Eerste informatieronde

Debat in de Tweede Kamer op 29 juni 2010

  1. Job Cohen (PvdA)

    Komt u maar, mevrouw Halsema!

    De verkiezingen van 9 juni jl. hebben opnieuw een grote verschuiving in de politieke verhoudingen laten zien. Die verschuivingen hebben het tot stand komen van een kabinet niet eenvoudig gemaakt. Desalniettemin is het in het licht van de economische crisis van belang dat op een zo kort mogelijke termijn een stabiel kabinet aantreedt dat noodzakelijke beslissingen kan nemen voor een sociale en sterke toekomst van ons land.

    Aan zowel de Koningin als de informateur hebben wij laten weten dat in onze ogen twee normale meerderheidskabinetten mogelijk zijn, zeker gezien de uitslag van de verkiezingen. Het betreft een kabinet met de VVD, de PVV en het CDA, een zogenaamd "rechts kabinet", en een kabinet met de VVD, de PvdA, D66 en GroenLinks, de zogenaamde "paars-plusvariant".

    Wij zijn geen voorstander van een rechts kabinet. Dat is duidelijk. Op basis van de uitslag van de verkiezingen lag het echter het meest voor de hand om eerst een verkenning te verrichten naar de kans van slagen van een coalitie waarin de grootste partij alsmede de grootste winnaar zijn betrokken.

    De informateur, die wij bedanken voor zijn inspanningen, concludeert in zijn verslag dat de vorming van een dergelijk rechts kabinet niet mogelijk is. Voor die conclusie worden geen inhoudelijke, maar vooral procedurele argumenten aangevoerd. Het is net uitvoerig aan de orde geweest: het CDA wilde niet praten voordat de VVD en de PVV een akkoord op hoofdlijnen hadden en de VVD en vooral de PVV wilden geen akkoord op hoofdlijnen maken zonder dat het CDA aan tafel zou zitten.

    Aan de informateur stel ik de vraag of en, zo ja, welke politiekinhoudelijke dan wel principiële barrières tegen een rechts kabinet zijn opgeworpen door een of meer van de betrokken partijen bij dit kabinet. Als niet over die barrières van gedachten is gewisseld, hoe beoordeelt hij dat en waarom heeft hij daar niet sterker op aangedrongen?

    Aan de fractievoorzitter van het CDA stel ik de vraag of het, los van de procedurele argumenten, wat hem betreft mogelijk is om een rechts kabinet te vormen. Heeft het CDA al dan niet principiële bezwaren tegen samenwerking met de PVV? Zo niet, waarom laat het CDA dan een formatie stuklopen op die procedurele argumenten? Zo ja, kan de fractievoorzitter van het CDA die bezwaren benoemen?

    Aan de fractievoorzitter van de VVD stel ik de vraag hoe hij de vorming van een rechts kabinet bekijkt, hoewel hij daarover net al het nodige heeft gezegd. Ik had ook een aantal vragen voor de fractievoorzitter van de PVV, maar die zijn net al besproken.

    Mijn fractie vindt het eindverslag op het punt van een rechts kabinet onbevredigend, omdat aan kiezers onvoldoende helder wordt gemaakt waarom een dergelijk kabinet er niet kan komen. Dat is niet goed voor onze democratie.

    Mijn fractie concludeert daarom, mede op basis van de verkenning van de heer Rosenthal, dat het wenselijk en mogelijk is om een parlementair meerderheidskabinet te vormen waarin de verkiezingsuitslag recht wordt gedaan. Aan die voorwaarden voldoen zowel een rechts kabinet als een paars-pluscoalitie. Nu wij moeten concluderen dat een rechts kabinet niet haalbaar is, moet de laatste variant serieus worden onderzocht. Wij zijn daartoe bereid. Ondanks de grote verschillen die deze partijen onderling kennen -- de heer Rutte wees daar net op en daar heeft hij gelijk in -- zijn wij ervan overtuigd dat een kabinet met deze partijen in staat moet zijn om een afgewogen programma te maken met enerzijds noodzakelijke bezuinigingen en anderzijds hervormingen en investeringen die perspectief bieden voor de toekomst van ons land.

    De informatie is met de aanstelling van de heer Tjeenk Willink als nieuwe informateur een tweede ronde ingegaan. De Partij van de Arbeid is bereid verantwoordelijkheid te dragen om noodzakelijke keuzes voor de toekomst van ons land te maken.

    29 juni 2010 omstreeks 16:55 via Eerste informatieronde - Link - Delen

  2. Emile Roemer (SP)

    Hoe serieus neemt de heer Cohen zijn eigen verkiezingsprogramma? Ik stel die vraag omdat ik de overeenkomsten en verschillen tussen het programma van zijn partij en dat van mij heel goed heb bekeken. Die overlappen elkaar op verreweg de meeste punten. De verschillen tussen onze partijen zijn marginaal, zeer klein, als je die vergelijkt met de verschillen tussen de PvdA en de VVD. Mijnheer Cohen, waarom hebt u de SP continu afgewezen als mogelijke partner voor een mogelijke nieuwe coalitie?

    29 juni 2010 omstreeks 17:01 via Eerste informatieronde - Link - Delen

  3. Job Cohen (PvdA)

    Een belangrijk argument daarvoor is dat dit op dit ogenblik, gelet op de verkiezingsuitslag, zeker niet de eerste combinatie is die je moet bekijken.

    29 juni 2010 omstreeks 17:01 via Eerste informatieronde - Link - Delen

  4. Emile Roemer (SP)

    U zei dat al voor de verkiezingen. Volgens mij was voor de verkiezingen de uitslag nog niet bekend.

    29 juni 2010 omstreeks 17:02 via Eerste informatieronde - Link - Delen

  5. Job Cohen (PvdA)

    Nee, maar voor de verkiezingen heb ik dat helemaal niet gezegd. Na de verkiezingen hebben wij de verkiezingen heel goed bekeken. Gegeven de verkiezingsuitslag hebben wij bekeken welke potentiële coalities in de rede lagen. Dat zijn in de eerste plaats een rechts kabinet en in de tweede plaats een paars-pluskabinet.

    En de heer Roemer heeft gelijk als hij zegt dat de verkiezingsuitslag daarbij een noodzakelijke schakel is. Zonder die schakel heeft hij immers gelijk als hij zegt dat de Partij van de Arbeid aan de ene kant en de VVD aan de andere kant een end uit elkaar liggen.

    29 juni 2010 omstreeks 17:02 via Eerste informatieronde - Link - Delen

  6. Emile Roemer (SP)

    Het is onbegrijpelijk dat je met de rug gaat staan naar politieke vrienden die zo dichtbij zijn. Als je daadwerkelijk van mening bent dat wat is opgeschreven in een verkiezingsprogramma zo veel mogelijk uitgevoerd moet worden met een nieuw kabinet, ga je toch allereerst op zoek naar je politieke vrienden? Die sluit je toch niet uit? Dan probeer je toch een blok te vormen en partners erbij te zoeken? Ik doe dus dezelfde suggestie als die de heer Cohen deed aan de VVD en de PVV: ga samen een blok vormen en kijk, in hun geval, of het CDA toehapt. Ik nodig de heer Cohen uit om samen naar de nieuwe informateur te gaan en te bekijken hoe gemakkelijk wij samen door één deur kunnen en of er meer partners te vinden zijn. Dan staat de heer Cohen sterker. Dan neemt hij geen 30, maar 45 zetels mee.

    29 juni 2010 omstreeks 17:03 via Eerste informatieronde - Link - Delen

  7. Job Cohen (PvdA)

    De heer Roemer moet ook kijken naar de verkiezingsuitslag en bezien wat een dergelijk kabinet zou inhouden. Dat zou een kabinet zijn dat bestaat uit een aantal partijen die vooral verloren hebben. Dat is niet vrolijk om te constateren, maar wel juist. Mede in dat licht bezien, hebben wij gekeken naar de verkiezingsuitslag en zijn de twee coalities die naar ons idee het meest in overeenstemming zijn met die verkiezingsuitslag de twee genoemde.

    29 juni 2010 omstreeks 17:04 via Eerste informatieronde - Link - Delen

  8. Emile Roemer (SP)

    De heer Cohen vergeet een ding. Er is allereerst naar de winnaars gekeken. Dat is terecht. Dat is gebeurd en dat is mislukt. Of zegt de heer Cohen dat een stem van een kiezer op een partij die het deze keer minder heeft gedaan dan de vorige keer minder waard is?

    29 juni 2010 omstreeks 17:05 via Eerste informatieronde - Link - Delen

  9. Job Cohen (PvdA)

    Daar gaat het niet om.

    29 juni 2010 omstreeks 17:05 via Eerste informatieronde - Link - Delen

  10. Emile Roemer (SP)

    Dat zegt u net.

    29 juni 2010 omstreeks 17:05 via Eerste informatieronde - Link - Delen

  11. Job Cohen (PvdA)

    Nee.

    29 juni 2010 omstreeks 17:05 via Eerste informatieronde - Link - Delen

  12. Emile Roemer (SP)

    U zegt net dat u niet als eerste met de verliezers om tafel wil. Dat vind ik ook heel terecht. Daarom is er eerst gekeken naar de winnaars. Die komen er niet uit. Daarmee zijn alle andere opties open. Dan vind ik het onbegrijpelijk dat de PvdA niet als eerste kijkt naar een partij die dichtbij staat, maar direct kiest voor de VVD. Dat maakt het verkiezingsprogramma van de PvdA wel een stukje ongeloofwaardiger.

    29 juni 2010 omstreeks 17:05 via Eerste informatieronde - Link - Delen

  13. Job Cohen (PvdA)

    Dat ben ik niet met u eens. Het is maar zeer de vraag wat er gebeurt als dergelijke onderhandelingen tot stand komen. Ik heb al gezegd dat het onze inzet is om ervoor te zorgen dat er een kabinet komt dat noodzakelijke bezuinigingen voor zijn rekening zal nemen, met daarnaast ook een aantal hervormingen en investeringen. Dat zou onze inzet zijn. Natuurlijk gaat het om de onderhandelingen daarover en over de uitkomst. Die uitkomst moet je voor de rekening nemen, mede in het licht van je verkiezingsprogramma.

    29 juni 2010 omstreeks 17:06 via Eerste informatieronde - Link - Delen

  14. Voorzitter

    Ik wil u namens de collega's toch feliciteren met uw eerste optreden.

    (geroffel op de bankjes)

    29 juni 2010 omstreeks 17:07 via Eerste informatieronde - Link - Delen

  15. Maxime Verhagen (CDA)

    Voorzitter. Ik wens de heer Cohen van harte geluk met zijn maidenspeech. Normaal gesproken zou ook de voorzitter hem in ons midden verwelkomen. Dat heeft al plaatsgevonden.

    De verkiezingen hebben voor het CDA een halvering van het aantal zetels met zich gebracht. Daarmee was het ook overduidelijk dat wij niet het voortouw hadden bij de vorming van een nieuwe regering. Tegelijkertijd heb ik namens de CDA-fractie gesteld dat gelet op de financieel-economische situatie, de ernst van de problematiek die aangepakt moet worden en de complexiteit van de verkiezingsuitslag, wij onze verantwoordelijkheid niet uit de weg zouden gaan. Daarbij heb ik aangegeven dat de CDA-fractie een voorkeur heeft voor stabiliteit en hervormingsgezindheid. Die zijn naar onze mening noodzakelijk om ook voor de toekomst de overheidsfinanciën, de arbeidsmarkt, de werkgelegenheid en de welvaart veilig te stellen.

    De toenmalige informateur had als opdracht om als eerste de mogelijkheid van een kabinet te onderzoeken waarvan de grootste partij, de VVD, en de grootste winnaar, de PVV, deel uitmaken. Die opdracht was om een mogelijke coalitie te onderzoeken tussen de VVD en de PVV en niet allereerst om een regering te vormen waarvan het CDA deel uitmaakt.

    Tegelijkertijd is duidelijk dat geen enkele democratische partij die de beginselen van ons staatsbestel aanvaardt, bij voorbaat mag worden uitgesloten van het dragen van regeringsverantwoordelijkheid. Dat heeft het CDA ook steeds gesteld.

    De informateur was gevraagd om te onderzoeken of een coalitie tussen de VVD en de PVV mogelijk was. Daarom wilde ik weten of zij hun wederzijdse grote verschillen konden overbruggen. Ik bedank de toenmalige informateur ervoor dat mijn opstelling in zijn eindverslag correct is weergegeven. Ik ben verschillende keren bij de informateur uitgenodigd. Ik kan u allen verzekeren dat ik dus wel verschillende keren aan tafel heb gezeten. Ik heb daarbij iedere keer hetzelfde verhaal gehouden. Ik heb de optie VVD-PVV-CDA nooit uitgesloten, in het openbaar noch binnenskamers. Wel heb ik van begin af aan voorwaarden gesteld waaronder dat eventueel mogelijk zou zijn. Ik ben duidelijk geweest over mijn voorwaarden.

    Er zijn grote verschillen, ook principieel. De heer Cohen vroeg daar reeds naar. Niet alleen op sociaaleconomisch gebied, maar met name ten aanzien van de visie op de omgang met elkaar in de samenleving. Er zijn bijvoorbeeld principiële verschillen wat betreft de beginselen van de democratische rechtsstaat, etnische registratie, kopvoddentaks en strijd tegen de islam als kernpunt van het buitenlands beleid van Nederland. Ik heb direct gesteld dat de VVD en de PVV het allereerst inhoudelijk met elkaar eens zouden moeten zijn over deze principiële zaken voordat ik beoordeel of ik geloofwaardig gesprekken kan voeren met deze partijen. De oplossingen die zij daarvoor vonden of zochten, moesten ook voor mij werkbaar en geloofwaardig zijn. De informateur heeft geconstateerd dat de PVV en de VVD die duidelijkheid niet wilden geven. Hij heeft geconstateerd dat die optie derhalve niet mogelijk was. Dat is zijn conclusie.

    Ik blijf erbij dat ik geen optie uitsluit. Uit de interruptie van de heer Cohen op de heer Wilders kwam zeer duidelijk het volgende naar voren: als de heer Wilders deze optie werkelijk had willen verkennen, wist hij precies wat daarvoor nodig was. Hij zou samen met de VVD een antwoord op een aantal hoofdlijnen moeten vinden en presenteren. Daarna zou ik kunnen zien of het reëel was dat het CDA op basis daarvan gesprekken zou gaan beginnen om te bezien of wij zouden deelnemen aan zo'n regering, oppositie zouden voeren tegen zo'n regering of zo'n regering zouden gedogen. Dat is wat ik duidelijk heb gemaakt en waarvan de heren Wilders en Rutte en de informateur van begin af aan op de hoogte waren.

    29 juni 2010 omstreeks 17:07 via Eerste informatieronde - Link - Delen

  16. Job Cohen (PvdA)

    Begrijp ik het goed dat u zegt dat er tussen uw partij en de PVV principiële verschillen zijn die raken aan de rechtsstaat, terwijl u tegelijkertijd zegt dat dit voor u geen belemmering is om op een gegeven ogenblik een coalitie te vormen met de PVV, mits die rechtsstatelijke problemen onder de tafel blijven?

    29 juni 2010 omstreeks 17:13 via Eerste informatieronde - Link - Delen

  17. Maxime Verhagen (CDA)

    Nee, zij moeten niet onder de tafel blijven. Juist omdat er grote principiële verschillen bestaan met betrekking tot de democratische rechtsstaat, heb ik gezegd dat ik eerst wil zien of die grote principiële verschillen in een kabinet tussen VVD en PVV opgelost kunnen worden voordat ik beoordeel of ik daaraan wil deelnemen. Dat is om de doodeenvoudige reden dat ik niet bereid was en ben om zulke principes in normale onderhandelingen uit te ruilen. Normaal doe je bij onderhandelingen concessies ten opzichte van je eigen verkiezingsprogramma om de andere partij ook haar deel te geven, maar ik ben niet bereid om bijvoorbeeld te gaan praten over de leeftijdsgrens voor de AOW in ruil voor het opgeven van beginselen van de democratische rechtsstaat. Er moet eerst helderheid zijn over zaken als kopvoddentaks, het verbieden van de Koran en de strijd tegen de Islam, die volgens de heer Wilders het kernpunt moet worden van ons buitenlands beleid. Ik ga niet over zulke zaken marchanderen.

    29 juni 2010 omstreeks 17:13 via Eerste informatieronde - Link - Delen

  18. Job Cohen (PvdA)

    U had dat aan tafel toch ook heel goed duidelijk kunnen maken?

    29 juni 2010 omstreeks 17:15 via Eerste informatieronde - Link - Delen

  19. Maxime Verhagen (CDA)

    Ik heb dat de informateur zeer duidelijk gemaakt.

    29 juni 2010 omstreeks 17:15 via Eerste informatieronde - Link - Delen

  20. Job Cohen (PvdA)

    U zegt dat u op zichzelf geen problemen hebt met het vormen van een coalitie waaraan ook de PVV deelneemt, maar u wilt daaraan een aantal voorwaarden stellen.

    Ik begrijp, eerlijk gezegd, niet waarom u dan niet aan tafel gaat zitten en zegt: luister, wij gaan nu praten en wees ervan overtuigd dat ik op de punten a., b., c. en d. van tevoren klip en klaar duidelijk wil hebben of u daaraan al dan niet vasthoudt. Waarom gaat u daar dus niet aan tafel zitten om dat samen met die andere partijen te gaan bekijken?

    29 juni 2010 omstreeks 17:15 via Eerste informatieronde - Link - Delen

Over dit debat

Bericht van de makers

“Zou er een manier zijn om onze webwinkel nog vernieuwender te maken?”

Wolq helpt om software en het web gebruiks-vriendelijker te maken. Bijvoorbeeld om uw klanten een nog betere winkelervaring te bieden. Ook bedenken wij innovatieve oplossingen, zoals Publitiek, voor complexe vraagstukken.

Benieuwd wat wij voor u kunnen betekenen?

Lees meer over onze diensten op Wolq.nl