Voorjaarsnota 2010

Debat in de Tweede Kamer op 1 juli 2010

  1. Voorzitter

    Aan de orde is opnieuw een maidenspeech, in dit geval van de heer Plasterk van de Partij van de Arbeid. Dat zal een gewone maidenspeech zijn. Dat betekent dat u na de maidenspeech de kans krijgt om de heer Plasterk te feliciteren, mocht u dat willen, waarvan ik uitga.

    De beraadslaging wordt geopend.

    1 juli 2010 omstreeks 14:52 via Voorjaarsnota 2010 - Link - Delen

  2. Frans Weekers (VVD)

    Voorzitter. In 2010 wordt inmiddels een begrotingstekort van bijna 39 mld. verwacht, en de staatsschuld zal tegen het eind van dit jaar 390 mld. bedragen. Ieder uur loopt de schuld met ruim 4,4 mln. op, en Nederland is sinds de ramingen in de Miljoenennota 2010 verder opgeschoven richting de gevarenzone, waarin enkele Zuid-Europese landen zich al bevinden. Vorig jaar rond deze tijd heeft oud-minister Bos ons herhaaldelijk gewezen op de concensus die er was onder de regeringsleiders dat er niet bezuinigd moest worden. Er moest volgens hem juist worden geïnvesteerd. Hij verweet de VVD de economie schade toe te brengen door als enige te willen bezuinigen. In een artikel in de NRC van 26 februari 2009, dus ruim een jaar geleden, heeft de VVD al gewaarschuwd voor de gevolgen van de uitgavenexplosie die op Europese schaal werd ingezet. Wij hebben daar toen al onze zorgen geuit voor een mogelijke landencrisis -- die crisis is inmiddels gaande -- de gevolgen van de oplopende tekorten en de schulden voor de positie van de euro. Dat was voormalig minister Bos die ziende blind en horende doof speelde, en deze waarschuwingen weg hoonde. We staan nu voor de keuze om verder af te zakken naar het niveau van Zuid-Europese landen, of om nu in te grijpen en het tij te keren.

    Gelukkig zien we een ommekeer in het internationale denken, die tijdens de laatste G20 van afgelopen weekeinde in Toronto definitief is bevestigd. Er zal moeten worden bezuinigd. Zie ik het goed dat het denken van het demissionaire kabinet ook is omgeslagen? Misschien is het denken wel omgeslagen vanaf het moment dat de Partij van de Arbeid het kabinet heeft verlaten. Als ik zie dat extra uitgaven van het kabinet worden teruggedraaid, zoals in de zorg, lijkt mijn indruk te worden bevestigd. Maar ook als ik naar verkiezingsprogramma's van de politieke partijen kijk, zie ik toch ook dat voormalig coalitiepartner de Partij van de Arbeid extra uitgaven van het vorige kabinet in haar verkiezingsprogramma schrapt, zoals de extra reïntegratiemiddelen en de maatschappelijke stage. Het is belangrijk om te constateren dat die omslag wat breder wordt gezien.

    1 juli 2010 omstreeks 14:53 via Voorjaarsnota 2010 - Link - Delen

  3. Ik heb een vraag over de solidariteit van de rijkere Europese landen met de armere Europese landen. Houdt die solidariteit voor de VVD een keer op? We kennen de heer Weekers als eurofiel bij uitstek. Wat vindt hij ervan dat de Europese Unie steeds meer een superstaat wordt die zich gaat bemoeien met allerlei zaken die op soeverein terrein liggen, zoals de pensioenleeftijd en het voorleggen van de begroting voordat het parlement die heeft gezien? Gaat hij daarin mee, of heeft ook de VVD zijn grenzen?

    1 juli 2010 omstreeks 14:57 via Voorjaarsnota 2010 - Link - Delen

  4. Frans Weekers (VVD)

    Ik vrees dat ik een paar debatten moet overdoen die de heer Van Dijck kennelijk niet heeft gevolgd. Anders had hij geweten dat wij er op bepaalde onderdelen toch wat anders instaan dan hij zojuist suggereerde. Mijn fractie betracht geen enkele solidariteit met die landen in Europa die er een potje van hebben gemaakt.

    Ik hoef maar het debat over het steunpakket aan Griekenland in herinnering te roepen, waarbij ik heb gezegd dat wij die steun niet verlenen uit solidariteit met de Grieken, maar om de Nederlandse financiële sector, de Nederlandse gepensioneerden en de Nederlandse belastingbetaler uiteindelijk te beschermen tegen nog veel meer onheil. Dat was de achterliggende reden. Ik kan de kwalificatie van de heer Van Dijck van mij als eurofiel dan ook niet plaatsen. Ik voel mij geen eurofiel; ik ben eurokritisch. Op de terreinen waarop Europa ons een aantal voordelen kan bieden, ben ik zeer pro Europa. Dan gaat het om vrede, welvaart en stabiliteit op het Europese continent. Daarbij varen wij zeer wel met Europa. Bovendien is de interne markt van ongelooflijk belang voor de welvaartontwikkeling, zeker voor die van Nederland met zijn zeer open economie. In dat opzicht hebben wij wel degelijk heel veel aan Europa. Wat de financiële markten betreft, moet ik constateren dat Europa nog niet ver genoeg gaat op het gebied van bijvoorbeeld toezicht. Dat moet nog veel strenger. Er zijn een aantal thema's waarmee Europa niets te maken heeft; die kunnen wij goed zelf regelen.

    Dan kom ik bij de vraag van de heer Van Dijck of Europa zich mag bemoeien met onze pensioenleeftijd. Daar gaan wij uiteindelijk zelf over en daar bemoeit Europa zich helemaal niet mee. Europa mag wat mij betreft best aanbevelingen doen, net zoals de OESO dat doet, over wat verstandig economisch beleid zou zijn, maar wij maken uiteindelijk in dit huis uit wat goed is voor Nederland. Ik vind wel dat Europa zou moeten kunnen ingrijpen bij die landen die de afspraken over het Stabiliteits- en Groeipact schaden. Die brengen namelijk niet alleen zichzelf schade toe, maar ook andere landen en dan moet krachtig kunnen worden ingegrepen door een onafhankelijk orgaan.

    1 juli 2010 omstreeks 14:57 via Voorjaarsnota 2010 - Link - Delen

  5. Voorzitter

    Ik heb een opmerking voor de heer Weekers. Het gaat vandaag over de Voorjaarsnota. Ik verzoek hem kort te antwoorden en de tijd niet zo op te rekken, want anders komen wij niet goed uit met het schema.

    1 juli 2010 omstreeks 15:01 via Voorjaarsnota 2010 - Link - Delen

  6. Tony van Dijck (PVV)

    Het gaat mij erom dat ook Nederland het Stabiliteits- en Groeipact nu schendt. Dat weet de heer Weekers ook. Van Griekenland weten wij dat de mensen daar op hun 50ste met pensioen gaan. Wij kunnen wel 5 mld. bijlappen, omdat ze daar de zaakjes financieel niet op orde hebben. Vindt de heer Weekers het dan terecht dat de Europese Commissie tegen de Grieken kan zeggen: jullie gaan vanaf nu op jullie 65ste met pensioen, en geen dag eerder, want anders krijgen jullie dat geld niet? Vindt de heer Weekers dat dergelijke voorwaarden gesteld mogen worden aan een land als Griekenland of vindt hij dat de Grieken gewoon met 50 jaar met pensioen mogen blijven gaan en dat zij toch die 50 mld. toucheren van andere lidstaten om hen zo uit de ellende te trekken?

    1 juli 2010 omstreeks 15:01 via Voorjaarsnota 2010 - Link - Delen

  7. Frans Weekers (VVD)

    Ik heb gezegd dat landen die er een potje van maken onder curatele moeten kunnen worden geplaatst. Dat betekent dat Griekenland de zaak op orde moet brengen. Nederland zit ook in een buitensporigtekortprocedure. Wij hebben het kasboekje in Nederland ook niet kloppend. Gezien het verkiezingsprogramma van de PVV maakt deze partij het kasboekje in elk geval het minst kloppend. Met de voorstellen die de PVV meestal in de Kamer doet, speelt men wel voor sinterklaas, maar levert men nooit boter bij de vis om aan te geven waar die plannen vervolgens van betaald moeten worden. Dekkingsplannen zie ik nooit bij de PVV.

    1 juli 2010 omstreeks 15:03 via Voorjaarsnota 2010 - Link - Delen

  8. Tony van Dijck (PVV)

    Ik moet echt even lachen. Wellicht heeft de heer Weekers het programma niet gelezen, maar ook wij brengen in 2015 het tekort terug naar vrijwel 0%. Dat heeft de heer Weekers ook kunnen lezen.

    Wat betreft de houdbaarheidsopgave heeft de heer Weekers misschien wel een punt, maar dan zetten wij in op immigratiebeperkende maatregelen die niet gehonoreerd worden. Als het gaat om 2015 hebben wij een even solide programma als de VVD. Alleen, wij pakken het geld niet weg bij burgers maar bij de overheidsuitgaven. En dat is een cruciaal verschil tussen ons.

    1 juli 2010 omstreeks 15:04 via Voorjaarsnota 2010 - Link - Delen

  9. Frans Weekers (VVD)

    Dan zou de heer Van Dijck de zaak hier toch wel wat eerlijker moeten voorstellen. Kijkend naar het sociaal en financieeleconomisch programma van de PVV, moet ik constateren dat dit nog bijna linkser is dan dat van de PvdA. Over het aanpakken van de bureaucratie kunnen wij het wel snel eens worden, maar ik denk dat daar in de Kamer sowieso al een meerderheid voor te vinden is. Daar hebben wij de PVV niet voor nodig.

    Voorzitter. Landen om ons heen, zoals Frankrijk, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk, hebben inmiddels al enorme bezuinigingspakketten gepresenteerd. De minister heeft gisteren op verzoek van de heer Plasterk aangekondigd dat hij er vandaag wat meer op in zal gaan omdat de pakketten niet een-op-een vergelijkbaar met elkaar zijn.

    Sommige pakketten zijn cumulatief, andere pakketten zijn gewoon structurele pakketten. Wij gaan in Nederland uit van structurele oplossingen.

    De pakketten die er zijn, zijn substantieel, met name in het Verenigd Koninkrijk. De nood was daar overigens ook hoog. De focus van de kapitaalmarkt zal zich naar mijn vaste overtuiging meer nadrukkelijk gaan richten op de vraag wat Nederland gaat doen. Nederland was altijd het beste jongetje van de klas. Wij betalen een heel kleine opslag ten opzichte van Duitsland.

    Wij stonden al voor een enorme uitdaging gezien het verwachte begrotingstekort, zoals werd voorspeld in de Miljoenennota 2010, en daar zijn de tegenvallers uit de Voorjaarsnota nog bijgekomen. Dat betekent dat er nog meer maatregelen moeten worden genomen dan waar wij allemaal van uitgingen bij het opstellen van de verkiezingsprogramma's. Bepaalde dekkingsvoorstellen van het kabinet om de uitgavenoverschrijdingen te redresseren, zijn dezelfde als de voorstellen die diverse partijen in hun verkiezingsprogramma hadden opgenomen. Dat betekent dat je die straks niet nog een keer kunt inzetten en dat het probleem dus nog een stuk groter is dan waar wij een paar maanden geleden van uitgingen.

    Door de lankmoedige aanpak van de crisis door Labour in het Verenigd Koninkrijk is de nieuw aangetreden regering daar genoodzaakt om veel harder in te grijpen dan nodig was geweest als eerder de tering naar de nering was gezet. Dat is dan ook iets wat wij willen voorkomen. Zolang er nog geen missionair kabinet is dat als doel heeft, het begrotingsevenwicht in 2015 te herstellen, steunen wij de maatregelen van dit demissionaire kabinet en deze minister van Financiën, aangezien die verdere schade weten te voorkomen.

    Hier passen wel enkele kanttekeningen bij. Het overgrote deel van de verslechtering van het budgettaire beeld wordt veroorzaakt door tegenvallers in de zorg. Ik wil graag van de minister weten hoe het mogelijk is dat nu al voor het derde jaar op rij de uitgaven in de zorg fors hoger uitvallen dan de oorspronkelijke ramingen. Elk jaar krijgen wij bij de Voorjaarsnota de mededeling dat het erg gecompliceerd is om in een lopend jaar nog in te grijpen in de zorguitgaven. Dat betekent dat je dus voordurend achter de maatregelen blijft aanlopen. De maatregelen die nu nog wel mogelijk zouden zijn, hebben vaak niet de voorkeur. Ik wijs op het stopzetten van de uitgifte van nieuwe pgb's. Dat is voor mijn fractie een heel zwaar punt. Dat tast namelijk de keuzevrijheid voor patiënten aan. Wij werden daar verleden week vrijdag van op de hoogte gesteld. Wij hebben hemel en aarde bewogen om hiervoor een alternatief aan te reiken, bijvoorbeeld een uniforme tariefmaatregel. Dan verdeel je de pijn. Het bleek echter niet meer mogelijk om een alternatieve maatregel aan te dragen. Kan de minister van Financiën aangeven of met een verandering van de ramingsystematiek deze problemen in de toekomst kan worden voorkomen, dan wel of er elders instrumenten kunnen worden gevonden om dit soort problemen te voorkomen?

    1 juli 2010 omstreeks 15:05 via Voorjaarsnota 2010 - Link - Delen

  10. Arie Slob (ChristenUnie)

    De heer Weekers houdt, als ik het hem goed begrijp, het kabinet Frankrijk, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk voor als landen waar nu daadkrachtig wordt opgetreden. Dat zijn echter ook net de landen die volgend jaar de bankenbelasting willen gaan invoeren. Ik neem aan dat dat een onderdeel is van zijn betoog dat het kabinet in actie, in beweging moet komen, omdat hier kansen zijn om met name rond de financiële problemen die er zijn wat te doen.

    1 juli 2010 omstreeks 15:11 via Voorjaarsnota 2010 - Link - Delen

  11. Frans Weekers (VVD)

    Over de bankenbelasting ben ik in de afgelopen maanden heel helder geweest. Wij zijn zeker geen tegenstander van een bankenbelasting. Sterker nog, dat kan een heel sympathieke maatregel zijn, mits die aan bepaalde voorwaarden voldoet. Zij moet overal in de Europese economische ruimte op een vergelijkbare manier worden ingevuld. Dat wordt ook wel eens level playing field genoemd. Anders draaien wij de Nederlandse financiële sector de nek om, terwijl die in Liechtenstein, IJsland of in een ander land van de Europese economische ruimte enorm kan gaan floreren. Een andere voorwaarde is men oppast dat niet door stapeling van een aantal maatregelen -- bijvoorbeeld Basel 3, het opschroeven van de kapitaaleisen en depositogarantiestelsel dat ex ante gefinancierd moet worden -- een bankenheffing ertoe zal leiden dat de kredietverlening aan het bedrijfsleven en aan bijvoorbeeld particulieren die hypotheek willen aanvragen, enorm wordt afgeknepen. Dat zou namelijk een averechts effect hebben op de economie. Dat brengt de reële economie schade toe. Dat willen wij niet. Als aan die voorwaarden is voldaan, zou het goed zijn als een bankenbelasting in het pakket wordt opgenomen.

    1 juli 2010 omstreeks 15:12 via Voorjaarsnota 2010 - Link - Delen

  12. Arie Slob (ChristenUnie)

    Dit is een heel lang antwoord. Wij hadden het echter over de daadkracht van landen zoals Frankrijk, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk. Die hebben nu al besloten dat zij volgend jaar een vorm van bankenbelasting zullen invoeren. Dat zijn de grootste economieën in Europa. Laten wij hun voorbeeld volgen. Dan doen wij het ook niet alleen, maar sluiten wij ons aan bij de grootste economieën. Bovendien hebben wij dan mogelijkheden om op een verantwoorde manier iets te doen aan de problemen die de heer Weekers net signaleerde, zoals het pgb en dergelijke. Daadkracht, mijnheer Weekers! Doet u mee?

    1 juli 2010 omstreeks 15:14 via Voorjaarsnota 2010 - Link - Delen

  13. Frans Weekers (VVD)

    In tegenstelling tot de ChristenUnie voert de VVD een verstandig economisch beleid. Daarom heb ik zojuist de twee voorwaarden aangegeven waaronder wij een bankenbelasting willen. Het antwoord was u te lang, maar u had beter kunnen luisteren naar de argumenten.

    1 juli 2010 omstreeks 15:15 via Voorjaarsnota 2010 - Link - Delen

  14. Voorzitter

    Niet rechtstreeks met elkaar spreken, maar via de voorzitter.

    1 juli 2010 omstreeks 15:15 via Voorjaarsnota 2010 - Link - Delen

  15. Frans Weekers (VVD)

    Sorry, voorzitter, u hebt gelijk!

    1 juli 2010 omstreeks 15:16 via Voorjaarsnota 2010 - Link - Delen

  16. Arie Slob (ChristenUnie)

    Ik heb met veel belangstelling geluisterd naar de argumenten. Het ging mij echter meer om het voorbeeld dat de heer Weekers aan de regering stelde. Volg nu de landen Duitsland, Verenigd Koninkrijk en Frankrijk na, want die zijn daadkrachtig bezig. Ik constateer dat de heer Weekers op dit punt toch aarzelingen heeft. Met betrekking tot een solide financieel beleid vraag ik de heer Weekers bovendien om nog eens na te denken over zijn stemgedrag met betrekking tot de motie over de politie van afgelopen dinsdag. Die motie was ongedekt, maar de VVD heeft die gesteund. Past dat bij een solide financieel beleid?

    1 juli 2010 omstreeks 15:16 via Voorjaarsnota 2010 - Link - Delen

  17. Frans Weekers (VVD)

    Ik nodig de geachte afgevaardigde Slob uit om even naar de doorrekening van de verkiezingsprogramma's door het Centraal Planbureau te kijken. Dan kan hij zien dat het programma van de VVD het beste scoort als het gaat om degelijk financieel beleid, werkgelegenheid en economisch beleid. Men kan er bij de andere landen één maatregel uitpikken. Op de totale besparing in die landen c.q. belastingverhoging is die echter slechts een klein onderdeel. De heer Slob moet hier dus geen raar beeld schetsen. Ik ben in elk geval blij dat deze minister van Financiën dezelfde opvatting over de bankenbelasting heeft als de VVD. Het zou goed zijn om een dergelijke belasting in te voeren, mits aan de genoemde voorwaarden wordt voldaan. Je kunt dus wel een vluggertje maken aan de microfoon, maar je moet wel de consequenties kennen.

    Ik zie dat mijn tijd de hele tijd doorloopt.

    1 juli 2010 omstreeks 15:17 via Voorjaarsnota 2010 - Link - Delen

  18. Voorzitter

    Ja, ik zal dat corrigeren.

    1 juli 2010 omstreeks 15:18 via Voorjaarsnota 2010 - Link - Delen

  19. Frans Weekers (VVD)

    Dank u zeer.

    In het aanvullend beleidsakkoord uit maart 2009 zijn afspraken opgenomen over het moment waarop bezuinigd moet worden. Op basis van de ramingen voor 2011 in het voorjaar van 2010 zou een beslissing worden genomen over eventuele aanvullende stimulering of het inzetten van bezuinigingen. Nu het Centraal Planbureau voor volgend jaar een economische groei van 1,75% voorspelt, stopt volgens deze afspraken de stimulering na 2010. Dan moet er dus via twee sporen bezuinigd worden. Allereerst worden de lonen en uitkeringen in de collectieve sector op nominaal nul gezet. Met de inhouding van de loonbijstelling over 2010 lijkt dit nu al te gebeuren bij de lonen in de collectieve sector. Er wordt echter nog met geen woord gerept over de bijstelling van de uitkeringen die de loonontwikkeling in de marktsector volgen. De nieuwsbrief van het Centraal Planbureau van juni 2010 laat een stijging van het contractloon zien in de marktsector van 1% in 2010 en van 1,5% in 2011. Uit de afspraken in het aanvullend beleidsakkoord volgt dan dat ook hier maatregelen worden getroffen. Ik roep in elk geval de partijen die dat aanvullend beleidsakkoord hebben getekend, op om achter deze afspraken te blijven staan. Dat zijn de minimale afspraken om uiteindelijk te komen tot verantwoorde overheidsfinanciën.

    Ik heb in dit verband een vraag aan de minister van Financiën. Waarom is er niet gelijktijdig met het besluit tot inhouding van de loonbijstelling over 2010 tot dergelijke maatregelen besloten? Kunnen wij nog een nullijn voor de uitkeringen verwachten of in ieder geval een koppeling van de uitkeringen aan de inflatie in plaats van aan de loonontwikkeling? Het kan toch niet zo zijn dat de werkloze leraar er zo meteen wel iets bij krijgt, terwijl de leraar die nog hard aan het werk is, er niets bij krijgt. Hoe beoordeelt de minister deze situatie? Welk gat is er precies geslagen in de opbrengst die was ingeboekt voor de doorwerking van een sociaal akkoord? Minister Donner heeft dit een jaar geleden aangekondigd, maar dat is er nooit gekomen. Als ik naar de stukken van vorig jaar kijk, zou dat in 2010 1,3 mld. moeten opleveren en 3,2 mld. in latere jaren. De inhouding van de loonbijstelling bespaart echter slechts krap 622 mln. Hoe is de rest gedekt? Ik mag de heer Plasterk straks niet interrumperen, maar ik kan hem in dit kader wel nu reeds een vraag stellen.

    Hij komt met voorstellen rondom de leerlingensalarissen. Hoe kijkt hij tegen dit brede probleem aan? Misschien kan hij mij straks via de voorzitter toestaan om hem te interrumperen.

    Ten tweede werd in het aanvullend beleidsakkoord een bezuinigingspakket aangekondigd van 1,8 mld. Dat pakket heeft in de Miljoenennota 2010 vorm gekregen. Volgens de VVD-fractie zit er een aantal onwenselijke aspecten aan, zoals bezuinigingen op het Infrastructuurfonds en op veiligheid. Daarnaast vragen wij ons af in hoeverre dit pakket is ingehaald door maatregelen die tussentijds zijn getroffen. Is de minister van plan dit bezuinigingspakket te herzien?

    Naast deze middellangetermijnafspraken zijn er ook houdbaarheidsmaatregelen aangekondigd ten aanzien van de zorg. Ik zou van de minister willen weten wat er over is van deze ambitie. Eerdere voorstellen van de hand van demissionair minister Klink werden door het Centraal Planbureau als boterzacht betiteld.

    Het blijkt dat niet alle maatregelen uit het stimuleringspakket van oud-ministers Van der Laan en Cramer ten aanzien van de bouw even effectief zijn. Dit terwijl de bouw in steeds zwaarder weer komt te zitten. De bouwproductie daalt naar zo'n 50.000 woningen per jaar, terwijl dit er 80.000 zouden moeten zijn. Iedere 10.000 woningen die minder worden gebouwd, kosten 13.000 directe banen in de bouw en 6.000 indirecte banen. De VVD wil daarom voorstellen doen waarmee vooral via particuliere bestedingen een impuls wordt gegeven aan de bouw en aan woningmarkten.

    Ik noem ze kort. We willen ten eerste dat de middelen die uit de derde tranche van de stimuleringsregeling woningbouw overblijven direct beschikbaar worden gesteld via een vierde tranche om zoveel mogelijk bouwprojecten doorgang te laten vinden. Daar zijn genoeg gegadigden voor. In de tweede plaats was als tijdelijke crisismaatregel de Nationale Hypotheek Garantie verhoogd. De crisis is nog niet voorbijgetrokken aan de woningmarkt. Daarom vragen we voor de zekerheid om een verlenging van een jaar van de ophoging van de NHG. We hebben er al vaker voor gepleit om het btw-tarief voor renovatie van de eigen woning zo snel mogelijk te verlagen van 19% naar 6%. Dat kan een tijdelijk maatregel zijn die de nodige stimulansen met zich brengt. We willen dat wanneer een woning snel wordt doorverkocht, de vrijstelling van de overdrachtsbelasting opgerekt wordt van zes naar achttien maanden. Dat kan betekenen dat daarmee constructies worden gecreëerd waarbij woningen die niet worden verkocht ergens worden geparkeerd om enige doorstroming te bevorderen, zonder dat de schatkist structureel middelen mist. Het is alleen een tijdseffect. Ten slotte willen we de maximale aanspraak van de hypotheekrenteaftrek voor de woning die in de verkoop staat verlengen met een jaar, want we zien al een aantal probleemgevallen. Dat kost natuurlijk geld. We hebben dat gecheckt bij het ministerie van Financiën. Het is ongeveer 50 mln. in 2010. Dat zou gevonden kunnen worden uit de middelen van het stimuleringspakket die waren gereserveerd voor de incidentele verhoging van de EIA-regeling voor woningbouwcorporaties, die tot nu toe niet effectief is gebleken. Daar blijkt nog 250 mln. in te zitten. Als dit project zou worden stopgezet, zou een beperkt deel van die middelen alternatief kunnen worden ingezet, waarmee het wel de economie kan aanjagen en meer in het bijzonder een sector die het zwaar heeft.

    Ten slotte zou ik nogmaals een pleidooi willen houden voor het vrijgeven van het spaarloon. Op 20 mei van dit jaar heb ik hierover al schriftelijke vragen gesteld aan de minister. De argumenten waarmee de minister het voorstel heeft afgewezen bevreemden mij, althans een deel van de argumenten, want het vrijgeven van het spaarloon is toch juist bij een licht aantrekkende consumptie het meest effectieve instrument om de bestedingen en daarmee de economie een impuls te geven. De resultaten van de vakantiegeldenquête van het Nibud, de cijfers over het spaargedrag van Nederlandse huishoudens, lijken het beeld te bevestigen dat consumenten bereid zijn meer te besteden dan in 2009. Daarmee zou ook het tij kunnen keren voor de detailhandel, die al twee jaar in zwaar weer verkeert. Deze maatregel kost niets. Door op een andere manier naar bepaalde zaken te kijken, kun je twee dingen verenigen: 1. een degelijk huishoudboekje en 2. toch stimulering van de economie.

    1 juli 2010 omstreeks 15:18 via Voorjaarsnota 2010 - Link - Delen

  20. Elly Blanksma-van den Heuvel (CDA)

    Mevrouw de voorzitter. Na het stimuleren komt nu het snijden. De geluiden uit Toronto klinken nu nog helder door. De situatie is ernstig. We leven in een moeilijke tijd en de tekorten lopen fors op. Dit is meer dan ooit ook bij de G20 doorgedrongen. De G20 is het erover eens dat overheden prioriteiten moeten stellen bij het terugdringen van hun eigen tekorten. Riep Obama een week voor de bijeenkomst van de G20 er nog toe op om niet te bezuinigen maar de economie te blijven stimuleren, vanuit Toronto zijn duidelijke signalen gegeven dat de begrotingstekorten van onze welvarende landen binnen drie jaar met de helft moeten zijn afgenomen. Hoe taxeert de minister de huidige situatie in Europa en op de financiële markten? Verwacht hij in die zin nog een zeer onrustige zomer? En welke consequenties heeft dat voor ons land? Hoe kijkt de minister aan tegen een mogelijke sovereign debt crisis? Juist voor de Nederlandse open economie is het immers enorm belangrijk wat er in Europa en in de wereld gebeurt. Aanvankelijk leken zich behoorlijke verschillen af te tekenen tussen Europa en de VS. Het is dus bijzonder dat nu zulke concrete afspraken gemaakt zijn. Kan de minister aangeven hoe hard de in Toronto gemaakte afspraken zijn?

    Al met al is de financieel-economische situatie in ons land ernstig. DNB heeft in zijn onlangs verschenen kwartaalbericht gesteld dat de Nederlandse economie met 1,2% groeit. Het Centraal Planbureau verwacht een groei van 1,25% en voor de jaren 2011 en verder werd toen nog maar een zeer lichte groei verwacht. We zijn er echter nog niet. Integendeel, het ijs is erg dun. Huishoudens blijven terughoudend met hun uitgaven, hebben nog weinig vertrouwen en sparen veel. Vanwege ongebruikelijke grote onzekerheden, zoals de Europese schuldencrisis, is het nieuwe getal van de economische groei voor 2010 dan ook zeer onzeker.

    En dan de financiële sector in het algemeen. Een belangrijk aspect van verdere economische groei wordt bepaald door ontwikkelingen in de financiële sector. De zakelijke kredietgroei neemt nog wel toe. De kredietvoorwaarden blijken ook verder aangescherpt te zijn. Zelfs DNB geeft aan dat aanbod van krediet een belemmering kan zijn voor het aantrekken van de groei. De financiering van het bedrijfsleven blijft van groot belang. Welke stappen neemt de minister op dit moment om de zo noodzakelijke kredietgroei op peil te houden en hoe staat het bankwezen, met name onze eigen financiële sector in Nederland ervoor? Uit de nieuwste monitor van de kredietcrisismaatregelen van de financiële sector blijkt immers dat alle crisismaatregelen voor de financiële sector -- we hebben met elkaar maar liefst 56 maatregelen genomen -- de Staat in 2010 per saldo een verlies opleveren van maar liefst 356 mln. Dit komt doordat de opbrengsten -- dus dividend, rente en premie -- niet opwegen tegen de extra rentelasten van de Staat. Krijgt dit een structureel karakter en wat zegt dit over de waarde van onze deelnemingen en participaties? Daarop krijg ik graag een toelichting.

    En dan de bankenheffing. Banken moeten de ruimte krijgen om op adem te komen en om gewoon weer kredieten te kunnen verlenen. Tegelijkertijd vindt mijn fractie dat de banken moeten meebetalen aan eventuele verliezen die zijn veroorzaakt door de interventies van de overheid in de financiële sector. Hiervoor is een bankenheffing heel geschikt. De bijdrage wordt voldaan volgens het principe "de vervuiler betaalt". De omvang van de bijdrage vormt een afspiegeling van het kredietrisico van de banken zelf. Banken die risicovollere activiteiten ontplooien, dragen meer af dan banken die minder risico's nemen. Invoering mag wat ons betreft niet ten koste gaan van de stabiliteit van het bankwezen zelf en zal wat ons betreft op Europees niveau dienen te geschieden. Tevens zal rekening gehouden moeten worden met de effecten van stapeling van maatregelen en het moment van invoering. Op Europees niveau bestaat hierover grote eensgezindheid. Dat een bankenheffing er komt, is voor de CDA-fractie geen discussie. Ook dit is een gespreksonderwerp van de G20 geweest. Kan de minister aangeven welke afspraken in dit verband zijn gemaakt?

    En dan de Voorjaarsnota zelf. Het begrotingstekort van Nederland komt naar verwachting op 6,6% van het bruto binnenlands product. Dit is 0,3 procentpunt meer dan eerder werd verwacht.

    De EMU-schuld bedraagt in 2010 naar verwachting 6,6% van het bruto binnenlands product. Dit zijn enorme bedragen. Een deel van dit tekort wordt veroorzaakt doordat een lening aan de Fortisbank/ABN AMRO-bank wel als relevant voor het EMU-saldo wordt beschouwd. Dit verklaart 0,2% van de stijging van het tekort. Wat is de reden dat er tussen het ministerie en het CBS kennelijk geen eenduidige opvattingen meer zijn over het EMU-karakter van steunmaatregelen? Dit is namelijk al de tweede keer. Is deze correctie eenmalig of heeft die een structureel karakter?

    Het resterende deel van het tekort wordt veroorzaakt door tegenvallers aan de inkomstenkant en door de gasbaten. In de voorjaarsnota worden weer hogere prijzen en volumes in latere jaren verwacht. Meevallers van 1,5 mld. in 2012 en 2 mld. in 2013 op gasbaten worden weer ingeboekt. Hoe hard zijn deze getallen? Ik krijg graag een toelichting van de minister van Financiën.

    Het mag duidelijk zijn dat ik namens de CDA-fractie vandaag terughoudend zal zijn over de structurele invulling van ons overheidstekort. Een tekort dat in 2010 oploopt tot 6,6% van het bruto binnenlands product vraagt om forse structurele ingrepen. Wij respecteren de huidige politieke situatie in ons land. De gesprekken over de vorming van een kabinet zijn gaande en structurele hervormingsplannen moeten wat mijn fractie betreft onderdeel uitmaken van deze gesprekken.

    Wat vandaag wel aan de orde is, zijn het lopende begrotingsjaar 2010 en de voorjaarsnota. De tekorten in 2010 lopen op en binnen de zorg wordt een tegenvaller van maar liefst 1,4 mld. verwacht. Het is voor mijn fractie belangrijk dat de begrotingsafspraken voor 2010 worden nagekomen die wij met elkaar hebben gemaakt. Wij nemen onze verantwoordelijkheid en dat doen wij ook binnen de begroting van 2010.

    Dan de ingeboekte bezuinigingen door loonmatiging. In maart 2009 hebben de toenmalige coalitiepartners crisismaatregelen afgesproken. Onderdeel hiervan was dat de nullijn werd gehanteerd in het kader van de loonafspraken voor de overheid. Op deze manier werd een besparing voor 2010 ingeboekt van 1,3 mld. en voor verdere jaren zelfs van 3,2 mld. De minister van Sociale Zaken concludeerde eerder dit jaar dat de cao's die zijn afgesloten na het sociale akkoord, een gemiddelde loonstijging laten zien van maar liefst 0,4%. Het Centraal Planbureau voorspelt dat de overall loonstijging in 2010 uitkomt op 1,25% en zelfs nog iets hoger in 2011. Mijn fractie is op dit punt helder. Iedereen dient een offer te brengen in deze kwetsbare financieel-economische situatie. Na forse loonstijgingen met name in delen van de collectieve sector, past terughoudendheid. Voor de CDA-fractie is een stijging van de lonen in de collectieve sector gekoppeld aan de inflatie de aangewezen weg. Hoe reëel is het dat de ingeboekte bezuinigingen in het kader van de loonmatiging structureel worden gehaald? Indien hierover enige onzekerheid bestaat, welke maatregelen worden dan nu getroffen?

    Nu een enkel woord over Justitie, want ik ben terughoudend met de behandeling van aparte begrotingen. Toch acht ik het noodzakelijk om aan dit onderdeel apart aandacht te besteden. In deze voorjaarsnota is namelijk besloten het asieldossier te ontdoen van het zogenaamde generale karakter. Alle mee- en tegenvallers in de instroom zullen nu binnen de begroting van het ministerie van Justitie moeten worden opgevangen. Dit kan tot enorme problemen leiden, want het aantal asielzoekers is nauwelijks te voorspellen en maar moeizaam te beïnvloeden. Vandaar dat dit dossier tot op heden altijd een algemeen generaal karakter had. Waarom heeft het kabinet besloten om het asieldossier van zijn generale karakter te ontdoen? Kan dit nog worden aangepast?

    Uit de voorjaarsnota blijkt dat, net als in 2009, vertragingen zijn opgetreden in de uitgaven van het stimuleringspakket. Wij hebben met elkaar afgesproken om in totaal 6,1 mld. uit te trekken voor de stimulering van onze economie. Zoals het er nu uitziet, is in 2009 2 mld. uitgegeven en wordt in 2010 3,6 mld. uitgegeven. Veel maatregelen hadden juist betrekking op de verruiming van de liquiditeiten in de moeilijke jaren 2009 en 2010. Heeft de minister van Financiën hiervoor een verklaring?

    Bij mijn fractie rijst tevens de vraag of de stimuleringsmaatregelen nog passen bij de huidige economische situatie. Is de effectiviteit nog gegarandeerd of moeten er andere accenten worden gelegd? Ik sluit dan aan bij de inbreng van de VVD-fractie die heeft gevraagd of de accenten binnen het stimuleringsprogramma moeten worden verlegd in de richting van de bouwsector, want de bouw ligt op dit moment helemaal stil. Ik krijg hierop graag een reactie van de minister.

    1 juli 2010 omstreeks 15:30 via Voorjaarsnota 2010 - Link - Delen

Over dit debat

Bericht van de makers

“Onze medewerkers moeten eerst op training voordat ze ons intranet begrijpen. Dat moet toch beter kunnen!”

Wolq helpt om software en het web gebruiks-vriendelijker te maken. Zo bespaart u veel geld op trainingen. Ook bedenken wij innovatieve oplossingen, zoals Publitiek, voor complexe vraagstukken.

Benieuwd wat wij voor u kunnen betekenen?

Lees meer over onze diensten op Wolq.nl