Broeikasgasemissierechten

Debat in de Tweede Kamer op 20 december 2011

  1. Joop Atsma (CDA)

    Voorzitter. Dank voor de mogelijkheid om vandaag ook mondeling te reageren op hetgeen in eerste termijn is ingebracht over het ETS-dossier. "ETS" staat voor Emissions Trading Scheme. Wij hadden het natuurlijk ook "emissiehandelssysteem" kunnen noemen, maar de afkorting "ehs" wordt over het algemeen in dit huis in een ander kader gebruikt. Daarom hebben wij gekozen voor de internationale afkorting "ETS".Voor Nederland is ETS in algemene zin de hoeksteen van het klimaatbeleid. Ik heb dit eerder gezegd in een ander debat, maar ik herhaal dat graag. Emissiehandel betekent wat mij betreft ook vrijheid en verantwoordelijkheid. Die twee woorden staan in mijn ogen centraal als wij spreken over ETS. Vrijheid in het kader van het positioneren van het bedrijfsleven om een eigen keuze te maken voor reductie of het kopen van rechten en tegelijkertijd verantwoordelijkheid nemen. Als ik zie wat de bedrijven in de afgelopen tijd hebben gedaan en wat zij nog willen doen aan de eigen CO2-uitstoot, dan is de term "verantwoordelijkheid geven en nemen" zeker aan de orde.Wij hebben sinds 2005 al twee ETS-fasen gehad. Wij spreken nu over de introductie van de derde fase in 2013. Daarvoor is dit wetsvoorstel bedoeld. De Kamer heeft al een gedetailleerd schriftelijk antwoord ontvangen op veel specifieke vragen. Ik zal mij daarom in deze termijn beperken tot enkele hoofdlijnen. Ik benadruk dat ETS bijna de helft levert van de CO2-reductie voor het Europese doel van 20% reductie in 2020. Dat mogen wij niet uit het oog verliezen, omdat daarmee ook het belang van ETS wordt gekenschetst.ETS heeft een milieuvoordeel, maar het biedt ook economische voordelen. De afgesproken reducties worden immers behaald, evenals een enorme kostenefficiency. Het is volstrekt helder dat deze herziening alleen maar een positieve bijdrage kan leveren aan de ambities die wij hebben geformuleerd.Waarom deze herziening? Die is gericht op verbetering van het systeem in algemene zin. De Kamer heeft daarop meermalen aangedrongen. De verbeteringen die zichtbaar worden door deze herziening, zijn naar mijn mening adequaat. Daarnaast heeft de Kamer bij herhaling gepleit voor harmonisatie, vooral binnen Europa. Ik verwijs naar de implementatie van het herziene EU ETS van 2009. Ik heb het dan niet over ETS-luchtvaart, omdat wij daarover in 2008 inhoudelijk hebben kunnen wisselen. Overigens hebben wij dat recent ook nog in de Kamer gedaan, maar dan in een ander verband.De belangrijkste aanpassingen omvatten vier elementen. Het ETS-plafond, het veilen en toewijzen, de reikwijdte van ETS en het gebruik van CDM en de joint implementation. Wij hebben gezegd dat er één Europees plafond moet zijn. Dat is absoluut van belang, omdat de riem terecht strakker wordt aangehaald. Dit kan alleen als je dat gezamenlijk doet en je daarover afspraken maakt met 27 lidstaten.Het plafond dat wij hebben afgesproken daalt jaarlijks met 1,74%. Niet iedereen vindt dit voldoende, maar als ik kijk naar de Europese afspraken en de ambities die zijn afgesproken, ben ik van mening dat die jaarlijkse afname toereikend is om ons doel voor 2020 te behalen.Het tweede punt betreft het veilen. Dit wordt het uitgangspunt voor de verdeling van de emissierechten. Door te veilen krijgen wij een efficiënter systeem. Administratief en juridisch is het naar mijn overtuiging eenvoudiger. Bovendien levert het een veilingopbrengst op, over de besteding waarvan overigens niet iedereen gelijkluidende gedachten heeft, gelet op de amendementen die op dit punt door de Kamer zijn ingediend.Het is goed om te benadrukken dat de emissierechten voor de sector elektriciteit vanaf 2013 geheel geveild zullen worden. Overige bedrijven krijgen in het begin 80% gratis rechten toegewezen. Die gratis rechten zullen langzaam maar zeker worden gereduceerd. De kosteloze toewijzing wordt ook geharmoniseerd. Ik zei dat al in het begin toen ik sprak over harmonisatie. Door toepassing van benchmarks krijgen de meest CO2-efficiënte bedrijven voldoende gratis rechten tot hun beschikking, om hun uitstoot te beperken tot datgene wat nodig is. De reikwijdte van ETS wordt uitgebreid met nieuwe sectoren, waaronder aluminium en een deel van de chemiesector, en nieuwe gassen -- lachgas zou ik in dit verband willen noemen -- voor sommige sectoren.Dan kom ik nu op het gebruik van rechten uit de joint implementation, de JI, en het CDM, het Clean Development Mechanism. Die projecten worden allemaal beperkt. Ook de Kamer heeft daar in het verleden over gesproken en erop aangedrongen.Dan kom ik te spreken over de gevolgen voor het bedrijfsleven. In Nederland valt een relatief gering aantal bedrijven onder ETS. Wij hebben het dan over zo'n 500 bedrijven. Het is wel goed om hier nog eens te benadrukken dat die 500 bedrijven samen wel verantwoordelijk zijn voor 50% van de Nederlandse CO2-emissie. Dat is bepaald geen gering aandeel in de totale emissie. Met 500 bedrijven denk ik dat wij een belangrijke stap vooruit kunnen zetten. Wat de gevolgen van de implementatie van deze herziene ETS-richtlijn betreft wijs ik vooral op het gelijke speelveld, het "level playing field" om nog maar eens een Engelse term erin te slingeren. Door verdere harmonisatie is dat nu echt een stap dichterbij gekomen. Dat is iets waar wij vanuit Nederland meerdere malen op hebben aangedrongen. Wij zijn op weg naar een klimaatneutrale samenleving. Laten wij dat doel niet uit het oog verliezen. Ik heb al eerder aangeven dat de ambitie van het kabinet voor 2050 volstrekt helder is. Voor 2020 spreken wij over 20% reductie. Voor 2030 hebben wij een voorwaardelijke ambitie van 40% reductie. Voor 2050 gaan wij naar een reductie van 80 tot 95%.Tot zover mijn algemene inleiding.

    20 december 2011 omstreeks 23:27 via Broeikasgasemissierechten - Link - Delen

  2. Paulus Jansen (SP)

    Ik heb een vraag over het Clean Development Mechanism. Wij hebben inderdaad gevraagd of het omlaag kan. In zijn schriftelijke antwoord zei de staatssecretaris dat wij op grond van de richtlijn niet onder de 11% mogen dalen. Mijn vraag is: zitten wij daar precies op, of zitten wij daar nog boven? Met andere woorden, hebben wij enige ruimte om naar beneden te gaan, of zitten wij precies op die 11%?

    20 december 2011 omstreeks 23:37 via Broeikasgasemissierechten - Link - Delen

  3. Joop Atsma (CDA)

    Ik zal dat nazien. Ik schat dat wij rond dat percentage zitten. Als het anders is, hoort u dat van mij in de tweede termijn. Volgens mijn informatie zitten wij echter rond dat percentage. Veel ruimte hebben wij dus niet. Met betrekking tot de discussie over de perverse prikkels, waarop u eerder doelde, hebben wij de Kamer geschreven dat wij op dat terrein juist geen activiteiten meer hebben.

    20 december 2011 omstreeks 23:38 via Broeikasgasemissierechten - Link - Delen

  4. René Leegte (VVD)

    Ik dank de staatssecretaris voor zijn beantwoording. Hij geeft aan dat ETS wordt uitgebreid met onder andere de sector aluminium. Nu is er voor de aluminiumsector een soort compensatiemaatregel voor de bedrijven die nog over zijn. Kort geleden is er één failliet gegaan in Zeeland. Alleen geldt die compensatie niet voor de stroom die dat bedrijf krijgt van energiebedrijven die wel onder het ETS vallen. Hoe gaat de staatssecretaris om met de compensatie van de aluminiumsector op het deel van de extra kosten die men daar voor de kiezen krijgt?

    20 december 2011 omstreeks 23:38 via Broeikasgasemissierechten - Link - Delen

  5. Joop Atsma (CDA)

    Dit is niet de enige sector die deze vraag gaat stellen. Er zijn natuurlijk meer sectoren die met betrekking tot de stroom met een dubbele werking worden geconfronteerd. Als het goed is, wordt dat in de verdere afweging meegenomen, ook met betrekking tot de uitwerking voor de aluminiumsector. Het is volstrekt terecht dat daarnaar gekeken wordt. Ook dat is een punt van onderhandeling, niet alleen met een specifieke sector, maar zeker ook met VNO-NCW. We hebben daar de afgelopen maanden op tal van terreinen mee gesproken. Als je spreekt van een gelijk speelveld en als je spreekt over de impact die een maatregel heeft, dan moet je daarin wat ons betreft wel alle elementen meenemen. Dit is daar een van of het zou er een van kunnen zijn. Ik zeg toe dat ik in de loop van 2012 op dit specifieke element wil terugkomen, omdat dit juist met het oog op het komende jaar een verdere uitwerking verdient.

    20 december 2011 omstreeks 23:39 via Broeikasgasemissierechten - Link - Delen

  6. René Leegte (VVD)

    Dank daarvoor. Dan vind ik 2012 nog wat lang. Misschien kan dat beperkt worden tot het eerste kwartaal van 2012?

    20 december 2011 omstreeks 23:41 via Broeikasgasemissierechten - Link - Delen

  7. Joop Atsma (CDA)

    Ja.

    20 december 2011 omstreeks 23:41 via Broeikasgasemissierechten - Link - Delen

  8. René Leegte (VVD)

    Die bedrijven gaan immers aan de slag en zien die kosten op zich afkomen.

    20 december 2011 omstreeks 23:41 via Broeikasgasemissierechten - Link - Delen

  9. Joop Atsma (CDA)

    Het kan niet anders dan 2012 zijn, omdat de laatste tien dagen van 2011 die ruimte niet meer bieden. Als u bedoelt te zeggen: begin 2012, dan is dat uiteraard volstrekt helder. Veel tijd en ruimte is er niet, maar het is wel logisch dat volstrekt helder moet zijn wat de consequenties zijn. De zorg over de sector als zodanig, die u eigenlijk in uw eerste zin uitsprak, deel ik.

    20 december 2011 omstreeks 23:41 via Broeikasgasemissierechten - Link - Delen

  10. René Leegte (VVD)

    Dank voor die toezegging.

    20 december 2011 omstreeks 23:42 via Broeikasgasemissierechten - Link - Delen

  11. Diederik Samsom (PvdA)

    Voorzitter. Het antwoord van de staatssecretaris geeft mij aanleiding tot een vraag. Hij kondigt nu aan dat hij met VNO-NCW en andere bedrijven in gesprek is over compenserende maatregelen. Met welk geld doet hij dat? Dat is mijn vraag aan de staatssecretaris. Het regeerakkoord is daarover immers heel helder. De opbrengsten van de veiling zullen worden toegevoegd aan de algemene middelen om de tekorten te dekken die daar ontstaan.

    20 december 2011 omstreeks 23:42 via Broeikasgasemissierechten - Link - Delen

  12. Joop Atsma (CDA)

    Ik heb niet gesproken over geld. Ik heb wel gezegd dat je samen moet kijken hoe je eruit kunt komen. We hebben in de afgelopen maanden meerdere keren over de emissierechten en het ETS op tal van terreinen met VNO-NCW gesproken, maar ook met deelsectoren -- denk aan de glastuinbouw en de grote inrichtingen -- om te bezien wat gegeven de situatie het meest adequate is. Ik deel de opvatting dat de bestemming van de opbrengst glashelder is. Dat zeg ik ook tegen mevrouw Van Veldhoven, die daarop een amendement heeft ingediend. De heer Jansen heeft dat overigens naar mijn weten ook gedaan. We spreken dus niet over geld. We kijken hoe je, als er een probleem is -- dat is vooropgesteld -- daar dan uit kunt komen. Het is niet zo dat er meteen een geldbuidel wordt getoond. Sterker nog, de geldbuidel zou je nu niet eens kunnen tonen, omdat je op dit moment nog niet eens weet -- een aantal van de leden heeft daar ook de nodige opmerkingen over gemaakt -- wat voor bedragen er voor die rechten zullen worden betaald.

    20 december 2011 omstreeks 23:43 via Broeikasgasemissierechten - Link - Delen

  13. Diederik Samsom (PvdA)

    De problemen die deze bedrijven ondervinden, zijn financieel. Als de staatssecretaris zegt: we gaan dat financiële probleem zeker niet met geld oplossen, dan maakt dat ernstig nieuwsgierig naar de oplossing die dan wel gekozen zou kunnen worden. Ik vraag me af of de staatssecretaris een tipje van die sluier kan oplichten.

    20 december 2011 omstreeks 23:44 via Broeikasgasemissierechten - Link - Delen

  14. Joop Atsma (CDA)

    Ik heb tegen de heer Leegte gezegd: als er problemen zijn, dan komen we daar begin volgend jaar op terug om te bezien wat we kunnen doen en wat we kunnen betekenen. Ik heb al in uw eerste interruptie tegen u gezegd, mijnheer Samsom, dat je, juist als het gaat om vragen vanuit het bedrijfsleven -- ik noem het kijken naar een splitsing tussen instelling en inrichting, om maar een klein voorbeeld te noemen -- probeert om er samen uit te komen, om te zien wat je kunt betekenen voor elkaar, zonder dat het direct financiële pijn doet of dat het uiteindelijke doel, namelijk het klimaatdoel, geweld wordt aangedaan. Ik spreek dus op dit moment niet over geld. Dat hebt u mij niet horen zeggen. Als er echter een oplossingsrichting is, zoals bijvoorbeeld ook voor de glastuinbouw, dan vind ik dat je daar wel alle ruimte voor moet creëren.

    20 december 2011 omstreeks 23:45 via Broeikasgasemissierechten - Link - Delen

  15. Marieke van der Werf (CDA)

    Ook nog even op dit punt. We hebben het nu onder andere over bedrijven die gecompenseerd zouden willen worden voor kosten die worden doorberekend door elektriciteitsbedrijven die CO2-rechten moeten betalen. We kunnen praten over geld, zoals de heer Samsom doet. Als het in andere landen wordt gecompenseerd en in Nederland niet, kan ik mij voorstellen dat wij in Brussel aankaarten dat daar een verstoring is van het level playing field en dat wij dus kijken of het in andere landen op een andere manier kan worden geregeld. Behoort dat ook tot de opties?

    20 december 2011 omstreeks 23:47 via Broeikasgasemissierechten - Link - Delen

  16. Joop Atsma (CDA)

    Ik heb al gezegd dat er geen geld is gereserveerd voor een compensatieregeling. Dat hoeft natuurlijk ook niet. Als je merkt dat er in andere EU-lidstaten anders wordt omgegaan met vergelijkbare problemen, is er alle reden om daar in Europees verband naar te kijken. Wij mogen van de Nederlandse Emissieautoriteit vragen om op dat punt de vinger aan de pols te houden, als anderen dat niet voor ons doen. Er is geen geld gereserveerd voor een compensatieregeling, zoals ik vanaf het begin heb gezegd. Die verwachting leeft volgens mij ook bij niemand.

    20 december 2011 omstreeks 23:47 via Broeikasgasemissierechten - Link - Delen

  17. Marieke van der Werf (CDA)

    Die leeft inderdaad ook bij de CDA-fractie niet. Wij vinden echter wel dat andere landen daarop moeten worden gewezen. Die toezegging heb ik zojuist gekregen.

    20 december 2011 omstreeks 23:48 via Broeikasgasemissierechten - Link - Delen

  18. Joop Atsma (CDA)

    Ik denk dat wij elkaar daaraan moeten houden. Ik ben er overigens van overtuigd dat dit voor de meeste andere landen geldt. Ook daar zijn de middelen dusdanig beperkt dat daar geen mogelijkheden voor zullen zijn.Ik heb in mijn schriftelijke reactie heel uitgebreid gereageerd op de meeste vragen die zijn gesteld. Ik wil nu ingaan op de ingediende amendementen.De amendementen van mevrouw Van Veldhoven -- daarbij verwijs ik kortheidshalve naar de schriftelijke beantwoording -- raken vooral de opbrengst. Ik heb afstand genomen van het oormerken van een deel van de opbrengst omdat daar, zoals de heer Samsom terecht zei, in het regeerakkoord klip-en-klaar op in wordt gegaan. Ook wat betreft het amendement van de heer Jansen verwijs ik naar die argumentatie. Ook hij kijkt naar de mogelijke opbrengst van de veilingen. Hij stelt dat je zelfs nog een hoger percentage moeten oormerken dan mevrouw Van Veldhoven wil. Daar voelt het kabinet niets voor. Die beide amendementen ontraden wij.Het kabinet vindt het onverstandig om het amendement van mevrouw Van Veldhoven over domestic offsets over te nemen, omdat het weinig ruimte laat. Het draagt eigenlijk een gebiedende wijs in zich via de wetgeving. Dat lijkt ons onverstandig. De heer Leegte en mevrouw Van der Werf hebben een amendement ingediend waarin wordt gevraagd om naar de domestic offsets te kijken en te bezien of die, als dat eventueel nodig is, zouden kunnen worden ingezet. Dat is op zich een goede optie. Dat amendement beschouwen wij als ondersteuning van beleid.Dit is wat ik wilde zeggen over de ingediende amendementen. Ik heb daar uitvoerig op gereageerd in mijn schriftelijke beantwoording.

    20 december 2011 omstreeks 23:49 via Broeikasgasemissierechten - Link - Delen

  19. Stientje van Veldhoven-van der Meer (D66)

    Ik zal in mijn eigen termijn nog terugkomen op de amendementen. De staatssecretaris zei in reactie op mijn eerste amendement wat in het regeerakkoord staat op dat punt. Ik neem echter aan dat wij deze wet aannemen voor een langere periode dan alleen deze kabinetsperiode. Het gaat dus om de implementatie van een verplichting van een Europese richtlijn. Of dit kabinet naar nu blij mee is, is de vraag en niet of het in dit regeerakkoord vastligt.De staatssecretaris heeft mijn tweede amendement afgewezen omdat dit een automatisme zou bevatten waar je niet meer onderuit kunt komen. Ik wil hem wijzen op de mogelijkheid om het plafond waarvan wordt gesproken, op nul te zetten. Daarmee bevat het dus elke mogelijkheid om er geen invulling aan te geven op het moment dat het, gezien de marktomstandigheden, misschien niet wenselijk is om er gebruik van te maken. Er zit dus geen automatisme in het amendement. De keuze is alleen of wij ja zeggen, of wij het gaan doen tenzij wij vinden dat het niet aan de orde is, of dat wij ervoor kiezen om de mogelijkheid te creëren en nog niet te zeggen of wij daar ooit gebruik van gaan maken. Dat is het verschil.

    20 december 2011 omstreeks 23:52 via Broeikasgasemissierechten - Link - Delen

  20. Joop Atsma (CDA)

    Dan zou ik u willen vragen om nog een keer heel goed na te denken over de vraag of uw amendement inzake domestic offsets wel verstandig is en of het niet beter zou zijn om u aan te sluiten bij de formulering zoals die is gekozen door mevrouw Van der Werf en de heer Leegte. Die doet meer recht aan hetgeen u nu zegt dan de feitelijke tekst zoals u die zelf op papier heeft gezet.

    20 december 2011 omstreeks 23:54 via Broeikasgasemissierechten - Link - Delen

Over dit debat

Bericht van de makers

“Zou er een manier zijn om onze webwinkel nog vernieuwender te maken?”

Wolq helpt om software en het web gebruiks-vriendelijker te maken. Bijvoorbeeld om uw klanten een nog betere winkelervaring te bieden. Ook bedenken wij innovatieve oplossingen, zoals Publitiek, voor complexe vraagstukken.

Benieuwd wat wij voor u kunnen betekenen?

Lees meer over onze diensten op Wolq.nl