fracties consequent "hbo-fraude" en andere termen in de mond nemen? Hierdoor ontstaat in hun ogen een totaal verkeerd beeld van het onderwijs. Wat is de reactie van de heer Klaver op het initiatief van deze docenten, waarvoor blijkens hun website veel animo is?

    24 mei 2011 omstreeks 19:08 via Hbo - Link - Delen

  14. Jesse Klaver (GroenLinks)

    Ik vind ieder initiatief van docenten heel goed. Ik zie dat ze verantwoordelijkheid nemen voor hun vak. Ik vind het ook goed dat ze onderkennen dat er wel degelijk problemen zijn in het hbo. Tegelijkertijd zeggen zij dat het op veel plaatsen best wel goed gaat.

    24 mei 2011 omstreeks 19:09 via Hbo - Link - Delen

  15. Sander de Rouwe (CDA)

    Neemt de heer Klaver ook verantwoordelijkheid voor zijn eigen grote woorden? Dit is namelijk precies waartegen zij ageren. Hun stelling is dat onder andere de heer Klaver de afgelopen tijd enorm grote woorden heeft gebruikt en misschien wel heeft misbruikt, waardoor zij zich beschadigd voelen en het idee hebben dat onder andere GroenLinks het hbo en het vertrouwen daarin aantast. Nu we toch met zelfreflectie bezig zijn en de instellingen onder de loep nemen: is dit initiatief, dat de heer Klaver "goed" noemt, voor hem aanleiding tot zelfreflectie? Juist op zijn gebruik van negatief geladen terminologie is ontzettend veel kritiek van de docenten voor wie hij voortdurend zegt op te komen.

    24 mei 2011 omstreeks 19:09 via Hbo - Link - Delen

  16. Jesse Klaver (GroenLinks)

    Als de heer De Rouwe zegt dat ik misbruik maak van de situatie, ben ik benieuwd of hij dit zelf vindt of dat de docenten dit zeggen.

    24 mei 2011 omstreeks 19:10 via Hbo - Link - Delen

  17. Sander de Rouwe (CDA)

    Niet ik zei dit, maar de docenten.

    24 mei 2011 omstreeks 19:11 via Hbo - Link - Delen

  18. Jesse Klaver (GroenLinks)

    Volgens mij heeft niet mijn partij een zootje gemaakt van het hbo. Dit zijn uiteindelijk de bestuurders geweest. Ik heb inderdaad grote woorden gebruikt met mijn collega's, omdat de situatie in het hbo heel serieus en nijpend is. Ik sprak zojuist van de "hbo-fraude", de "misleidende opleidingsnamen" en de "spookvakken" in het verleden. Volgens mij klopt dit allemaal en heeft dit allemaal plaatsgevonden. Dit is heel erg. We moeten zorgen dat dit nooit meer gebeurt.

    24 mei 2011 omstreeks 19:11 via Hbo - Link - Delen

  19. Jasper van Dijk (SP)

    Voorzitter. We spreken over de rapporten van de inspectie over het hbo en de reactie van de regering. De conclusies geven aanleiding tot stevige maatregelen. Van de onderzochte studenten kreeg 40% een diploma dat het hbo onwaardig was. Dit is onacceptabel. Een aantal voorstellen van de staatssecretaris biedt goede aanknopingspunten: landelijke examens, docenten moeten een mastergraad halen en de regering moet kunnen ingrijpen bij wanbestuur. Dit zijn goede voorstellen. Dit is niet zo vreemd, want ik heb ze de afgelopen jaren zelf ook gedaan.

    Neem nu het ingrijpen bij bestuurlijk wanbeleid. Vorig jaar diende ik hiervoor een motie in. De staatssecretaris vond het toen echter nog te vroeg om deze stap te nemen, terwijl het van de zotte is dat de politiek niets kan doen als bestuurders hun zakken vullen met declaraties en tegelijk diploma's uitdelen via de achterdeur. Ik wacht dus vol spanning op dit wetsvoorstel. Ik wacht ook op het inspectierapport over de declaraties van bestuurders. Kan de staatssecretaris zeggen wanneer dit komt?

    Over het vernieuwde toezicht heb ik nog een vraag. Waarom houden we nog vast aan het accreditatiecircus waarbij de opleidingen zichzelf beoordelen, als we met landelijke toetsen gaan werken en ook de inspectie weer toezicht gaat houden? Het is een poppenkast. In de hele kwaliteitszorg komt het erop neer dat de slager zijn eigen vlees keurt. Het kost bakken met geld en het levert nauwelijks iets op. Ik stel voor dit hele circus af te schaffen en ervoor te zorgen dat de inspectie goed toezicht houdt. Met landelijke examens wordt het niveau gewaarborgd, net als in het voortgezet onderwijs. Graag krijg ik hierop een reactie.

    De regering biedt goede aanknopingspunten, maar het is nog geen trendbreuk. Daarvoor moet je de vermarkting en schaalvergroting in het onderwijs aanpakken. Veel docenten hebben het gehad met de grootschaligheid, hoge scholen met tienduizenden studenten en talloze managers die de dienst uitmaken. Onderwijsvernieuwingen bleken in de praktijk onderwijsvernielingen te zijn. Denk bijvoorbeeld aan het competentiegericht onderwijs waardoor studenten nauwelijks nog een docent zien. Als je het niveau omhoog wilt brengen, moet dit anders en moet het gaan om vakkennis van deskundige studenten. Daarvoor is een actieplan voor het hbo nodig. Ik biedt dat hierbij aan de voorzitter aan. Via haar komt het ongetwijfeld bij de staatssecretaris en de Kamerleden terecht. Het staat ook op sp.nl, maar hierbij geef ik de voorzitter een echt exemplaar.

    24 mei 2011 omstreeks 19:11 via Hbo - Link - Delen

  20. Voorzitter

    Ik zal ervoor zorgen dat de staatssecretaris en de leden de beschikking krijgen over dit rapport van de SP-fractie.

    Ik neem aan dat er geen bezwaar tegen bestaat dat dit stuk ter inzage wordt gelegd bij het Centraal Informatiepunt van de Kamer.

    (Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt van de Tweede Kamer der Staten-Generaal.)

    24 mei 2011 omstreeks 19:15 via Hbo - Link - Delen

Over dit debat

Bericht van de makers

“Ehm... waar zat dat knopje om een bonnetje uit te printen nou ook al weer?”

Wolq helpt om software en het web gebruiks-vriendelijker te maken, zodat uw klanten nooit meer hoeven te zoeken naar een bepaalde funtie. Ook bedenken wij innovatieve oplossingen, zoals Publitiek, voor complexe vraagstukken.

Benieuwd wat wij voor u kunnen betekenen?

Lees meer over onze diensten op Wolq.nl